ۇلتتىق ءال-اۋقات الەۋەتى

2010 جىلدىڭ 26 قازانىندا الەمنىڭ 110 مەملەكەتىنىڭ ۇلتتىق ءال-اۋقات الەۋەتىنىڭ رەيتينگىسىن نە­مەسە دارەجەسىن كورسەتەتىن دۇنيە­جۇ­زىلىك ءال-اۋقات الەۋەتى تۋرالى بايانداما جارىق كوردى. 2010 جىلى قا­زاقستان  تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ارا­سىنان ۇزدىك شىعىپ, وسى رەي­تينگ بويىنشا 50-ءشى ورىندى يە­لەندى. تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە بەلارۋس – 54-ءشى, رەسەي – 63-ءشى, ۋكراينا – 69-شى ورىنداردى يەلەنگەن. دۇنيەجۇزىلىك ءال-اۋقات الەۋەتى تۋرالى باياندامانى جىل سايىن Gallup World Poll ءServىce – تاۋەلسىز زەرتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ جانە Oxford ءAnalytىca – تاۋەلسىز اق­پاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ قولداۋىمەن لەگاتۋم (Legatum ءىnstىtute) عىلى­مي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جارىققا شى­عارادى. بۇل رەيتينگ ۇلتتىق ءال-اۋقات الەۋەتىنە باعا بەرۋ سا­لا­سىندا ەڭ بەدەلدى سا­راپتاما بو­لىپ تابىلادى. ول ەكو­نوميكالىق فاكتورلارمەن قاتار, ازامات­تار­دىڭ ءال-اۋقاتىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن الەۋمەتتىك فاكتورلارعا دا ەرەكشە باسىمدىق بەرەدى. ۇلتتىق ءال-اۋقات الەۋەتى تۋ­رالى رەيتينگ 89 ينديكاتورلاردى توپتاس­تىر­عان 8 سۋبيندەكستەن تۇ­رادى. ءاربىر سۋبيندەكستەگى يندي­كاتورلار تۇرعىنداردىڭ تابىسىنا جانە ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنا قاتىستى ينديكاتورلاردان قۇرا­لا­دى. رەگرەس­سيالىق ساراپتاۋ ءنا­تيجەسىندە ءاربىر ينديكاتور سۋ­ب­يندەكس بويىنشا رەي­تينگ دارە­جەسىن انىقتاۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جالپى رەيتينگى ءاربىر سۋبيندەكس رەيتينگىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشىن ەسەپتەۋ ناتيجەسىندە انىقتالادى. 89 ينديكاتوردىڭ ىشىندەگى 39-ى Gallup World Poll  بويىنشا ءجۇر­گى­زىلگەن ساۋالنامادان الىنسا, قالعان ينديكاتورلار بۇكىلالەم­دىك بانكتىڭ World Development ءىndىcators نە­گىزىندە كەلتىرىلگەن ستاتيستيكالىق دەرەكتەردەن قۇ­رالعان. وسى ينديكاتورلار جيىن­تى­عى­نان كورىنىپ وتىرعانىنداي, ۇلت­تىق ءال-اۋقات رەيتينگى جانە جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسى نەگى­زى­نەن ۇقساس ستاتيس­تي­كا­لىق دەرەك­تەر­دەن قۇرالعان. جالپى العاندا, ناتيجەلەردى ەسەپتەۋ ءتاسىلى بىردەي, تەك ءبىر ەرەكشەلىك جاھاندىق باسە­كەگە قابىلەتتىك يندەكسى نەگى­زىنەن كاسىپورىندار باسشىلارىنىڭ ارا­سىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما دەرەك­تەرىنە سۇيەنسە, ۇلتتىق ءال-اۋقات رەيتينگى ادامداردىڭ كۇندە­لىك­تى تۇرمىس تىرشىلىگىن ايقىن­دايتىن ءۇي-شارۋاشىلىعىنداعى ساۋالناما دەرەكتەرىنە نەگىزدەلگەن. انىقتاما: Gallup World Poll ساۋالناماسى جىل سايىن جۇرگىزىلىپ, ءال-اۋقات دەڭ­گەيى بارىنشا جوعارى مەملە­كەت­تەردى انىقتايدى. بۇل ساۋالناما 155 مەملەكەتتىڭ ءۇي شارۋاشىلىعى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ءاربىر مەم­لەكەتتىڭ ءۇي شارۋاشىلىعى ماسەلەسى نەگىزىندە 1000 جەكە سۇراق قويى­لادى. ساۋالناماعا 15 جاسقا تولعان جانە جاسى ودان اسقان كەز كەلگەن رەسپوندەنت قاتىسا الادى.