تۋعان ولكەمىزدەگى جەر-سۋ, ەلدى مەكەن اتاۋلارىنىڭ وتارشىلدىق-توتاليتارلىق داۋىرلەردە قانداي وزگەرىستەرگە تۇسكەنى بىزگە تاريحتان بەلگىلى. ءبىز, بۇگىن, وسى جەر-سۋ (توپونيميكالىق) اتاۋلارىنىڭ شىعۋ تاريحىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلسەك, وندا ۇلكەن سىر جاتقانىن بىلەمىز. ەندەشە, ەسكى اتاۋلاردى قالپىنا كەلتىرۋ تاريحي ادىلەتتىلىكتى ورناتۋ دەگەن ءسوز. مىنە, سوندىقتان دا, وڭتۇستىكتە ونوماستيكا ماسەلەسىنە ۇلكەن ءمان بەرىلەدى. ءبىزدىڭ وبلىستا بايىرعى جەر-سۋ اتاۋلارىن قايتارۋ جۇمىسىنا اسا ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلە دەپ قارايدى. تاۋەلسىزدىگىمىزگە تاۋبە دەي وتىرىپ, وبلىس اۋماعىنداعى وتارشىلدىق پەن توتاليتارلىق داۋىرلەردەن قالعان اتاۋلاردان بىرتىندەپ ارىلىپ كەلەمىز. رەسپۋبليكا بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا ءبىر مىڭنان استام ەلدى مەكەننىڭ اتاۋى وزگەرتىلسە, سونىڭ 404-ءى ءبىزدىڭ وبلىسقا تيەسىلى. بۇنداي كورسەتكىشكە زيالى قاۋىم مەن ءتۇرلى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ جانە جەرگىلىكتى ونوماستيكا كوميسسيالارى تاراپىنان ۇزاق جىلدار بويى تىنىمسىز جۇرگىزىلگەن جۇيەلى جۇمىس ناتيجەسىندە قول جەتكىزدىك.
ونوماستيكا سالاسىنىڭ بارلىق جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرىن ايگىلەيتىن قۇجات – ول قازاقستاننىڭ جانە وبلىستاردىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق كارتالارى. بۇرىن كەڭەس وداعى تۇسىندا قازاقستاننىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق كارتاسى رەسەيدىڭ كارتاسىنا ۇقسايتىن, سەبەبى جەر-سۋ, ەلدى مەكەن اتاۋلارىنىڭ باسىم بولىگى وزگە تىلدە بولاتىن. ەلىمىزدىڭ كارتاسى دا وزگە تىلدە جاسالاتىن. ەندى قازاقستاننىڭ كارتاسىن قازاق تىلىندە جاسايتىن ۋاقىت كەلدى. ول ءۇشىن, بايىرعى جەر-سۋ اتاۋلارىمىزدى قايتارۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى مىندەتى! ەلىمىز ەگەمەندىك العالى قازاقستاننىڭ كارتاسى دا ەداۋىر وزگەرىپ, قازاقشالانىپ كەلەدى. دەگەنمەن, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك, شىعىس, ورتالىق وبلىستارىندا ورىسشا اتاۋلار ءالى دە سىرەسىپ تۇرعانى كارتادان بايقالادى. سونىڭ ىشىندە, پەتروپاۆل مەن پاۆلودار قالالارىنىڭ اتاۋلارى سول كۇيىندە وزگەرمەي كەلە جاتقانى ءبىزدىڭ دە جانىمىزعا ايازداي باتادى. بۇل اتاۋلاردى اۋىستىرۋ جونىندە جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارىنا ەلباسى تاراپىنان تاپسىرما بەرىلگەنىنەن دە حاباردارمىز. بۇل ەندى نامىستىڭ ءىسى بولىپ تۇر! الايدا وسى اتاۋدى اۋىستىرۋعا كەيبىر باسشىلاردىڭ باتىلدىعى مەن رۋحى جەتىڭكىرەمەي ءجۇر نەمەسە نامىسى مەن رۋحى ءبىر ارناعا توعىسپاي تۇرعان سياقتى. پەتروپاۆل قالاسىن – قىزىلجار قالاسى دەپ وزگەرتۋگە اركىم شاما-شارقىنشا قولداۋ كورسەتكەنى ءجون. ءبارىمىز قولداپ-قۋاتتاپ, جابىلا كىرىسىپ قىزىلجار اتاۋىن قايتارا الساق, وندا قازاقتىڭ ءبىر ۇلتتىق مۇددەسى ورىندالار ەدى.
تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 18 جىلدان اسقانىمەن, مۇنداي مىڭداعان اتاۋلاردان ءالى دە ارىلا العان جوقپىز. وتكەن عاسىرداعى وتارشىلدىق زاماندى, ودان كەيىنگى كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدى ەسكە سالاتىن رەسپۋبليكامىزداعى بىرنەشە قالا مەن ونداعان اۋداننىڭ جانە جۇزدەگەن ەلدى مەكەننىڭ اتاۋلارى ورىس تىلىندە ەكەندىگى وكىنىشتى-اق. وسى ورايدا, مىنا ءبىر ءسوزدىڭ ەسىمە ءتۇسىپ تۇرعانى. الەمگە ايگىلى ساياساتكەر ۋينستون چەرچيلل بىردە: “ساياساتتىڭ دا سەرتى بولادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – كەشىكپەۋ. ۇلتتىق مۇددە ۇتاتىن جەردە ەشۋاقىتتا كەشىكپەۋ كەرەك. شەشىمدى تەز قابىلداعان ءجون... ەكىنشىسى – اسىقپاۋ. ۇلتتىق مۇددەگە نۇقسان كەلەتىن, يا بولماسا اياقاستى ەتىلەتىن جاعدايدا شەشىم قابىلداۋعا ەشۋاقىتتا اسىقپاۋ كەرەك. ساعىزداي سوزىپ, سوزبۇيداعا سالىپ, ونى كەلەسى بۋىننىڭ ۇلەسىنە قالدىرىپ كەتۋ كەرەك دەگەن ەكەن.” ءبىز ءبارىمىز وسى ءسوزدەن مىندەتتى تۇردە قورىتىندى شىعارۋىمىز كەرەك. ويتكەنى, بۇل ۇلت ءۇشىن, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن اسا قاجەت دۇنيە!
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 873 ەلدى مەكەننىڭ 404-ءىن (7 اۋدان, 2 قالا, 85 اۋىلدىق جانە كەنتتىك وكرۋگ, 310 اۋىل ) وزگەرتكەننىڭ وزىندە ءالى 33 اۋىلدىڭ اتاۋى تاۋەلسىز زامان تالابىنا ساي بولماي وتىر. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, بىلتىرعى جىلى ەلىمىزدەگى حالىق ساناعىنا بايلانىستى 2008 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ەلدى مەكەن, كوشە اتاۋلارىن قايتا اتاۋ ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن ۋاقىتشا توقتاتىلدى. حالىق ساناعىنان كەيىن مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ حاتىنا سايكەس, وبەكتىلەر اتاۋىن وزگەرتۋگە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن موراتوري جاريالاندى. سول سەبەپتى وبلىستاعى 33 اۋىلدىڭ اتاۋى وزگەرتىلمەي قالدى.
شىندىعىن ايتساق, وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنا بايىرعى جەر-سۋ اتاۋلارىن قايتارۋ تۋرالى ۇسىنىستار كەلسە قۋانا قولدايمىز. سول ارقىلى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق كەلبەتىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوساتىنىمىزدى بىلەمىز. ۇلتتىق اتاۋلار تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ بەت-بەينەسى بولسا, ال شەكارا ماڭىنداعى ەلدى مەكەن اتاۋلارى قازاقستاننىڭ بەت-پەردەسى ىسپەتتى. سوندىقتان دا, ءوزىمىز تۇگىلى وزگەگە دە قازاقتىڭ جەرى مەن سۋىن, قالاسى مەن دالاسىن, ءتىلى مەن تاريحىن تانىتاتىن ۇلتتىق اتاۋلارىمىزدى قايتارىپ, تاريحي-گەوگرافيالىق اتاۋلارىمىزدى قالپىنا كەلتىرۋگە بىلەك سىبانىپ كىرىستىك.
