ۇستىمىزدەگى جىلعى شىلدەنىڭ 3-ءى كۇنى سورەدەن شىققان الەمدىك اۋقىمداعى “تۋر دە فرانس” ۆەلوجارىسىنىڭ ەڭ شەشۋشى, ەڭ تارتىستى كەزەڭدەرى كەلىپ جەتتى. بۇرناعى كۇنى ەكىنشى جانە سوڭعى مارتە دەمالىس العان شاباندوزدار كەشە كەشكە 17-ءىنشى كەزەڭدى اياقتادى. فرانتسيانىڭ تاۋلى وڭىرىندەگى پو جانە كول تۋرمالە ەلدى مەكەندەرىنىڭ اراسىن قامتيتىن 174 شاقىرىمدىق بۇل تراسسانىڭ اۋماعى وسى باسەكەنىڭ مەيلىنشە قيىن دا قاۋىپتىسى ەدى.
ماماندار راسىندا كول دۋ تۋرمالە تاۋىن وسى اتى اڭىزعا اينالعان گراند-تۋردىڭ نىشاندى بولىگى سانايدى. جارىسقا 1910 جىلى ءبىر قاشىقتىق بولىپ قوسىلعان بۇل تراسساعا بيىل تۋرا 100 جىل تولىپ وتىر. بۇل اۋقىمنىڭ تەڭىز دەڭگەيىمەن الىپ قاراعانداعى بيىكتىگى 2115 مەتردە جاتىر. شىڭىنا دەيىنگى ورتاشا گراديەنتى 7,4 پايىزعا, بارىنشا كوتەرىلۋى 10,2 پايىزعا تەڭ ونىڭ Luz-ءSaىnt-Sauveur جاعىنان قاشىقتىعى 19 شاقىرىمعا سوزىلادى. تاۋدىڭ قۇزار باسىنا تاقاي بەرگەندە 1404 مەترگە كۇرت تومەن تۇسەتىنى تاعى بار. وسىنداي تۇيەتايلى الماعايىپ جولدارىنا بايلانىستى بۇل تاۋعا كۇردەلىلىكتىڭ ەڭ جوعارى دارەجەسى بەرىلگەن. بۇل جەر بۇعان دەيىن تەك 1974 جىلى عانا ءبىر كەزەڭنىڭ اياقتالار نۇكتەسى بولعان ەكەن.
ءبىزدىڭ ءبىر داتكە قۋات ەتەتىنىمىز, تاۋلى اۋداننىڭ تارلانى سانالاتىن البەرتو كونتادور بۇل ارالىقتا ەشكىمگە ەسە جىبەرە قويماسا كەرەك-ءتى. مىنە, ەندى تاپ وسى جارىس جولى عانا كىمنىڭ شىن مانىندە جىگەرلى دە قاجىرلى ەكەنىن كورسەتىپ بەرە الادى. توپ باستاعان سەركەدەي العا اتىلىپ شىعاتىن پەلەتوننىڭ وسىنداعى ءىلگەرى قاراي ورلەۋى Cote de ءRenoىr جوتاسىنداعى ءتورتىنشى دارەجەلى ءۇستىرتتىڭ 11-ءىنشى شاقىرىمىنان باستاۋ الىپ, 105-ءىنشى شاقىرىمىنداعى كۇشتى كۇپتى ەتەتىن ءبىرىنشى دارەجەلى Col du Soulor قىرقاسىندا شارىقتاي تۇسەدى. ال 155-ءىنشى شاقىرىمدا ناعىز شىڭعا شابۋىل باستالادى. ورتاشا 7,5 پايىزدىق گراديەنتپەن ءورلەيتىن بۇل اياققابار ارالىق 18,5 شاقىرىمعا جەتىپ-جىعىلادى. بالكىم, وسىنشالىقتى قياڭقى قيادا جاتقانىنان شىعار, تۋرمالە تراسساسىن ءبىرىنشى بولىپ كوكتەي وتكەن جانكەشتى جۇيرىككە وسى “تۋر دە فرانستى” العاش ۇيىمداستىرۋشى ءارى ونىڭ قۇرىلتايشىسى, فرانتسۋزدىڭ ءحىX عاسىرداعى اتاقتى ۆەلوشاباندوزى جانە سپورت ءجۋرناليسى انري دەسگرانجە اتىنداعى ارنايى سىيلىق تا تابىس ەتىلەدى.
