• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
22 ناۋرىز, 2016

اۋىزبىرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى

463 رەت
كورسەتىلدى

شىعىس وڭىرىنە ەقىۇ-دان – 29, تمد بايقاۋ­شىلار ميسسياسىنان 25 بايقاۋشى كەلگەن بولاتىن. ولار وبلىس ورتالىعى جانە بىرقاتار قا­لا­لار مەن اۋداندارداعى سايلاۋ ۇدەرىسىن بايقاپ, كەشكىلىك ا.پۋشكين اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق كىتاپحاناسىندا باق وكىلدەرىنە ارنالعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. جيىندا حالىقارالىق بايقاۋشىلار وڭىردەگى سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعى مەن ادىلدىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. يۋري سمەتانين, تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ توراعاسى: – ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا جوسپار بويىنشا ءوڭىردىڭ ءتورت قالاسىن قامتۋى ءتيىس بولعانىمەن, وبلىس ورتالىعىنا ىرگەلەس  گلۋبوكوە مەن ۇلان اۋداندارىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە دە بولدىق. اۋىلدارداعى سايلاۋدىڭ ۇيىم­داستىرىلۋى قالالىق جەرلەردەن ەش كەم تۇسكەن جوق. تاڭعى التىدان باس­تاپ ءبىزدىڭ قۇرام ۋچاسكەلەردىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى. ءتورت بىردەي وكىلىمىز وسكەمەندەگى №20, №21 ۋچاسكەلەرىنىڭ جابىلۋ سالتاناتىنا دا كۋا بولدى. سوندىقتان, وسى ۋاقىت ارالىعىندا بارلىق شارۋالار حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ ارالاسۋىمەن اشىق تۇردە جۇرگىزىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. داۋىس بەرۋ ءتىزىمى مەن بيۋل­لەتەن­دەردىڭ ءساي­كەس­تىگى, كوم­مۋنالدىق قىز­مەتتەر دا­يىن­دىعى, پوليتسيا وكىل­دەرىنىڭ ساياسي ناۋ­قان بارىسىن سىرت­تاي باقىلاپ, قاۋىپ­سىزدىكتى قام­تاما­سىز ەتۋى, بيۋل­لە­تەندەردىڭ قاتاڭ تۇردە جەكە كۋالىك كورسەتكەن جاعدايدا عانا بەرىلۋى سياقتى بارلىق تالاپتار ورىندالدى. داۋىس بەرۋشىلەر اراسىندا ءوزىن تىزىمنەن تاپپاي قالعاندار دا بولدى. ولار ءۇشىن جەكە ءتىزىم جاسالىپ, سول جەردە-اق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى ءتيىستى انىقتامالاردى بەرىپ وتىردى. ومىرىندە العاش رەت داۋىس بەرگەن جاستارعا ىنتالاندىرۋ سىيلىقتارى تابىس ەتىلىپ جاتتى. سونىمەن بىرگە, رەسەي مەن قازاقستاننىڭ سايلاۋ جونىندەگى زاڭنامالارىنىڭ ۇقساستىعى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزعا ءبىرشاما جەڭىلدىك تۋعىزدى. سونداي-اق, داۋىس بەرۋ بولمەلەرىنىڭ مەملەكەتتىك تۋمەن تۇستەس ماتامەن وقشاۋلانۋىن وڭتايلى ءتاسىل دەپ باعالار ەدىم. ەرەكشە ايتا كەتەرلىگى, شىعىسقازاقستاندىق تۇرعىنداردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگى جوعارى ەكەن. مۇنىڭ بارلىعى سايلاۋدىڭ اۋىزبىرشىلىكپەن, ءادىل ءارى اشىق وتكەنىنىڭ كورىنىسى دەپ سانايمىن. جازىپ العان دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». وسكەمەن.