قازىرگى كەزدە ۇلتتىق ونوماستيكا جاي تاريحي-مادەني مۇرا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامدىق-ساياسي ماڭىزدى ماسەلە بولىپ وتىر. ونوماستيكا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرىپ, اۋىل, اۋدان (قالا) اكىمدەرىنەن تاۋەلسىز ەلدىڭ توپونيميكاسى دا ءتاۋەلسىز بولۋى ءۇشىن, اسىرەسە, قازاقستان شەكاراسى توڭىرەگىندەگى ءاربىر ەلدى مەكەننىڭ اتىنان ۇلتتىق بولمىس پەن ۇلتتىق تاريحتىڭ ءيىسى سەزىلىپ تۇراتىنداي, ول اتاۋدى وقىعان وتانداسىمىزدىڭ بويىن ماقتانىش سەزىمى بيلەيتىندەي اتىنا زاتى ساي, ءمان-ماعىنالى قازاقى اتاۋلار ۇسىنۋىن تالاپ ەتتىك. وسى ماقساتتا وزبەكستانمەن شەكارالاس جاتقان اۋدان, كەنت, اۋىل اتاۋلارىن اۋىستىرۋدى ءبىرىنشى كەزەكتە قولعا الدىق. سوعان بايلانىستى, وبلونومكومنىڭ ءمۇشەلەرىنەن قۇرالعان توپ (قۇرامىندا ونوماست-عالىم, زاڭگەر, تاريحشى, تىلشىلەر بار) 2006 جىلى سارىاعاش, ماقتاارال, قازىعۇرت, شاردارا, سايرام اۋداندارى مەن تۇركىستان, ارىس قالالارىنا قاراستى اۋىلدارعا بارىپ, ونوماستيكا سالاسىنداعى زاڭنامالاردى تۇرعىندارعا ءتۇسىندىرىپ جانە بۇقارانىڭ بۇگىنگى تاڭداعى ونوماستيكاعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق, وركەنيەتتى ۇيعارىمدار جاساۋعا يكەمدەپ, ونوماستيكا ماسەلەلەرىندە شىنايى ادىلەتتىلىكتىڭ ورنىعۋىنا جانە “اتامنىڭ اتىن اۋىلعا, كوكەمنىڭ اتىن كوشەگە” دەگەن تار پيعىلدان ارىلىپ, كەلەشەكتى ويلاۋعا باعىتتادىق.
وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى اۋداندىق, قالالىق ونوماستيكا كوميسسيالارىنا ادىستەمەلىك كومەك رەتىندە سوڭعى 4 جىلدا ونوماستيكالىق جۇمىسقا قاتىستى 7 ءتۇرلى نۇسقاۋلىق, انىقتامالىق كىتاپتار شىعارىپ, اۋدان, قالالارعا تاراتتى. “قازاقستان” رترك اق “قازاقستان-شىمكەنت” وقو فيليالىمەن بىرلەسىپ ء“تىل مەن ءدىل” حابارىن ۇيىمداستىرىپ, تەلەحاباردا ونوماستيكا ماسەلەلەرى بويىنشا جەرگىلىكتى ونومكوم توراعالارى مەن حاتشىلارىنىڭ ەفير ارقىلى ءسوز الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزىلدى.
وبلونومكوم 2006 جىلدان باستاپ, اۋدان, قالالارداعى ونوماستيكالىق جۇمىستىڭ جاعدايىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋداندىق, قالالىق ونومكوم ءتوراعالارىنىڭ ەسەپتەرىن تىڭداۋدى تاجىريبەگە ەنگىزدى. وبلونومكومنىڭ 2006 جىلعى ءماجىلىسىندە ماقتاارال اۋدانى مەن تۇركىستان قالاسى اكىمدەرى ورىنباسارلارىنىڭ, ال 2007 جىلعى ماجىلىسىندە سارىاعاش, سايرام اۋداندىق ونوماستيكا كوميسسيالارى توراعالارىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ولاردىڭ ونوماستيكا سالاسىنداعى اتقارعان جۇمىستارىنا “قاناعاتتانارلىقسىز” دەگەن باعا بەرىلىپ, كوميسسيا توراعالارىنا ءتارتىپتىك شارا قولدانۋ جونىندە اۋدان اكىمدەرىنە ۇسىنىس بەرىلگەن بولاتىن. ءدال وسىنداي جۇمىس اۋداندار مەن قالالاردا جۇرگىزىلەتىن بولسا, وندا اۋىل اكىمدەرى كوشەگە كىم بولسا سونىڭ اتىن قويماس ەدى...
