قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنا بايلانىستى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى “ۇلتتىق ساراپتاۋ ورتالىعى” اكتسيونەرلىك قوعامىمەن بىرگە ەلباسىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى № 922 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنا” ءسايكەس “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ” جوباسىن جاسادى.
وسى جوبانىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن بىرقاتار كاسىبي ماماندارمەن جاساقتالعان ساراپشى توپ قۇرىلعان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى شىمكەنت قالاسىنداعى №2 كاسىپتىك ليتسەيدىڭ ديرەكتورى ەركىن ساتقانباەۆ اتالعان ساراپشى توپتىڭ مۇشەسى.
ءبىز جاقىندا ەركىن تۇرنياز ۇلىنا جولىعىپ, ساۋالدارىمىزعا جاۋاپ العان ەدىك.
– ەركىن تۇرنياز ۇلى, ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جاساۋعا نە سەبەپ بولدى؟ ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2008-2012 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى” ءالى دە ءوزىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن جوعالتقان جوق قوي.
– ءيا, ءسىز وتە دۇرىس سۇراق قويىپ وتىرسىز جانە وعان ءبىر جاعىنان ءوزىڭىز جاۋاپ تا بەرىپ وتىرسىز. ءسىز ايتىپ وتىرعان باعدارلاما ول تازا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ 2008-2012 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاماسى. ول باعدارلاما دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنا سايكەس ورىندالادى. ال بۇگىنگى ۇسىنىلىپ وتىرعان جوبا ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا ايتىلعان “وقۋ ۇيىمدارىنىڭ تولىققاندى ارەكەت ەتۋ ءۇشىن, اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ۇكىمەتكە ءتيىستى زاڭ جوباسىن جاساپ, پارلامەنتكە ەنگىزۋدى تاپسىرامىن” دەپ ايتقان تاپسىرماسىنا بايلانىستى جاسالعان ء“بىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى”. بۇل باعدارلاماعا سايكەس قازاقستاندا 2020 جىلعا قاراي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرى – مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىممەن جوعارى بىلىمگە دەيىن ءتۇبەگەيلى جاڭعىرتىلاتىن بولادى.
ءبىلىم بەرۋدىڭ ءاربىر دەنگەيىندە ءبىلىم الۋ, سونداي-اق كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ, ادامنىڭ بۇكىل ءومىر بويى تۇراقتى تۇردە جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلاردى الۋ مۇمكىندىكتەرى ۇسىنىلادى.
بۇل باعدارلاما ەكى كەزەڭدە ىسكە اسىرىلادى:
اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى كەزەڭدە 2011 – 2015 جىلدار جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مودەلدەرىن ازىرلەۋمەن, ولاردى سىناقتان وتكىزۋمەن, سونداي-اق اۋقىمدى قايتا قۇرۋلار جۇرگىزۋ كوزدەلىپ, ناتيجەسىندە 2015 جىلعا دەيىن وتپەلى كەزەڭ اياقتالادى. قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قۇرىلىمى, مازمۇنى, باسقارۋ تەتىكتەرى مەن قارجىلاندىرۋ دامىعان ەلدەر مودەلىنە سايكەس كەلەتىن بولادى.
سونداي-اق, ەكىنشى كەزەڭدە 2016 – 2020 جىلدار قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋدى, ينۆەستيتسيالاردى كوزدەيتىن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالادى. باعدارلامانىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋ مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالارىن ادىستەمەلىك, كادرلىق اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى.
ءاربىر كەزەڭدە جىلدار بويىنشا باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن جانە باعدارلامانىڭ, ءىس-شارالاردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ, جاي-كۇيىنە اسەرىن سيپاتتايتىن كورسەتكىشتەردى وزگەرتۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە, 2020 جىلعا دەيىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى جوعارى ءبىلىم ساپاسى مەن حالىقارالىق ينديكاتورلارمەن راستالعان ادامي كاپيتالدىق دامۋ دەڭگەيىندە ناتيجە بەرەتىن بولادى. وسىنىڭ بارلىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارىنا ساي جاسالىنىپ وتىرعان جۇمىستار.
– ەرەكە, ءسىز كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ مامانىسىز, وسى باعدارلاما كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا نە بەرەدى؟
– سۇراعىڭىز وتە ورىندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ تۋرالى “كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم كاسىپتىك ستاندارتتارعا نەگىزدەلىپ, مىندەتتى تۇردە ەكونوميكانىڭ تالاپتارىمەن تىعىز بايلانىستى بولۋى قاجەت” دەپ ايتقان بولاتىن. سوعان بايلانىستى وسى باعدارلامادا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ تۋرالى تاراۋدا, وسى سالاداعى كەيبىر كەمىشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ ونىڭ شەشۋ جولدارىن قاراستىرعان .