كەزەكتەگى قالىڭ ەلدى كورىپ قۋاندىم

سەرگەي نيكونوۆ (تمد): – سايلاۋ دەگەنىمىز – قاي ەلدە بولماسىن اسا ماڭىزدى سيپاتقا يە ناۋقان عوي. ويتكەنى, ەل بولاشاعىنا بەيجاي قاراي المايتىن ءاربىر ازامات ودان سىرت قالا المايدى. مەن قازاقستانداعى پارلامەنت ءماجىلىسى سايلاۋىنا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسا ءجۇرىپ, سايلاۋعا قاتىستى جوعارىداعى پىكىردىڭ دۇرىستىعىنا كوز جەتكىزە ءتۇستىم. اقتاۋلىقتار بەلسەندىلىگى وسى ويىمىزدى ايعاقتاپ بەردى. تاڭعى ساعات 7.00-دە, ياعني سايلاۋ ۋاقىتى باستالىسىمەن ادامداردىڭ اعىلىپ كەلۋى كوڭىلىڭدى قۋانىشقا بولەيدى ەكەن. مىسالى, №28 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە تاڭەرتەڭ ءانۇران وينالىپ, سايلاۋ باستالعان ساتتە 15-20 ادام داۋىس بەرۋگە كەزەكتە تۇردى. ەڭ العاش داۋىس بەرۋشى جاستار مەن نەمەرەلەرىن جەتەكتەگەن ارداگەرلەر, زەينەتكەرلەر دە, ءتىپتى مۇگەدەك بالاسىن قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمىندە كيىندىرىپ سايلاۋعا الىپ كەلگەن قارت انا دا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنەن تابىلدى. كۇنى بويى ۋچاسكەلەردە بولىپ, قاراپ جۇردىك. ەشقانداي سايلاۋعا قاتىستى زاڭ بۇزۋشىلىقتار ورىن العان جوق, كوميسسيا شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس جۇرگىزدى. بايقاۋشى رەتىندە سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىنا جوعارى باعا بەرەمىن. ماڭعىستاۋ وبلىسى.

تۇراقتىلىقتى تاڭداعان ەلدىڭ تاڭى ارايلى

ۆالەري فەدوروۆ, بۇكىلرەسەيلىك قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى: – ون جىلدان بەرى ءتۇرلى ەل­دەر­دەگى سايلاۋلار­دا بايقاۋشى بولىپ كەلەمىن. قا­زاقستاندا حالىق­ارالىق بايقاۋشى رەتىندە مۇنداي جاۋاپتى شاراعا وسىمەن ەكىنشى رەت قاتىستىم. قا­راعاندى وبلىسىندا ءبىز قاراعاندى, شاحتينسك قالالارى مەن دولينكا كەنتىندەگى 5 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىق. جالپى العاندا ايتارلىقتاي كەمشىلىكتەر ورىن العان جوق. داۋىس بەرۋ ۇدەرىسى تىنىش جاعدايدا, ءتارتىپتى جانە ۇيىمداسقان تۇردە وتكەنىن ايتقىم كەلەدى. قازاقستاندا كوپ جىلداردان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان بيۋللەتەندەر سالاتىن ءمولدىر جاشىكتىڭ دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي كەلىپ, تاڭداۋشىلاردىڭ سەنىمىن ارتتىرۋعا قاتتى ىقپال ەتەتىنىن دە ايتا كەتكەن ءجون. قازاقستان – جەر كولەمى جاعىنان الەمدە توعىزىنشى ورىن الاتىن ءىرى مەملەكەت. رەسەي ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى كورشى جانە وداقتاس. سول سەبەپتى دە رەسەيلىكتەر قازاقستاننىڭ ىركىلىسسىز دامىعانىن قالايدى. سايلاۋ – ساياسي ۇدەرىستەگى وتە ماڭىزدى دۇنيە, ال حالىق ءۇشىن ەرىكتى تۇردە ءوز قالاۋىن ءبىلدىرۋدىڭ زور مۇمكىندىگى. قازاقستاندا بۇل ۇدەرىس سايا­سي تۇراقسىزدىققا سوقتىرماي, بەيبىت جاعدايدا ءوتتى. بۇل – ماقتانارلىق جايت. نەگە دەسەڭىز, تمد-نىڭ كەيبىر ەلدەرىندەگى سايلاۋلار قىزعىلت-سارى, قىزعالداقتار جانە باسقا دا ءتۇرلى توڭكەرىستەرگە اپارىپ, ونىڭ ارتىنىڭ قانداي بولعانىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. وسى سايلاۋ بارىسىندا قازاقستان­دىقتار ءۇشىن ەڭ الدىمەن ەلدىڭ ىنتىماعى, ساياسي احۋال تۇراقتىلىعىنىڭ ماڭىزى وتە زور ەكەندىگىنە كوزىم جەتتى. بۇل ەلدەگى سايلاۋدى ءتاتتى يدەيالار مەن جالعان ۇرانداردى قالقان قىلىپ, ەلدى كەرى باعىتقا تۇسىرگىسى كەلەتىن قاندايدا ءبىر توپتاردىڭ ارەكەتى ەمەس, حالىقتىڭ ەرىكتى تۇردە ءوز قالاۋىن ءبىلدىرۋى دەپ باعالاۋعا بولادى. تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى تاڭداعان ەلدىڭ قاشاندا تاڭى ارايلى, بولاشاعى جارقىن بولماق. قاراعاندى.