ءۇش جىل ىشىندە وبلونومكوم تاراپىنان 6 اۋدان مەن 3 قالانىڭ ونوماستيكا سالاسىنداعى اتقارعان جۇمىستارىنىڭ جاي-كۇيىنە تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلىپ, ولارعا پراكتيكالىق كومەك كورسەتىلدى. كوميسسيادا 12 اۋداندىق, قالالىق ونومكوم توراعالارىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ولارعا ءتيىستى شارالار قولدانۋدىڭ جانە تالاپ ەتۋدىڭ ناتيجەسىندە 1 قالا مەن 2 اۋداندا ونوماستيكالىق ولقىلىقتار جويىلدى. تۇركىستان, كەنتاۋ, شىمكەنت قالالارى مەن ماقتاارال, سارىاعاش, تۇلكىباس, قازىعۇرت اۋداندارىندا 92 ەلدى مەكەن مەن 14 مەكتەپتىڭ تاريحي اتاۋلارى قايتارىلىپ, ەكى مىڭداي كوشە اتتارى وزگەرتىلىپ نەمەسە جاڭادان ات قويىلدى. وبلىستا 2008 جىلى 48 اۋىلدىڭ اتاۋلارى اۋىستىرىلسا, سونىڭ ەكەۋى عانا ادام اتتارى, ال 46-سى تاريحي اتاۋلار. كەلەشەكتە ەلدى مەكەندەرگە ادام اتتارىن بەرمەۋ باعىتىندا باتىل قادام جاساۋ مىندەتى تۋىنداپ وتىر. ياعني, وبلونومكوم تاراپىنان جۇرگىزىلگەن ەسەپ تىڭداۋ, ءتۇسىندىرۋ, تەكسەرۋ, ۇگىت-ناسيحات, ۇسىنىس حاتتار جازۋ, ادىستەمەلىك قۇرالدار شىعارۋ جانە وتكىزىلگەن ءتۇرلى ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى دا ءوز جەمىسىن بەردى. اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسى رەتىندە “وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق كارتاسى” مەملەكەتتىك تىلدە جاساتىلىپ, اكىمدىكتەر مەن باسقارمالارعا تاراتىلدى. وسى كارتا سىزباسىن وقىرماندارعا دا ۇسىنىپ وتىرمىز.
ونوماستيكا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرىپ, 2009 جىلعى وبلىس اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن وبلونومكوم توراعالىعىنا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بەكىتىلدى. سوعان بايلانىستى, اۋداندار مەن قالالاردا دا جەرگىلىكتى كوميسسيالاردىڭ توراعالارى بولىپ, اۋدان, قالا اكىمدەرى بەكىتىلدى. وبلونومكوم توراعاسى اسقار يسابەك ۇلى بىلتىرعى جىلى وبەكتىلەردى اتاۋعا جانە قايتا اتاۋعا موراتوري جاريالانۋىنا وراي, وبلىس اۋداندارى مەن قالالارىندا ەلدى مەكەن, مەكتەپ, كوشە اتاۋلارىنا تالداۋ, ساراپتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنا تاپسىرعان. وبلىس اكىمى بيىل وسى تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى جونىندە باسقارما باستىعىنىڭ ەسەبىن تىڭداي كەلە, ءتيىستى ورگانداردىڭ باسشىلارىنا 33 اۋىلدىڭ بايىرعى اتاۋىن قايتارۋدى, تاۋەلسىزدىك تالاپتارىنا ساي كەلمەيتىن 597 كوشەنىڭ اتىن وزگەرتۋدى جانە جاڭادان سالىنعان 506 كوشەگە ات قويۋدى مىندەتتەدى. سونىمەن بىرگە, ا.مىرزاحمەتوۆ اۋدان, قالا باسشىلارى مەن زيالى قاۋىمعا, ونوماستيكا سالاسىنا رۋحاني سىلكىنىس قاجەت ەكەنىن ايتىپ, ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ فەنومەنى بولىپ وتىرعان كونە اتاۋلاردى تىلدىك مۇرا, تاريحي جادىگەر رەتىندە ساقتاپ قالۋ, قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بۇگىنگى كۇننىڭ باستى نازارىندا بولاتىندىعىن جەتكىزدى.
بىلتىر وبلىستاعى جەر-سۋ, ەلدى مەكەن اتتارىنىڭ پايدا بولۋىنا, شىعۋىنا بايلانىستى اڭىز-اڭگىمەلەر مەن ول اتاۋلاردىڭ قالىپتاسۋ, وزگەرۋ تاريحىنان قىسقاشا مالىمەتتەر قامتىلعان “وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جەر-سۋ, ەلدى مەكەن اتاۋلارىنىڭ قىسقاشا تاريحى” تۋرالى كىتاپ جارىق كوردى. سونىمەن قاتار, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن “قازاقستان-شىمكەنت” تەلەستۋدياسىندا “اتاۋلار سىرى” اتتى تەلەويىن وتكىزىلىپ, ول رەسپۋبليكالىق “مەملەكەتتىك ءتىل جانە باق” بايقاۋىندا ءىى ورىندى يەلەندى.