اتاپ ايتقاندا, ماماندارعا قويىلاتىن ەسكىرگەن بىلىكتىلىك تالاپتارى بويىنشا كادرلاردى دايارلاۋ مازمۇنى يندۋستريا جانە جۇمىس بەرۋشىلەر سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرا المايدى. قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىم جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىندە سۇرانىسقا يە كادرلار دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتە المايدى.
ينجەنەر-پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ مارتەبەسىنىڭ تومەن بولۋى جوعارى بىلىكتى كادرلاردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
قارجىلاندىرۋ كولەمىنىڭ ءتومەندىگى مەن ءتيىمسىز باسقارۋ ساقتالىپ وتىر.
وسى ماسەلەلەردى ەسكەرە وتىرىپ باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەر باعدارلامانىڭ باستى ماقساتتارىن انىقتاعان. ول: قارجىلاندىرۋدى جەتىلدىرۋ. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جوعارى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋ جانە پەداگوگيكالىق جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەگىن ىنتالاندىرۋ.
ءبىلىم بەرۋ ساياساتىنىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرىنىڭ ءرولىن جانە ولاردىڭ ءوزارا بايلانىسىن ارتتىرۋ. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ تالاپتارىنا سايكەس تەحنيكالىق ءجانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىن جەتىلدىرۋ سياقتى مىندەتتەردى كوزدەيدى.
– دۇرىس ەكەن. وسى جەردەن ءبىر سۇراق تۋادى. باعدارلاما قاراپايىم حالىققا نە ۇسىنادى؟
– قاراپايىم حالىقتىڭ بۇل باعدارلامادان ۇتارى كوپ. ول ءۇشىن نەگىزگى باعىتتاردى ايتا كەتكەنى ءجون بولار.
بىرىنشىدەن: 2013 جىلدان باستاپ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ پەداگوگ قىزمەتكەرلەرىنە بىلىكتىلىك ساناتى ءۇشىن تولەنەتىن قوسىمشا اقشانىڭ مولشەرى ارتتىرىلاتىن بولادى.
پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 2015 جىلى ەكونوميكاداعى ورتاشا رەسپۋبليكانىڭ جالاقىسىنىڭ دەڭگەيىنە جەتكىزىلەدى.
2016 جىلدان باستاپ ازاماتتىق قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارىنىڭ ءتىزىمىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى ءوندىرىستىك وقىتۋ شەبەرلەرىنىڭ جالاقىلارىن ارتتىرۋ قاراستىرىلادى.
قازىرگى قوسىمشا اقىلار مەن ءۇستەمە اقىلاردىڭ مولشەرى قايتا قارالادى. جىل سايىنعى ەڭبەك دەمالىسىنا بەرىلەتىن ساۋىقتىرۋ ءجاردەماقىسى ءبىر لاۋازىمدىق جالاقىدان ەكى لاۋازىمدىق جالاقىعا كوبەيەدى.
جىلدار بويى ەڭبەگى ءۇشىن زەينەتكەرلىككە شىعۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلادى.
مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەر قاراجاتتارىمەن تولەمدەردى قوسا قارجىلاندىرۋ ءبولىگىندە زەينەتاقى قورىن قالىپتاستىرۋ تەتىگى جەتىلدىرىلەدى.
ەكىنشىدەن: ءبىلىم بەرۋ مەنەدجمەنتى ەنگىزىلەدى. ول ءۇشىن: ءبىلىم بەرۋدىڭ باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مونيتورينگ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; ەلەكتروندى وقىتۋ; قاجەتتى نورماتيۆتىك نەگىزدى قۇرۋ; قاجەتتى ينفروقۇرىلىمدى قۇرۋ; وقۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋ.
حالىققا تۇراقتى, تۇرعىلىقتى, جوعارى تولەمدى جۇمىس ورىندارى اشىلادى. كىشى جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ارقىلى جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا مۇمكىنشىلىك تۋىندايدى. ءار جەكە تۇلعا الەۋمەتتىك جاعىنان تولىق قورعالۋى, وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالارعا جۇمىسقا ەركىن ورنالاسۋىنا كەپىلدىك جاسالادى.
جاستارعا ءوزىنىڭ تۇراقتى مەكەن-جايىندا ءبىلىم الۋ ارقىلى, جول ءتولەماقىسى قىسقارتىلىپ, جالدامالى پاتەر اقىسى توقتاتىلادى. ءاسىرەسە, بۇل ماسەلە اۋىلدا تۇراتىن جاستارعا قاتىستى. سوندىقتان ءوزىنىڭ سانالى تاڭداۋىمەن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم الۋعا جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتادى دەپ ويلايمىز.
مىنە, وسى اتالعان ماسەلەلەردىڭ بارلىعى بۇل باعدارلامادا قامتىلىپ, حالىققا ءبىلىم بەرۋدە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. باعدارلامانىڭ ءورىسى كەڭ بولىپ, جاستارىمىزدىڭ كاسىپتىك ءبىلىم الۋىنا بارىنشا جاعداي جاساسىن دەپ تىلەيىك.
اڭگىمەلەسكەن باقتيار تايجان.