حالىق ءوز تاڭداۋىن جالتاقتاماي ەركىن جاسادى

پاۆەل حومتسوۆ (رەسەي): – ءبىزدىڭ رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان كەلگەن بايقاۋشىلارىمىز نەگىزىنەن مارتوك جانە قارعالى اۋداندارىنداعى, وبلىس ورتالىعىنداعى سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىن, زاڭدىلىقتاردىڭ ساقتالۋىن قاداعالادى. اقتوبەنىڭ اق تۇتەك بورانى حرومتاۋ اۋدانىنا بارۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. وعان وكىنىش جوق, ارينە. بۇل اۋداندا دا سايلاۋ پروتسەسى تۋرا ءبىز بولعان جەرلەردەگىدەي وتكەنىنە ەش كۇمانىم جوق. شىنى كەرەك, مەنى اقتوبەدەگى سايلاۋ كەزىندە كورگەندەرىمىز تاڭعالدىردى. حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندىلىگى جوعارى ەكەن. تاڭ ازاننان باستالعان داۋىس بەرۋ پروتسەسىنە بالالارىمەن بىرگە كەلىپ, ازاماتتىق پارىزىن وتەپ جاتقانداردى كورىپ, مۇنىڭ ءوزى ۇلاعاتتى ءىس ەكەن-اۋ دەگەن ويعا قالدىم. بۇگىنگى كىشكەنتاي بالا ەرتەڭ وسپەي مە, سوندا وسىنداي ۇردىستەردەن ۇلگى الىپ, تەزىرەك ازامات بولۋعا, مەن دە داۋىس بەرسەم دەپ تالپىنارى ءسوزسىز. مۇنىڭ ەش ابەستىگى جوق. قايتا بالالاردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزىمنىڭ وتى ەرتە جاعىلادى. سونداي-اق, سايلاۋ ۋچاسكەسىن جاراقتاندىرۋعا دا قاتتى ءمان بەرىلەتىنىنە كوز جەتكىزدىم. ءبارى جايناپ, جارقىراپ تۇر. كا­بي­نالار جەتكىلىكتى, ۋرنالار جارىق جەرگە قويىلعان. ەڭ باستىسى, سايلاۋ وتكىزۋدىڭ وزىندىك تاجىريبەسى قالىپتاسىپ قالعانى بايقالادى. قاي سايلاۋ ۋچاسكەسىنە بارما, ىزەتتىلىكپەن قارسى الادى, بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا جاتىق جاۋاپ بەرەدى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە كوشپەلى ساۋدا جانە كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇيىمداستىرىلۋى دا ۇيرەنەرلىك ءۇردىس. سايلاۋ جۇيەسىنە زور ءمان بەرىلەدى ەكەن. سايلاۋشىلاردىڭ سانالىلىعى مەن بەلسەندىلىگى, وزدەرىن ەشتەڭەدەن قىمسىنباي ەركىن ۇستاۋى ەلدەگى وركەنيەتتىلىكتى بىلدىرسە كەرەك. بىردە-ءبىر سايلاۋ ۋچاس­كەسىندە زاڭ بۇزۋشىلىق كەزدەس­پەدى, ارىز-شاعىم بولعان جوق, ەسكەر­تۋلەر ايتاتىنداي دا دانە­ڭە­نى كورمەدىك. حالىق ءوز تاڭ­داۋىن جالتاقتاماي ەركىن جاساۋدا. ءبىز كورشىلەس ەلدە تۇرىپ جات­قاندىقتان, قازاقستانداعى ەكو­نوميكالىق جانە ساياسي جاع­دايعا قانىقپىز دەۋىمە بولادى. ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇ­راقتىلىق ساياسي ساۋاتتىلىققا, ساياسي بەلسەندىلىككە نەگىز قالاپ وتىرعانى دا سەزىلەدى. ەلدە 130 ەتنوستىڭ تاتۋ-ءتاتتى تۇرىپ جاتقانى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسى ەكەنى ءسوزسىز. سايلاۋدىڭ زاڭعا سايكەس وتكەنىنە كۋا بولدىق. 20 ناۋرىزداعى سايلاۋدا قازاق­ستاندىقتار جاساعان تاڭداۋ بولاشاقتا مەم­لەكەتتىڭ تاعدىرىن ايقىندايتىن سارابدال ساياساتتىڭ سالتانات قۇرۋىنا نەگىز بولارى ءسوزسىز. ءبىزدىڭ سىزدەردەگى سايلاۋدى ۇيىم­داس­تى­رۋدان العان اسەرىمىز مول. ءبىر سوزبەن ايت­قاندا, قازاقستاندا ىلگەرى كۇنگە دەگەن سەنىمدى قادام جاسالىپ جاتقانى قۋانتادى. سايلاۋدىڭ ارتى ناۋرىز مەيرامىنىڭ مەرەكەلىك شارالارىنا ۇلاسۋدا. قالا كوشەلەرى بۇرىنعىدان دا اجارلانىپ كەتكەن­دەي اسەرگە بولەيدى. ەلدەگى تاتۋلىق پەن تىنىشتىق قازاقستاندىقتاردىڭ باقۋاتتى تۇرمىسىنىڭ بەرىك ىرگەتاسى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق بولماس. مەرەكە قارساڭىندا وتىرعاندىقتان بارشا قازاقستاندىقتاردى ناۋرىز مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايمىن, تىنىش تا باقىتتى ءومىر, تابىس تىلەيمىن. جازىپ العان ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان». اقتوبە وبلىسى.

بارلىعىنا  تەڭ جاعداي جاسالدى

قايرات ماماتوۆ, بىشكەك قالالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى:  – ءبىز وسى سايلاۋ جۇمىسىن قاداعالاي وتىرىپ, وتە جاۋاپتى ميسسيانى ورىندادىق دەپ ويلايمىن. سايلاۋ سالاسىنداعى بارلىق زاڭنامالىق نورمالار مەن شارتتاردىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جاسادىق. ءبىر دە ءبىر جايت نازارىمىزدان تىس قالعان جوق. باستى ماقساتىمىز – قانداي دا ءبىر كانديداتتىڭ نە پارتيانىڭ كەمسىتۋشىلىككە ۇشىراۋىنا, وعان قاتىستى ادىلەتسىزدىكتىڭ ورىن الۋىنا جول بەرمەۋ بولدى. ءبىز بۇل ۇدەدەن شىعا الدىق دەگەن ويدامىن. سايلاۋ كۇنى بىرنەشە ۋچاس­كەلەردە بولىپ, ءتىپتى الىس اۋىلدارداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە دە سوعىپ, ناۋقاننىڭ ءادىل وتكەنىنە كوز جەتكىزدىك. سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا قانداي دا ءبىر شەكتەن شىعاتىن جايتتار, زاڭ بۇزۋشىلىقتار تىركەلمەدى. قازىر اقپارات زامانى. دۇنيەدە نە بولىپ جاتقانىن عالامتور ارقىلى ءبىلىپ وتىراسىڭ. ءوز باسىم ءبىراز جىلداردان بەرى قازاقستانداعى سايلاۋدىڭ بارىنشا وبەكتيۆتى جانە اشىق وتكىزىلىپ كەلە جاتقانىنان حاباردارمىن. بۇل جولى دا قازاقستان سول داستۇرىنەن تانبادى. وسى ناۋقانعا اتسالىسقان بۇكىل بايقاۋشىلار كورپۋسى سايلاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنا تەڭ جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق سايلاۋ زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە توسقاۋىل قويۋعا بارىنشا ءارى جان-جاقتى ىقپال ەتتى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. جامبىل وبلىسى.

قازاقستان ساياسي ۇستانىم تۇرعىسىنان دا قارىشتاپ كەلە جاتقان ەل

فەريد ديزدارەۆيچ, حورۆاتيا رەسپۋبليكاسى بوسنيالىقتار قوعامىنىڭ توراعاسى: – مەن ءۇشىن قازاقستاندا وتكەن وسى سايلاۋعا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسۋ ۇلكەن مارتەبە بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. مەنىڭ بايقاعانىم, قازاق ەلىنىڭ وسىنداي ساياسي ماڭىزى زور شاراعا مۇقيات دايىندالعاندىعى مەن حالىقتىڭ داۋىس بەرۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسى مەن بەلسەندىلىگى وتە جوعارى ەكەن. مۇنى ءبىر مەن عانا ەمەس, وزگە دە شەتەلدەردەن كەلگەن ارىپتەستەرىمىز بايقاپ, وزدەرىنىڭ ەسەپتىك مالىمەتتەرىنە تىركەگەندەرىنەن حاباردارمىن. ناقتىلاپ ايتاتىن جانە باسا نازار اۋدارا­تىن ءبىر ءجايت بولسا, ول – قا­زاقستاندا وتكەن وسى ساي­لاۋدىڭ بارىنشا اشىق, ءادىل, ءارى زاڭ ­بۇزۋ­­شى­­لىق­تارسىز ۇيىم­داس­­تىرىل­عاندىعى دەر ەدىم. قازاقستان حالقىن بۇگىنگى دامىعان قوعامدارعا ساي تالاپتارعا لايىق ساياسي ساۋاتتى ازاماتتاردىڭ تۇتاسقان ورتاسى دەۋگە ابدەن بولادى. سايلاۋدىڭ تارتىستى وتكەنىنە ءشۇبا كەلتىرمەيمىز. ءوزىن-ءوزى ۇسىنعان ءۇمىت­كەرلەرگە دە, نەگىزگى تالاسقا تۇسەتىن پارتيالارعا دا جاسالعان مۇمكىندىكتى كوزبەن كوردىك. بارلىق دەڭگەيدەگى بايقاۋشىلارمەن دە, سايلاۋشىلارمەن دە جولىقتىق, وي بولىستىك جانە ساياسي ناۋقانعا قاتىسۋشىلاردىڭ تولىمدى پىكىرگە يە ەكەنىنە قانىقتىق. قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءۇشىنشى ونجىلدىعىنا اياق باسقان دامۋشى ەل. بۇل ەلدىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان بولەك, وسىنداي ساياسي ۇستانىمىنا قاراپ, ءبىز قازاق ەلىن الەمدىك الدىڭعى قاتارلى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ ساپىنان كورە الاتىندىعىمىزعا سەنىمدىمىز!