بيىلعى 1 ناۋرىزدان 2009 جىلى جاريالانعان ءموراتوريدىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى, وبلىس اكىمى ا.مىرزاحمەتوۆ وبلونومكومنىڭ كەزەكتى ءماجىلىسىن وتكىزىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 6 اۋىلدىڭ بايىرعى اتتارىن قايتارۋ, جاڭادان قۇرىلعان 2 ەلدى مەكەنگە ات قويۋ جونىندە ۇيعارىم قابىلدادى. كوميسسيا وتىرىسىندا شىمكەنت, كەنتاۋ قالالىق, شاردارا, بايدىبەك اۋداندىق ونوماستيكا كوميسسيالارىنىڭ اتقارعان جۇمىستارى تۋرالى اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ولاردىڭ ونوماستيكا سالاسىندا اتقارعان جۇمىستارى قاناعاتتانارلىقسىز دەپ تانىلدى. وبلونومكوم ءماجىلىسىنىڭ حاتتامالىق شەشىمىمەن شىمكەنت قالاسىنداعى وتارشىلدىق-توتاليتارلىق داۋىرلەردەن قالعان 200-دەن استام كوشە اتتارىن لايىقتى اتاۋلارمەن ءوزگەرتۋدى, كوشەلەر مەن عيماراتتارداعى ماڭدايشا, جارناما جازۋلارى مەن كورنەكى اقپارات ماتىندەرىنىڭ تىلدىك, كوركەمدىك, ارحيتەكتۋرالىق جاعىنان زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرۋ جونىندەگى جۇمىستارعا ءتيىستى ورگانداردىڭ بارلىعىن جۇمىلدىرىپ, ناقتىلى شارالاردى ىسكە اسىرۋدى جانە ەلۋدەن استام ايالدامانىڭ اتاۋلارىن بۇگىنگى زامان تالاپتارىنا سايكەستەندىرۋدى 1 شىلدەگە دەيىن رەتتەۋدى قالا اكىمىنە تاپسىردى. اۋداندار مەن قالالارعا قاراستى ەلدى مەكەندەردەگى اتاۋى جوق كوشەلەرگە وركەنيەتكە ساي ات قويۋ ءۇشىن ارنايى ەرەجە ازىرلەۋدى, شىمكەنتتەگى كاسىپكەرلىك نىسانداردىڭ اتاۋلارىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ, ولاردىڭ شەت تىلدەرىندەگى اتتارىن قازاقشا اتاۋلارمەن اۋىستىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق اتاۋلاردىڭ ءتىزىمىن جاساپ, ولارعا ۇسىنۋدى جانە ونوماستيكا سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋ ماقساتىندا “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى” قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەۋدى وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنا جۇكتەدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ 2010 جىلعا ارنالعان جۇمىس جوسپارىندا ناقتى 14 ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇدان بىلاي كوميسسيا ءماجىلىسى اي سايىن وتەتىن بولىپ كەلىسىلدى. الايدا, ونوماستيكا جۇمىستارىنا بايلانىستى زاڭنامالارداعى ولقىلىقتاردان بىرقاتار ماسەلەلەردى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق تۇرعىدان شەشۋ جاعى كۇردەلى كۇيىندە قالىپ كەلەدى. سوندىقتان, وسىنداي كۇرمەۋى قيىن پروبلەمالاردى ارنايى جاڭا زاڭ قابىلداۋ ارقىلى ىسكە اسىرۋعا بولادى. توقسان ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, توپونيميكا سالاسىندا جۇرگىزىلىپ وتىرعان تىلدىك ساياسات تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ, مەملەكەتتىك سايكەستىكتى قالىپتاستىرۋداعى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, ونوماستيكاداعى قوردالانىپ قالعان پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ەلىمىزگە “ونوماستيكا تۋرالى” ارنايى زاڭ قاجەتتىگى كۇن وتكەن سايىن ايقىن سەزىلۋدە.
قابىل دۇيسەنبي, وقو تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ ءبولىم باستىعى, وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى.