بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن باستاۋ العان “كونستيتۋتسيا – مەملەكەتتىڭ دەموكراتيالىق دامۋىنىڭ نەگىزى” تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ەرتەسىنە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس وقۋ عيماراتىندا جالعاستى.
جالپى سەسسيا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس اۋديتورياسى سانالاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ اۋديتورياسىندا بولدى. ەكىنشى پلەنارلىق ءماجىلىس وتىرىسىنا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسى يگور روگوۆ ەقىۇ ەكپا-نىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى كيممو كيليۋنەن, بىرقاتار شەتەل كونستيتۋتسيالىق سوتتارىنىڭ توراعالارى مەن سۋديالارى, دەپۋتاتتار مەن زاڭگەرلەر قاتىستى. وتىرىستى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى باقىتجان ءابدىرايىم ۇيلەستىرىپ وتىردى.
الدىمەن ءسوز العان باقىتجان جارىلقاسىن ۇلى قازاقستاننىڭ اتا زاڭى الەمدىك جانە وتاندىق زاڭ-قۇقىقتىق دامۋدىڭ بارشا قۇندىلىقتارى ەسكەرىلە جاسالعاندىعىن ورىندى كەلتىردى.
سان-الۋان پىكىرلى مەملەكەتتەگى دەموكراتيالىق سايلاۋلار تاقىرىبىندا قىسقاشا بايانداما جاساعان فينليانديا پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى كيممو كيليۋنەن دەموكراتيانىڭ ءوزىن بىرنەشە تۇرعىدان قاراۋعا بولارىمەن ءبولىستى. مۇندا ەڭ باستى ماسەلە ەلدى نەندەي جەتىستىكتەرگە جەتكىزدىك, قالاي باسقارىلۋى كەرەك دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەلۋى شارت. ال لاتۆيا رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى گۋنارس كۋتريس كۇندەلىكتى ومىردە كونستيتۋتسيانىڭ دەموكراتيا دامۋىنا ىقپال ەتەرىن باسا ايتتى. ونىڭ پايىمىنشا, ءبىز كەرى بايلانىستى دا بايقايمىز. دەموكراتيا دەگەن ءسوز امبەباپ تۇسىنىككە اينالعاندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن ليتۆا رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى كەستۋتيس لاپينسكاس قوعامدا دەموكراتيا دەگەنىمىز باسقارۋ نىسانىن بىلدىرەرىن ورتاعا سالدى. بۇل رەتتە باسقارۋ نىسانى بەلگىلى ءبىر قۇقىقتىق توپقا نەمەسە اۆتوكراتقا تيەسىلى بولادى. اتالعان قۇقىقتى ازاماتتار تىكەلەي رەفەرەندۋم نەمەسە وزدەرى سايلايتىن وكىلدەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرادى. كونستيتۋتسيادا بەكىتىلىپ بەرىلگەن بارلىق قۇقىقتاردى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار مەن ادام قۇقىقتارى ەركىندىگىنىڭ جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قۇقىعىنىڭ تىكەلەي دەموكراتيانى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگى رەتىندە ءتۇسىنۋ كەرەك.
بۇدان كەيىن مولدوۆا رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى دۋميترۋ پۋلبەرە, موڭعوليا كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى جامسران بيامبادورج, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ەربولات مۇقاەۆ, بولگاريا كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى يورك پۋدەلكا, وزبەكستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى ۇزاق بازاروۆ, بار-يلان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى زەەۆ حانين (يزرايل), ۋكراينا كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى پەترو ستەتسيۋك, م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ پروفەسسورى ۆلاديمير كوميسساروۆ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى ۆياچەسلاۆ كاليۋجنىي كونستيتۋتسيالىق قۇقىق, دەموكراتيالىق مەملەكەتتى قۇرۋ, مۇناي-گاز سالاسىنداعى مەملەكەتتىك مۇددەنى قورعاۋ جانە وزگە دە قۇقىقتىق جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىعا سالدى.
تۇستەن كەيىن كونفەرەنتسيا سەكتسيالاردا جالعاستى. ءۇش سەكتسياعا بولىنگەن وتىرىس “كونستيتۋتسيالىق قۇقىق”, “جاريا-قۇقىقتىق پاندەر” تاقىرىپتارى جانە “جەكە-قۇقىقتىق پاندەر” تاقىرىپتارى بويىنشا ءوتتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.