ءوسۋ ونەگەسى

سەرگەي گرەتتسكي (اقش): – قازاقستاندا وتكەن بۇل سايلاۋدا بايقاعانىمىز – داۋىس بەرۋگە جاستاردىڭ كوپتەپ كەلۋى بولدى. ءسىزدىڭ ەلدىڭ جاستارى ساياسي ۇدەرىستەرگە اسا زور قىزىعۋشىلىق تانىتادى ەكەن. ماعان جاستاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن كوميسسيا قۇرامىندا ايەل ادامداردىڭ كوپ بولۋى وتە ۇنادى. سونىمەن قاتار, داۋىس بەرۋدىڭ قۇپيالىلىعىن ساقتاۋعا قاتىستى ەشقانداي سىن بولماعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. اتى-جوندەرى بويىنشا داۋىس بەرۋ دە دۇرىس وتكىزىلدى. ءبىز سايلاۋ كەزىندە ءوزىمىز كۋا بولعان جايتتارعا ءتانتى بولدىق. بۇدان بۇرىن دا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدە بولعان ەدىك, سايلاۋ ىسىنە قاتىستى ءبىزدىڭ تاجىريبەمىز زور, الايدا, ءبىز سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋدە قازاقستان قوعامىندا ىلگەرىلەۋ مەن العا باسۋدى بايقادىق. كەشە كۇنى بويى بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بولىپ, وندا داۋىس بەرۋ وتە جاقسى ۇيىمداستىرىلعانىن, جوعارى ساپا ستاندارتتارىنا ساي كەلەتىندىگىن كوزبەن كوردىك. وسى رەتتە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ جۇمىسىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون – ولاردىڭ بارلىعى جاقسى ازىرلىكپەن, دايىندىقپەن كەلگەن. قازاقستان حالقىنىڭ سايلاۋعا قاتىسۋ بەلسەندىلىگى دەموكراتيالىق جانە ازاماتتىق اشىق قوعامدى قولدايتىن ءاربىر كىسىنى قۋانتارلىقتاي. سايلاۋ ۋاقىتى كىرگەننەن ەلدىڭ بارلىق ازاماتتارى ءوز داۋىسىن قالاۋلى ۇمىتكەرىنە بەرۋگە اسىعىپ, ءسان-سالتاناتپەن, سايلاۋعا مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيدە كەلۋى – تۇراقتى قوعامنىڭ قۋانىشتى كەزەڭىن ايگىلەيدى. مۇنداي ىنتالىلىق امەريكا قۇراما شتاتتارىندا جاڭا داۋىرگە ۇمتىلىس كەزىندە بايقالعان بولاتىن. ايتا كەتەيىن, بۇگىنگى تاڭدا اقش-تا سايلاۋ­شىلار قۇرامى 40 پايىزدى, باتىس ەۋروپادا 60 پايىزدى قۇراسا, قازاق­ستاندا بۇل كورسەتكىش 70-80 پايىزدىق دەڭگەيدە. بۇل دەموكراتيالىق اشىق قوعامعا جاسالعان الەۋەتتى قادام. جازىپ العان قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن ايتجان مۋرزانوۆ.

