الەم ادەبيەتىندە دە, قازاق ادەبيەتىندە دە, ونىڭ ىشىندە اۋىز ادەبيەتىنىڭ الۋان مۇرالارىندا اڭ مەن قۇسقا, جان-جانۋارلارعا ءتىل ءبىتىرۋ ءۇردىسى مول-اق. قيال-عاجايىپ ەرتەگىلەردەن باستاپ, فانتاستيكالىق شىعارمالارعا دەيىنگى ارالىقتا ونىڭ نەبىر ءتۇرى كەزدەسەدى. اسىرەسە, ەر قاناتى – تۇياعىمەن تاريح جازعان تۇلپارلارعا قاتىستى ارمان-اڭساردىڭ ايشىقتى استارىنا اينالعان اعىنان جارىلۋ از ەمەس. بىراق, اينالىپ كەلگەندە, ونىڭ ءبارى جاندى تىرشىلىك يەلەرىنە كەلىپ تىرەلەتىن. ال, اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ فەنومەنى سول – ول وسىمدىكتەر دۇنيەسىنىڭ وكىلى – قايىڭمەن ءتىل تابىسۋعا تىرىسقان تۇڭعىش قازاق اقىنى. جاس قايىڭعا جان جۇرەگىن جايىپ سالۋعا ۇزاق مەرزىمدى ءالى تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن كەلگەن اقىن وعان دەيىن دە تالاي تولعانىپ, تالاي ءتۇرلى تۇيسىكتى بەزبەندەگەن. سول توقتامعا كەلۋگە تۇرتكى بولعان, تىرنالار تىزبەگىنە تەلي ايتقان «جانە قايتىپ باراسىڭدار, تىرنالار, ۇزاتىپ ساپ, ۋايىمداپ قىر قالار, ارتتارىڭدا جىلاپ جاتىر جىلعالار...» دەپ كەلەتىن دەگبىرسىز جولداردان باستاپ, «كوك قاراعاي كوپ بالاداي كۇبىر-كۇبىر كەڭەستى... ءبىر جۇرەكتەن, ءدىر-ءدىر ەتكەن جاسىل تالدار, جاس تالدار», «... جاس تەرەك, جالعىز تەرەك جاپانداعى, جايقال, ءوس, كيەلى اعاش اتان-داعى», «سىرعاسىنان ايىرىلعان اق قايىڭنىڭ باسىنا بار عالامنىڭ ءتۇستى مۇڭى», «جاقىن ءوسىپ جاس شىبىق بالا تالعا, وياناتىن ەكەۋى الا تاڭدا», «قادالعان ماڭگى بۇتاقپىن, سەن دەگەن الىپ مىڭ جۇرەگى بار تەرەككە», «سول كۇنى راۋشاننىڭ ءوزىن ەمەس, ءيىسىن سىيلاعانسىڭ قايتارىمدا», «كوڭىلىمنىڭ سىبىرلاپ كوك قۇراعى, اققۋى ۇشقان اق ايدىن كوپ تۇنادى», دەپ جالعاسا بەرەتىن, بىرىمەن ءبىرى الماسا بەرەتىن سايگ ۇلىك سوزدەر «ءومىر سۇرەيىك الماسىپ» ولەڭىندەگى جاس قايىڭعا قايىرىلۋدىڭ العىشارتتارى دەپ بىلگەن ءجون. نەمەسە: مەن دەپ ويلا سامال بوپ ەسىپ وتكەن, مەن دەپ ويلا نوسەردى ەسى كەتكەن. مەن دەپ ويلا ءوزىڭدى ءار ءتۇن سايىن, توسەگىن ساعىنىشقا بەسىك ەتكەن... – دەيتىن جىر نە دەپ تۇر؟! سونداي-اق: ... باسىمدى يەم تاۋلارعا, باسىمدى يەم ورمانعا, بۇلاردان ىستىق جان بار ما؟.. – دەگەندە دە تاۋ مەن ورمانعا جان ءبىتىرىپ تۇرعان جوق پا؟ اقىر اياعىندا: ءبىرى ۇناتىپ, بىرەۋى جەك كورەدى, مەن قويعام ادامدارعا وكپەلەۋدى... – دەپ, جۇرتتان كۇدەرىن ءۇزىپ, تابيعات تىلسىمىنا اينالۋعا ءوزى دە شاق قالىپ تۇر ەدى عوي... ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۇقاعالي اقىن وعان دەيىن تىزبەكتەلگەن كەرۋەندەگى تىرنا دا, ساردالادا سايرانداعان ساعىم دا, قۇيىن دا, كوك توسىندە كوشكەن بۇلت تا, جاڭبىردى نايزالاعان جاسىن دا, مىڭ جاپىراقتى تەرەككە بىتكەن بۇتاق تا بولعىسى كەلدى... جاپىراق-جۇرەك, جاس قايىڭ! جانىمدى ايىرباستايىن. سەن ادام بولا باستاساڭ, مەن قايىڭ بولا باستايىن, كەلىسەسىڭ بە, جاس قايىڭ؟ جاپىراقتى جۇرەككە تەڭەگەن, ناقتىسى سالىستىرىپ, ۇقساستىق ىزدەگەن جىر جەتكىلىكتى. ايتسە دە, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, اقىننىڭ بۇل تۋىندىسىنا تىڭعىلىقتى ازىرلىكپەن كەلىپ, ءتاستۇيىن بەكىنگەننەن كەيىن عانا جازعانى وسى ولەڭنىڭ العاشقى جولىنان-اق ايقىن اڭعارىلىپ تۇرعان جوق پا؟ ەكى شۋماعىنىڭ بىرىندە ءتورت, بەس, ءتىپتى التى-جەتى جولدىق ۇيقاستى توپەلەپ وتىراتىن مۇقاعالي ماقاتاەۆ بۇل جەردە «جاس» دەگەن ءسوزدى ۇيقاس ءۇشىن العان دەگەن ادام قاتتى قاتەلەسەدى. سونداي-اق, جاستىققا جالىن مەن جىگەر, ارمان مەن ۇمتىلىس ءتان, سەزىمنىڭ سەلى دە كوبىنە - كوپ جاستىق شاققا جاراسىمدى دەۋ دە جەتكىلىكسىز. اڭگىمە, ەڭ باستىسى, جاس قايىڭ جانىنىڭ ەش جاماندىقپەن بىلعانىپ-لاستانباعانىندا! سەزىكسىز سەنەتىن ءسابي پەيىلدىلىگىندە! بويىنا تەك جاقسىلىقتى عانا سىڭىرۋگە قۇشتار قاسيەتتىلىگىندە! ال, ەندى الىستان تەربەپ, انىعىنا كوز جەتكىزگىمىز كەلسە, «جاس قايىڭ» دەگەن جىرىنا جۇگىنۋىمىزگە بولادى. جاڭادان شىققان جاس قايىڭ, قورەكسىز شولدەپ نالىپ تۇر. كۇتپەسە ەگەر جاستايىن, وسۋدەن ەندى قالىپ تۇر.
جاسايىن قورعان گ ۇلىڭە, جاڭارىپ وسكىن, جاس قايىڭ. سۋ جىبەرىپ تۇبىڭە تىرشىلىككە باستايىن. باس-اياعى وسى. ونى اقىن 1950 جىلى, قاراسازدىڭ قاپتالىنداعى شيبۇت اۋىلىندا جۇرگەندە, ون توعىز جاسىندا جازعان. كىم بىلەدى, قايىڭ ومىرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق سول تۇستىڭ وزىندە-اق بوي كوتەرگەن بولار؟ (كورىنەر, مۇمكىن, كىمگە ەرسى) ءومىرىڭدى ماعان ءبىر بەرشى! دۇربەلەڭ مىنا دۇنيەنى, ادام كوزىمەن ءبىر كورشى.
قايىڭ بوپ مەن دە باعايىن, ورماننان ورنىم تابايىن. بەيمالىم ماعان ومىرگە, قايىڭ كوزىمەن قارايىن.
ادام ءومىرىنىڭ قيىندىعى سياقتى, پەندە جانىنىڭ قولات-قالتارىسى دا كوپ. كوپشىلىگىمىزدىڭ باي بولعىمىز كەلەدى, بيلىك قۇرۋعا قۇشتارلارىمىز دا از ەمەس. ال, قايىڭ بولعىسى كەلىپ, جانتالاسىپ جۇرگەن جاندى جالپى كورگەنىڭىز بار ما؟ ارينە, كورگەن جوقسىز. اڭعارىمپاز اقىن وندايدى ەستۋدىڭ ءوزى بىرەۋلەرگە ەرسى كورىنۋى مۇكىن ەكەنىن دە نازارىنان تىس قالدىرمايدى. سونىسىمەن-اق, وقىپ وتىرعان قايسىبىرەۋلەردىڭ كوڭىل-كۇيىن دە قالت جىبەرمەيدى. «كورىنەر, مۇمكىن, كىمگە ەرسى» دەگەن جولدى جاقشاعا الىپ تۇرىپ, ايشىقتاپ كورسەتىپ وتىر. ايتسە دە, پەندە بالاسى تۇگىلى, بوزبالا قايىڭعا اقىلسۋدان اۋلاق. ءوزى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جاتباۋىر دۇنيەنىڭ قىم-قۋىت قيىندىعى مەن قايىرسىز قاتىگەزدىگىن, تۇسىنىلە بەرمەيتىن تىرلىكتىڭ تاقۋا تاۋقىمەتىن, تابيعي قولايسىزدىقتاردان باسقا, ادامداردىڭ اشكوزدىگىنەن نەبىر جاساندى اۋىرتپالىقتاردىڭ تۋىنداپ, سانالى دەگەن عۇمىردىڭ ءوزىن كۇن وتكەن سايىن قيىنداتىپ جاتقانىن تاپتىشتەمەيدى دە. قايىڭدى ءبىر مازالاسا, مازالاۋى مۇمكىن داۋىلداي عىپ, «دۇربەلەڭ» دەگەن جالعىز اۋىز سوزبەن ءتامامدايدى. وسى جەردە ءبىر ناقتىلاي كەتەتىن جاعداي, اقجۇرەك اقىن بۇگىنگى بازار ۇعىمىنداعى ايىرباستى ايتىپ, ساناسىنداعى ساۋلەنى ساۋداعا سالىپ وتىرعان جوق. قايىڭ بولىپ كەتۋدەن پايدا دا ىزدەمەيدى, «ءسابي بولعىم كەلەدى» دەگەنى سياقتى يگى ىزگىلىكتى كوزدەيدى. «ءومىرىڭدى ماعان ءبىر بەرشى!» دەگەن سويلەمنىڭ لەپ بەلگىمەن ءبىتۋىن بۇيرىق رايلى باسقىنشىلىقتىڭ بەلگىسىنە بالاۋ دا بەكەرشىلىك. ونى, ءاسىلى وزەگىن جارعان ءوتىنىشى دەپ ۇققان ابزال. دەي تۇرعانمەن دە, اقىننىڭ اق قۇس ارمانى دا بىلايعى جۇرت بايقاي بەرمەيتىن, جاس قايىڭنىڭ ارمانىنداي شىعار دا؟!. ونى تۇيسىنسەك تە تۇسىنبەۋىمىز بەك مۇمكىن عوي؟ اقىن وقىرماننىڭ بۇل الاڭ كوڭىلىن دە اڭعارىپ قويعانداي. ويىنىڭ تامىرىن تەرەڭدەتە تۇسەدى. سەن-داعى جەردەن ءنار الدىڭ, مەن-داعى جەردەن ءنار الدىم. بىرەۋدەن سەن دە جارالدىڭ, بىرەۋدەن مەن دە جارالدىم... – دەۋمەن تولىققاندى شۋماقتى توقتاتۋعا دا بولار ەدى. الايدا, اقيىق اقىن ولاي ەتپەيدى. سوڭىنان: ... ءتىلىڭ جوق, جاندى قايىڭ سەن, ايىرماشىلىعىم – اداممىن, دەپ كەلەتىن ەكى جولدى قوسىپ, ويىن ورنىقتىرا تۇسەدى. ەندىگى ويدىڭ ءبىر پاراسى «اداممىن» دەگەن ءسوزدىڭ باس ارىپپەن باستالىپ جازىلۋى تۇرعىسىندا. بۇگىندە وعان كوپشىلىك كوڭىل دە بولە بەرمەس, ويتكەنى, اعىلشىن تىلىنە ەلىكتەۋ دەيتىن دەرت دەندەپ بارادى. سودان دا قازىر ءار ەكى ءسوزدىڭ ءبىرى باس ارىپپەن جازىلىپ ءجۇر. مۇقاڭ بۇل جىرىن جازعان تۇستا اقىندار عانا كوڭىلىنىڭ كۇيى مەن سەزىمىنىڭ سەلىنە قاراي, قازاق ءتىلىنىڭ گرامماتيكالىق ەرەجەلەرىندە باس ارىپپەن جازىلادى دەپ اتاپ كورسەتىلگەن سوزدەردەن باسقا, بىرەر ءسوزدى جوعارى پافوسپەن جەتكىزۋ ءۇشىن وسى تاسىلگە جۇگىنەتىن. ول رۋحتى كوتەرۋ مەن قايعىنى جەڭىلدەتۋگە دەيىنگى ارالىقتاعى اۋقىمدى مىندەتتى اتقاراتىن. ونداي اسەرلى ءادىستى مۇقاعالي دا مەيىلىنشە قولدانعان. مۇزبالاق اقىننىڭ گرامماتيكالىق لەكسيكاسىندا سونداي التى-اق ءسوز بار. ولار: ادام – انا – بولاشاق – ماحاببات – مۋزا – تىنىشتىق. اقىن ساناسىنا ساۋلە سەپكەن ساناۋلى ءسوز – وسىلار. بىراق ولار حاقىنداعى اڭگىمە باسقا تاقىرىپتىڭ ارقاۋى. ەندەشە, ءبىزدى وسى ويلارعا جەتەلەگەن «ادام» دەگەن ءسوزدىڭ قىر-سىرىنا قايتا ورالايىق. كوكىرەك كوزى وياۋ, كورگەن-تۇيگەنى كوپ اقىن «سەن ءتىلىڭ جوق قايىڭسىڭ» دەگەندى تابيعات ەركەسىن كەمسىتىپ, ال: «مەنىڭ باستى ايىرماشىلىعىم – اداممىن», دەۋ ارقىلى ءوز ارتىقشىلىعىن دارىپتەۋدەن دە اۋلاق. ارعىسى – كەيىنگى تاريحتىڭ اداماتا مەن حاۋاانانىڭ جۇماق باعىنان قۋىلىپ, كۇناھار جەرگە تۇسۋىنەن باستالاتىنىن, بەرگىسى – مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ اتەيزم يدەولوگياسىنىڭ دەرتى دەندەگەن قۇدايسىز قوعامنىڭ قاپاسىندا جۇرگەننىڭ وزىندە اللاتاعالانىڭ پەندە-ق ۇلىن وزىنە ۇقساس ەتىپ جاراتىپ, جاھانداعى تىرشىلىككە يەلىك ەتۋگە جۇمساعانىن جۇقالاپ جەتكىزۋ. ەكىنشى جاعىنان, مۇقاڭ – وتە كوپ وقىعان, ال وقىعانىن كوڭىلىنە مەيىلىنشە مول توقىعان اقىن. ەندەشە, ونىڭ امەريكا مەن ەۋروپا قۇرلىعىندا قولدانىلاتىن «ءمان - مەن», ەۋرازياداعى – «چەلوۆەك», قيىر شىعىستاعى – «سان (مىرزا)» تۇسىنىكتەرىن تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ عانا شىققان تەگىمەن شەندەستىرىپ, «ادام» دەگەن اتاۋمەن الاتىنىن ايقىن اڭعارعان. اڭعارعان سوڭ, جۇرتىنىڭ تىلدىك تانىمى مەن تالعامىنا ءتانتى بولمادى دەيسىز بە؟! دەمەك, باس ارىپتەن باستالىپ جازىلعان «اداممىن!» ءسوزىنىڭ استارىندا وسىنداي اسقاق تا اردا اقجارىلقاپ پەيىلدىڭ جاتپاسىنا كىم كەپىل؟! ودان ءارى جىر جولدارىنا توقتالايىق. مەندەگى بارى ءبىر جۇرەك, بەرىپتى جۇرەك ساعان مىڭ... قاي قايىڭنىڭ بويىندا قانشا جاپىراق بارىن كىم ساناعان دەيسىز, بۇل ەندى, قاراپايىم ايتقاندا, ءسوزدىڭ سالتى. ادام مەن اعاش اراسىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ ءبىر عانا ايشىعى. «سان مىڭداعان», «مىڭداپ جىلقى ايداعان», «مىڭ قولدى باسقارعان» دەگەن سەكىلدى جاتتاندى دەمەگەنمەن, جاتىق بولىپ كەتكەن تىركەس. سوندىقتان ۇزاق جاسايسىڭ, قۇرداسى كەلەر زاماننىڭ. مۇندا دا زەردەلى جاندى ومبىلاتاتىن وي ورامى جوق ەمەس. بيولوگيا عىلىمىنىڭ زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەن پىكىرى بويىنشا قايىڭ دا باسقا ءوزى تەكتەس, جالپاق جاپىراقتى اعاشتار سياقتى, شامامەن ءجۇز جىل جاسايدى دەپ ەسەپتەلەدى. سوندا اقىن جايداق شاۋىپ, جاداعاي جازىپ وتىر ما؟ جوق! ونىڭ دا جاۋابى جالعاسا بەرىلگەن. بار - جوعى مەندە ءبىر جۇرەك, ول ولسە, ماڭگى كەتكەنىم. سەندەگى سەمسە مىڭ جۇرەك, كەلگەندە جاسىل كوكتەمىڭ, تىرىلەر قايتا دۇركىرەپ. اڭگىمە, ەڭ اۋەلى, قانشا قۋاتتى, قانشاما قاجىر-قايراتتى, رۋحى اسقاق, ءتانى ءتوزىمدى دەگەنمەن, ادام جانىنىڭ, اسىرەسە اقىن-جۇرەكتىڭ نازىكتىگىنىڭ تۇرعىسىنان ايتىلدى دەگەننىڭ وزىندە, تابيعاتتىڭ ءتول پەرزەنتتەرى بولا تۇرا, و باستا ءارتۇرلى عىپ جاراتقان سوڭ, ايىرماشىلىقتان ادا بولمايتىندىقتى مەڭزەيدى. بىراق, ودان قايسىبىرەۋىنە كىنارات ىزدەپ, جاراتىلىسقا قارسىلىق بىلدىرۋدەن استە اۋلاق. كەرىسىنشە, ۇقساستىق تاپقىسى كەلە بەرەدى. پايعامبارلار حاديستەرىنە ەنگەن تامسىلدەردىڭ بىرىندە بىلاي دەلىنەدى: لۇقپان حاكىمنەن قۇدىرەتتى قۇدايدىڭ قۇلدارىنىڭ ءبىرى: «قانشا جاسادىڭىز؟» دەپ سۇرايدى. سوندا لۇقپان: «مىڭ جاسادىم» دەپ جاۋاپ قايتارادى. سوڭىرا, جاڭاعى پارۋاردىگەردىڭ سەنبەي نە تۇسىنبەي وتىرعانىن سەزىپ: «مەن ءار ساۋلەلى ساتتەردى, جان جادىراتار جاقسى وتىرىستاردى, ساۋاپتى سۇحباتتى ءبىر جىلعا سانادىم», دەگەندى قوسىپتى دەيدى. سول ايتپاقشى, مۇقاڭ دا قايىڭنىڭ ءار كوكتەمدەگى قايتا كوكتەۋىن ءبىر عۇمىرعا باعالاپ وتىر ەمەس پە؟ ەكىنشى جاعىنان, اقىن جانىن ادامزات بالاسىنىڭ بولمىسىن كۇس باسىپ بارا جاتۋى الاڭداتادى. سانانى جايلاعان اشكوزدىك پەن اينالاسىنا دەگەن وگەي وكتەمدىك وكىندىرەدى. قالىڭ ورمانداعى نەمەسە قيا بەتتەگى قاي قايىڭنىڭ قاشان قيىلعانى تۇگىلى, كورشىسىنىڭ كوزىندەگى جاستى كورۋگە جاتسىنىپ كەتكەن كىسىلىك كەلبەتىنىڭ كەرى شەگىنۋى كۇيدىرەدى. سوندىقتان دا جاس قايىڭنىڭ مىڭداعان جۇرەگىنە با- لاشا قىزىعادى. سوندىقتان دا جىرىم-جىرىم جالعىز جۇرەگىن جىلاتادى. جوعارىدا ءبىز ءار اقىننىڭ وزىندىك ورنەگى, قولتاڭباسى بولادى, سول ارقىلى جەكە شۋماق, ءتىپتى جەكە-دارا جىر جولدارى ارقىلى اقىندى اينىتپاي تانىپ جاتامىز دەگەن ويدى جۇقالاپ جەتكىزگەنبىز. ەندىگى ءسوزدىڭ ءبىر پاراسىن اقىننىڭ جىر جازۋ مانەرىنە ارناعاندى ءجون كورىپ وتىرمىز. كوزى قاراقتى قازاق وقىرمانى ابايدىڭ «سەگىز اياعى» سياقتى سونى پوشىمدى پوەزيا ۇلگىسىن, ساكەن سەيفۋلليننىڭ ەرتەرەكتەگى «تارس-تۇرس, سارت-سۇرت» دەگەن ەكپىندى ەڭبەكتەرىن, اسەت نايمانباەۆتىڭ سينونيمدەر توعىسىنان قۇرىلاتىن مارجان ماقامدارىن جاقسى بىلەدى. ءارى قاراي دا كەز كەلگەن اقىننىڭ وزىنە عانا ءتان ورنەگىن تابا بەرۋگە بولادى. مىنە, بۇل تۇرعىدان العاندا دا مۇقاعالي جاڭاشىلدىعى جوق ەمەس. ارينە, مۇقاڭ قازاقتىڭ قاسيەتتى قارا ولەڭىن (ون ءبىر بۋىندى) قاستەرلەگەنىمەن ءپىشىنى, كولەمى, نىسانى, اۋقىمى, ۇيقاسى تۇرعىسىنان العاندا الۋان ءتۇرلى ءادىس-ءتاسىلدى كەڭىنەن پايدالانىپ, مولىنان قولدانعانىن دا اڭعارۋ كەرەك. ايتسە دە, مۇزبالاق اقىن م.ماقاتەۆتىڭ جىر جازۋداعى باستى ەرەكشەلىگى – كوبىنە كوپ العاشقى شۋماقتاردىڭ ءبىرىن سوڭعى شۋماقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قايتالايتىندىعىندا. ءارى ول – قارابايىر كوشىرە سالۋ ەمەس, ويىن ورنىقتىرىپ, اسەرىن ۇستەمەلەپ جانە دە تاقىرىپ مازمۇنىن تولىقتىرا قايتالاۋ. اقىن اعامىز ءبىز تالداۋ وبەكتىسى رەتىندە الىپ وتىرعان «ءومىر سۇرەيىك الماسىپ» دەپ اتالعان جىرىندا دا وسىناۋ تاماشا ءتاسىلدى ۇتىمدى ۇسىنادى. جاپىراق-جۇرەك, جاس قايىڭ! جانىمىزدى ايىرباستايىق؟ ادام بوپ جۇرسەڭ قاسقايىپ, قايىڭ بوپ تۇرام قاسقايىپ, تاۋەكەل, ايىرباستايىق! ءبىر قاراعاندا, العاشقى شۋماقتاعى «باستايىن» دەگەن ءسوزدى «قاسقايىپ» ءسوزىنىڭ الماستىرعانى بولماسا, بالەندەي ايىرماشىلىق جوق تا سياقتى. مىنە, ماسەلە دە سوندا. وقىرماندى ويىنا ورتاقتاستىرىپ, جەتەلەپ وتىراتىن جىر جاسامپازدىعى دەگەن وسى! ادام قايىڭعا, ال قايىڭ ادامعا اينالىپ كەتىپ تىرشىلىك ەتسە, ونداي ءومىردىڭ ناتيجەسى قانداي بولماق؟ ونىڭ جاۋابى وسىنداعى سوڭعى ءتورت جولدا جايىپ سالىنعان. ومىرگە ءومىر جالعاسىپ, انامىز جەرگە جارماسىپ, بىردە ادام, بىردە قايىڭ بوپ, سۇرەيىك ءومىر الماسىپ... ونسىز دا ساناڭا ءسىڭىستى جىر جولدارىن قارا سوزبەن قايتا ءتۇسىندىرۋدىڭ قاجەتى جوق. ورتاق جەر-انامىزدى تەل ەمىپ, قازاقتىڭ «قوي ۇستىندە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامانىنا» تالپىنايىق... الايدا, اقىن-جۇرەك ونداي ايىرباستىڭ بولمايتىنىن دا بىلەدى. ءسوز سوڭىنا قويىلاتىن ءبىر نۇكتەگە وقىرماننىڭ دا قاناعات قىلمايتىنىن جاقسى سەزىنەدى. ورەلى ولەڭنىڭ «جىردى وقىپ بولعانشا, ونىڭ ساناداعى اسەرى سەيىلگەنشە ەرتەگىلەر ەلىنە ەنگىزگەنىمە ريزا بولىڭىزدار» دەگەندەي كوپ نۇكتەمەن اياقتاۋى سونى ايقىن اڭعارتقانداي. مۇقاڭ بۇل ولەڭىن 1974 جىلعى 20 جەلتوقسان كۇنى جازعان. ال, وسىدان نەبارى ەكى-اق كۇن كەيىن, ياعني سول جىلعى 22 جەلتوقساندا جازعان «وكىنبەيمىن» دەپ اتالاتىن جىرىندا بىلاي دەيدى. وشەم دەپ وكىنبەيمىن, جىلامايمىن, جىلاسام دا جۇبات دەپ سۇرامايمىن. قىراننىڭ قۇدىرەتىن قيماساڭدار, قايتەيىن, تاعدىرىن بەر قۇرالايدىڭ. ...وشەم دەپ وكىنبەيمىن, قايعىرمايمىن, وتكەن ءوشتى. ەندى وعان قايرىلمايمىن. قىران دا, قۇرالاي دا بولماق ەمەن, اتىمنان ادام قويعان ايرىلمايمىن. دەمەك, مۇقاڭنىڭ باسى ءبۇتىن قايىڭعا اينالىپ كەتۋ ويى جوق. ولاي بولۋىنىڭ مۇلدە مۇمكىن ەمەس ەكەنىن دە جاقسى بىلەدى. ماسەلە, ايتەۋىر باسقا ءبىر تىرشىلىك تۇرىنە اينالىپ, وزگەنىڭ ءومىرىن ءسۇرىپ كورۋگە دە ەمەس (جۇرەگىن الماستىرۋعا ات-تونىن الا قارسى بولعانى قانە؟!), «قايتسە ادام قالادى ادام بولىپ؟!» دەگەنگە ساياتىن سالبوكسە بولعان سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋگە تىرەلەدى عوي... قورىتا ايتقاندا, بۇل – قوعامىنان قامقورلىق, ورتاسىنان وپا ىزدەپ شارق ۇرعان, زامانى مەن زامانداستارىنىڭ مەيىرىمىنە زارۋلىكتەن جۇندەي تۇتىلگەن داريعا - جۇرەكتىڭ قان جىلاي شىرقالعان اققۋ ءانى.
قادىر الىمقۇلوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.
استانا.