العا جەتەلەگەن ارمان

ءۇش تۇعىرلى ءتىل – ۇلتتىڭ كەلەشەگى

وقىسام, بىلگەن ۇستىنە بىلە تۇسسەم دەپ العا ۇمتىلىپ تۇرعان جاستاردى كورگەندە سۇيسىنەسىز, تىلدەسۋدىڭ ءوزى جانىڭا جاعىمدى. ويتكەنى, ءىلتيپات پەن ىزەتكە تولى قازاقى قۇندىلىققا تاڭدانباسقا ءاددىڭىز قالمايدى. ءسوز تالدىقورعاندا ءجۇرىپ قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرگەن سول وسكەلەڭ ۇرپاقتا. ماناس جۇماشەۆ, قازاق-تۇرىك ليتسەيىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى: – انا تىلىمە دەگەن قۇرمەتىم ادالدىعىمدا. ءۇش تۇعىرلى ءتىل بويىنشا وبلىستىق باسەكەدە 1-ورىندى جەڭىپ العانمىن. بۇل تۇرعىدا جاقسى جەتىستىككە جەتۋ, ەتكەن ەڭبەگىڭنىڭ كىشكەنتاي بولسا دا جەمىسىن كورۋ ءۇشىن ەرىنبەۋ, ىزدەنۋ ازدىق ەتەدى. ءبارىبىر ءبىر نارسە جەتىسپەي تۇراتىن ءتارىزدى. ول – ارمان. سول ارمانعا, ياعني ءۇش ءتىلدى ەركىن مەڭگەرىپ, كىدىرىسسىز وقىپ, ساۋاتتى جازىپ, ءارتۇرلى دەڭگەيدە قىسىلماي سويلەۋ ءۇشىن جەتۋ ۋاقىتىن بەلگىلەپ قويساڭىز, ول ماقسات بولىپ شىقپاي ما. ماقسات ادامعا كۇش بەرەدى. ءاردايىم قايراپ وتىرادى. ءوز باسىم قازاق ءتىلىنىڭ بايلىعىنا, شۇرايلىلىعىنا تامسانامىن. وزگە تىلدەرمەن سالىستىرعاندا قاشاندا تارازى باسىن باسىپ تۇرادى. ەلىمىزدەگى رەسمي تىلدە تازا سويلەۋمەن شەكتەلمەي, وتە ساۋاتتى جازا دا بىلەتىنىمدى سىرت كوز انىق بايقاپ, باعالاپ تا ءجۇر. سول سياقتى حالىقارالىق قاتىناستار ءتىلى – اعىلشىن ءتىلىن دە جەتىك مەڭ­گەردىم. ەگەر شەتەلگە جوعارى وقۋ ورنىنا وقۋعا تۇسسەم تارىق­پايتىنىمدى دا بىلەمىن. ودان ءارى ىزدەنۋ, وقۋ ارقىلى ءبىلىمىمدى ۇشتاۋ باستى ماقساتىم ەكەنى تاعى انىق. گۇلدانا باباشوۆا, دارىندى بالالارعا ارنالعان ءۇش تىلدە وقىتاتىن ءال-فارابي اتىنداعى ارناۋلى گيمنازياىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى: – قازاق ءتىلى مەنىڭ انا ءتىلىم عوي. وسى انا تىلىمە دەگەن قۇرمەتىم ۋاقىتى كەلگەندە قاجەتتىلىگىمدى وتەپ, تورتكىل دۇنيە­نىڭ ەسىگىن اشىپ بەرەدى دەپ سانايمىن. سوندىقتان, قازاق تىلىندە تازا سويلەپ قانا قويماي, وتە ساۋاتتى جازىپ, مۇدىرمەي وقۋ باستى مىندەتىم ەكەنى انىق. ال ورىس ءتىلى بىزدەر, ياعني قازاقستاندىقتار ءۇشىن بارلىق ەتنوس وكىلدەرىمەن ەركىن سويلەسەتىن, قارىم-قاتىناستى نىعايتاتىن رەسمي ءتىل بولىپ تابىلادى. انا ءتىلىمدى قۇرمەتتەگەندەي, رەسمي ءتىلدى دە قۇرمەتتەيتىندىگىمنىڭ بەلگىسى تازا سويلەپ, جازىپ, وقي الامىن. ەش قىسىلمايمىن. حالىقارالىق قاتىناستى ورناتاتىن ءتىل – اعىلشىن ءتىلى بولعاندىقتان وعان دا دەن قويىپ قاجەت جەرىندە شەتەلدىكتەرمەن تازا سويلەسىپ, جازىپ بەرۋدەن دە جالتارمايتىنىم, تارىقپايتىنىم انىق. ۇستازدارىمىزدىڭ ەڭبەگىن باعالاي بىلەتىندىكتەن ءۇش تىلدە ەركىن سويلەپ تە, جازىپ تا, وقىپ تا ءجۇرمىز. بۇل قادام ءبىزدى بولاشاقتا تاڭداعان جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, ءبىلىم الۋىمىزدى جالعاستىراتىنىمىزعا جارقىن جول اشار دەپ ۇمىتتەنەمىن! جازىپ العان نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان» تالدىقورعان