اسقاق كوڭىل-كۇي اڭعارىلدى

ءۇمىتحان جونەلباەۆا (تمد): – قازاقستاندا ءوت­كى­زىلگەن ءماجىلىس جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى سايلاۋى كورشى ەلدىڭ دەموكراتيالىق تۇرپاتتا دامىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى دەگىم كەلەدى. ەڭ الدىمەن وعان اشىقتىق پەن جاريالىلىق جانە ادىلدىك پەن تازالىق ءتان بولدى دەسەم قاتەلەسە قويماسپىن. سايلاۋ كۇنى  زاڭ بۇزۋشىلىق كورىنىستەرى بايقالماعانى سايلاۋدىڭ باستى قۇندىلىعى مەن جەتىستىگى. مەن بۇل كۇنى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تەرەكتى اۋدانىنداعى سايلاۋ كوميسسياسىندا بولىپ, مۇنداعى بىرقاتار ۋچاسكەلەردە سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىمەن تانىستىم. كوزىم ايقىن جەتكەن ءجايت, سونىڭ بارىندە دە سايلاۋ ناۋقانىن ءوز دەڭگەيىندە وتكىزۋ ءۇشىن تولىق جاعداي جاسالىپتى. داۋىس بەرۋگە جاپپاي قاتىسقان تۇرعىندار مەن ازاماتتاردىڭ بويىندا اسقاق  كوڭىل-كۇي اۋانى اڭعارىلدى. ءوزىم بولعان جەرلەردە قازاقستاننىڭ سايلاۋ زاڭدىلىعىن بۇزۋ دەرەكتەرى تىركەلگەن جوق. ادامدار ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن نىق سەنىممەن داۋىس بەردى. اسىرەسە, مەنى ولاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن جاسامپازدىق رۋحى قۋانتتى. سونىڭ ىشىندە وزدەرىنىڭ وتباسىلارىمەن بىرگە كەلىپ داۋىس بەرىپ جاتقان تۇرعىنداردى كور­گەندە ولارعا قاتتى ءسۇيسىندىم. جا­سى ۇل­عايعان ادامدار دا تاياق­تارىنا سۇيە­نىپ كەلىپ سايلاۋ بيۋللە­تەن­دە­رىن ۋرناعا تاس­تاپ جاتتى. مەن ءوزىم رەسەي فە­دە­را­تسياسىنىڭ سارا­توۆ وبلىسىندا «قا­زاقستان» مادەني ورتا­لىعى قوعامدىق ۇيىمىنا جەتەكشىلىك جاسايمىن. وندا قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن, ۇلتىمىزدىڭ سالت-ءداس­تۇرلەرىن ناسيحاتتاۋعا باس­تاماشى بولىپ ءجۇرمىز. مادەني ورتالىقتىڭ جۋرنالى دا تۇراقتى تۇردە شىعىپ كەلەدى. تاياۋ شەتەلدە ءجۇرىپ تە ءوزىمىزدىڭ اتاجۇرتىمىزعا ەلەڭدەپ وتىرامىز. قازاقستاننىڭ تابىس­تارىنا ءبىز دە قۋانامىز. كەشەگى سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسى دا تمد ەلدەرى بايقاۋشىلارىنىڭ قاناعاتتانۋ سەزىمىن تۋعىزىپ وتىر. تاعى ءبىر بايقاعانىم تەرەكتى اۋدانىنىڭ وزىندە وقۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالعان ەكەن. وزگەسىن ايتپاعاندا دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. وسىنىڭ ءبارى جاس ۇرپاق قامى ءۇشىن جاسالعان يگىلىكتەر ەمەس پە. ەڭ باس­تىسى, سايلاۋ كۇنى دە مۇندا ادامدار اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستار مەن  مەيىرىم شۋاعى كورىنىپ تۇردى.

داۋىس بەرۋ زاڭدى تارتىپپەن جۇرگىزىلدى

دراگومير كاريچ (سەربيا): – مەن حالىقارالىق بايقاۋشى رەتىندە كوپتەگەن سايلاۋلارعا قاتىستىم. وسى جولى قازاقستانداعى  ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋدىڭ زاڭدى تارتىپپەن جۇرگىزىلگەندىگىنە كوز جەتكىزدىم. تاڭەرتەڭنەن باستاپ, سايلاۋشىلارمەن اڭگىمەلەستىم. مەنى سەربيادان كەلگەن دەپۋتات رەتىندە مۇنداعى سايلاۋدىڭ مەرەكە دەڭگەيىندە وتكىزىلگەندىگى تاڭ قالدىردى. مۇنىڭ دا ءجونى بار ەكەن. بارلىق قازاقستاندىقتاردى ناۋرىز مەرەكەسىمەن جانە دۇرىس جاعدايدا وتكەن سايلاۋمەن قۇتتىقتايمىن. سايلاۋشىلار وزدەرىنىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە وتباسىلارىمەن, بالالارىمەن سالتاناتتى جاعدايدا كە­لىپ جاتقاندىعىن كوردىم. مەن ەشقانداي ءبىر سايلاۋ زاڭ­­دىلىقتارىن بۇزۋشىلىقتى بايقامادىم. ونىڭ ۇستىنە, مۇندا سايلاۋشىلار تاڭ اتىسىمەن-اق وزدەرىنىڭ بەلسەندىلىكتەرىن تانىتىپ, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلدى. مۇنىڭ ءوزى ولاردىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىكتەرىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن كورسەتتى. ساعات 12.00-گە دەيىن سايلاۋشىلاردىڭ 40 پايىزى داۋىس بەرىپ ۇلگەردى. دەمەك, كەشكى 20.00-گە دەيىن بۇل كورسەتكىشتىڭ ەكى ەسەلەنگەندىگىنە ەشبىر كۇمان جوق. سوندىقتان دا مەن قازاقستاندا سايلاۋ دۇرىس جاعدايدا زاڭدى تارتىپپەن ءوتتى دەپ ەسەپتەيمىن.