ازىرگە ءبىزدىڭ قولىمىزدا كەشەگى كۇنگى جورىقتىڭ ناتيجەسى بولماعاندىقتان, وسى قاشىقتىقتا جۇيرىكتەردىڭ قالاي وتكەنىن ايتىپ بەرە الماي وتىرمىز. دەگەنمەن, وسى “تۋر” باستالاردان ازداعان ۋاقىت بۇرىن مامانداردىڭ بولجاۋىنشا, ونىڭ تالاسسىز فاۆوريتى البەرتو كونتادور بولۋعا ءتيىس-ءتىن. سپورت كورىپكەلدەرى مۇندا ونىڭ بيىلعى ماۋسىمدا ەشقانداي ايتارلىقتاي قۇلدىراۋعا بەرىلمەي, جارىستان جارىسقا سپورتتىق قالىبىن شيراتىپ كەلە جاتقانىن العا تارتادى. مۇنى قازىر اقش-تىڭ ء“Radىoshack” كومانداسىن جاتتىقتىرىپ جۇرگەن وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى ۆياچەسلاۆ ەكيموۆ تە قۋاتتايدى. “ويلاماعان جاعدايدىڭ ورىن الۋ ءمۇمكىندىگىن جوققا شىعارماي قويا تۇرىپ, مەن سوندا دا بولسا, “تۋر دە فرانستى” كونتادوردىڭ ۇتاتىنىن ايتقىم كەلەدى, – دەدى ول كۇنى كەشە 17 كەزەڭ الدىندا عانا. – بەيسەنبى كۇنى قارسىلاستار اراسىندا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بولا قالادى دەپ ويلامايمىن. بۇل كۇنى تاۋ جاعدايىندا وتە اۋىر كۇرەس جۇرگەلى تۇر. ال جۇماداعى بولىكتە كونتادور ايىرماشىلىقتى ءوز پايداسىنا قاراي كوبىرەك اۋدارىپ الۋى كەرەك. بۇعان قوسا بيىل “استانا” كومانداسى دا قازىرگى قۇرامىن ا.كونتادوردىڭ ىڭعايىنا قاراي جاساقتاپ العان. ونىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە قولداۋ كورسەتۋگە ءتىپتى كوماندا ليدەرلەرىنىڭ ءبىرى الەكساندر ۆينوكۋروۆ تە دايىن.
ارتتا قالعان 17 كەزەڭنىڭ باس كلاسسيفيكاتسياسى بويىنشا البەرتو كونتادور 78:29.10 ۋاقىتىمەن ءبىرىنشى تۇرسا, كەلەسى ورىنداعى ەندي شلەكتىڭ ودان قالۋى 0.08 سەكۋندتى قۇرايدى. ءبىر قۋانىشتىسى, وسىنداعى العاشقى وندىققا سوڭعى كەزەڭنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىزدىڭ الەكساندر ۆينوكۋروۆ تا ەندى. ول ليدەردەن 7 مينۋت 12 سەكۋند ارتتا قالۋ ايىرىمىمەن كوشتە توعىزىنشى بولىپ كەلەدى. وسى جەردە ءبىز ساشانىڭ مۇنىڭ الدىندا 4-ءىنشى جانە 13-ءىنشى كەزەڭدەردە مارە سىزىعىن ءبىرىنشى بولىپ قيىپ وتكەنىن دە ايتا كەتەيىك. بىراق وعان البەرتودان وزۋعا بولمايدى. كەلىسىم سولاي, ءتارتىپ سولاي. ول قالايدا كونتادوردىڭ ءتۇپكىلىكتى جەڭىسكە جەتۋىنە, ءسويتىپ, “تۋر دە فرانستىڭ” ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتانۋىنا اتسالىسپاق. ال “استانا” قۇرامىنداعى يسپان جىگىتى بۇعان دەيىن 2007 جانە 2009 جىلداردا وسى جەڭىستىڭ تۇعىرىنان تابىلعان ەدى.
سونىمەن, كەشە تۇندە “تۋردىڭ” بيىلعى دوداسىنداعى ەڭ شەشۋشى كەزەڭ ءتامامدالدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سارى جەيدەنى كيەتىن شاباندوز, اينالىپ كەلگەندە, كوپكۇندىكتىڭ دە جەڭىمپازى بولىپ شىعاتىنىن مۇنداعىلاردىڭ ءبارى ءبىلىپ وتىر. سوڭعى تۋر الدىندا ا.كونتادوردىڭ باستى قارسىلاسى ە.شلەك تە وسىنى ايتقان ەكەن. ال ۆەلوجارىس وسى تۋرمالەدەن كەيىن باعىتىن كىلت تەرىستىككە بۇرىپ, پاريج باعدارىن بەتكە الادى. بۇگىن 18-ءىنشى كەزەڭدى وتكەرەتىن جۇيرىكتەر قاشىقتىعى 198 شاقىرىم بولاتىن جازىقتاعى سالي دە – بوردو اراسىندا تاباندارىنان وت قاشىرادى.
PS. ەۋروپادا وسىلاي “تۋر دە فرانستىڭ” توڭىرەگىندە تارتىس بارىنشا قىزا تۇسكەن كەزدە, قىتايدا “تۋر تسينحاي” ەندى قارقىن الا باستادى. ازياداعى ۆەلوكۇنتىزبەنىڭ قاتارىنداعى ەڭ اۋىر دا باستىلاردىڭ بىرىنەن سانالاتىن بۇل كوپكۇندىكتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ۋكراين يۋري مەلتيچەنكو – ءبىرىنشى, ورىس بوريس شپيلەۆسكي ەكىنشى بولىپ اياقتاسا, ءبىزدىڭ رۋسلان تىلەۋباەۆ وندا مارە سىزىعىن ءۇشىنشى بولىپ قيىپ ءوتتى.
سەرىك ءپىرنازار, استانا.