حالىقارالىق بايقاۋشىلار رازى بولدى

نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى وبلىسى اۋماعىندا پار­لامەنت ءماجىلىسى مەن بار­لىق دەڭ­گەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋ­تات­تارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايل­اۋىنىڭ زاڭناما تالابىنا ساي ءوتۋىن باقىلاۋ ءۇشىن 4 توپقا بولىنگەن حالىقارالىق بايقاۋشىلار قىسقا مەرزىمگە جەتىسۋ جەرىنە كەلگەن ەدى. ءبىز گەرمانيادان كەلگەن بريدجەت دايبەر جانە رەسەيلىك الەكساندر شالاحپەن 20 ناۋرىز كۇنى تالدىقورعانداعى № 866 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە كەزدەسىپ, شەتەلدىكتەرگە اۋدارماشى بولىپ جۇرگەن ماقپال يساەۆا ارقىلى تىلدەسىپ, ءوز كەلىسىمدەرىمەن سۋرەتكە دە ءتۇسىرىپ الدىق. راس, شەتەلدىك بايقاۋشىلار وزىندىك پىكىر, تىلەك, ۇسىنىس ايتۋدان بۇل كۇنى ءوتىپ جاتقان سايلاۋعا باعا بەرۋدەن باس تارتتى. بىراق جۇزدەرىنەن ەش ءابىرجۋ, رەنىش بىلىنبەدى. قايتا رازى كەيىپپەن سايلاۋ ۋچاسكەسى توراعاسىمەن, وزگە مۇشەلەرىمەن ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇسىپ, بەيرەسمي تۇردە وڭ باعا بەرگەنىن ەت قۇلاعىمىز ەستىدى. جەتىسۋ جەرىندەگى 103 ەتنوس وكىلدەرىنىڭ بىردە ءبىرى ساياسي ناۋقاننان شەت قالماي بەلسەندىلىك تانىتقانىن تاتۋلىقتىڭ تاماشا كورى­نىسى دەپ ساناعان ءجون. البەتتە, تالدى­قورعاندىقتاردىڭ جادىراعان ءجۇزى كوڭىل حوشىنىڭ جاقسى ەكەندىگىن اڭعارتپاي ما. شىنى كەرەك, كامەلەتتىك جاسقا تولعان ءار جاستان باستاپ, ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن اسىقپاي, اپتىقپاي سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ كەتۋلەرى دە ەلدەگى تىنىشتىقتىڭ بەرىك ورىن العاندىعىن ايقىن كورسەتكەنىنە حالىقارالىق بايقاۋشىلار كۋا بولعانىن قايتا­لاپ ايتقاننىڭ ەش ارتىقتىعى جوق. جوعارى­دا اتتارى اتالعان حالىق­ارالىق باي­قاۋ­شىلار وزدەرى تاڭداپ العان ون سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالاپ, تىنىشتىق پەن بىرلىكتى ويلاعان ەلدىڭ بەلسەندىلىگىن ءوز كوزدەرىمەن كورىپ, رازى بولعاندىقتارىن جۇزدەرى جاسىرا الماعانى ايقىن ءبىلىنىپ تە ءجۇردى. بۇل دەگەنىمىز بەيبىت تە بەيقۇت ءومىردىڭ جارقىن كورىنىسى ەكەنى انىق. تالدىقورعان.
سوڭعى جاڭالىقتار