ەندى كاتونقاراعايعا ۇشاقپەن جەتەسىز

التايدىڭ باۋرايىنداعى كۇن-ءتۇنى دەمەي دامىلسىز ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىس­قا 250 ادام, جۇزدەن استام تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. جۇمىسشىلاردىڭ دەنى – جەرگىلىكتى تۇرعىندار. بارلاپ, تاڭداپ الىنعان اۋەجاي ورنى اۋدان ورتالىعىنان نەبارى 25-30 شاقىرىم جەردە عانا. كۇنى كەشە كۇرشىم كوپىرىنىڭ قۇرىلىسىن مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتاعان «وبلشىعىسجول» جشس مەردىگەر مەكەمەسىنىڭ ماماندارى اۋەجاي قۇرىلىسىنا دا بەل شەشە كىرىسكەن. ءبىر بريگادا ۇشۋ-قونۋ جولاعىنداعى ارتىلعان توپىراقتى شىعارۋمەن اينالىسسا, ەندى ءبىرى عيماراتتاردىڭ ىرگەتاسىن قۇيىپ, قابىرعالارىن قالاپ ءجۇر. قۇرىلىس الاڭىنا باس-كوز بولىپ جۇرگەن جوبا جەتەكشىسى نۇرجان ەسكەندىروۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس جوسپارداعىداي جۇرگىزىلىپ جاتىر. تۋىنداعان ەشقانداي ماسەلە جوق.

– جوبا اۋقىمدى ءارى جاۋاپتى بولعان­دىقتان, ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتۋدەمىز. جۇمىس جۇيەلى ۇيىمداستىرىلعان. ۇشۋ-قونۋ جولاعىنداعى ارتىق توپىراقتى شىعارىپ, پەررونداردى, اكىمشىلىك عيما­راتتاردى كوتەرىپ ۇلگەردىك. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار كۇرە جولدى اۋەجاي اۋماعىن اينالىپ وتەتىندەي جەرگە كوشىرەمىز. ونىڭ ۇزىندىعى – 5 كم. ۇشۋ-قونۋ جولاعىنىڭ ۇزىندىعى – 2 كم, 260 مەتر, – دەيدى ن.ەسكەندىروۆ.

ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان قۇرىلىس الاڭىن ارالاپ كوردىك. ۇشۋ-قونۋ جولاعى مەن اينالما جول, پەررونداردىڭ استىڭعى قاباتى تولىق توسەلىپ, اسفالتتاۋعا دايىن. اكىم­شىلىك عيماراتى قۇرامىنا اۋە­جاي تەرمينالى, ديسپەتچەرلىك مۇنارا, اپاتتىق-قۇتقارۋ بەكەتى, گاراج, قويما, جىلۋ قازاندىعى كىرەدى. بۇلاردىڭ دا قۇرىلىسى قارقىندى. 

– جولاقتىڭ اينالاسى تەپ-تەگىس بولۋى كەرەك. سوندىقتان دا ارتىق-اۋىس توپىراق توننالاپ شىعارىلىپ جاتىر. جالپى شىعارىلاتىن توپىراق كولەمى 500 تەكشە مەتردەن اسادى, – دەيدى ن.ەسكەندىروۆ.

البەتتە, تاۋلى جەر بولعان­دىقتان, تەگىستەۋ جۇمىسى وڭايعا سوقپايدى. ەرسىلى-قار­سىلى اعىلعان 40 توننالىق جۇك كولىكتەرىنىڭ ءوزى تاۋىسىپ بىت­پەي جاتىر. ءبىر قاراعاندا, ەكى شاقىرىم جەرگە اسفالت توسەۋ جەڭىل بولىپ كورىنگەنىمەن, ناۋا ىسپەتتى الىپ شۇڭقىر قازىپ, ونى ۇگىلمەيتىن تاستارمەن تولتىرۋ, تەگىستەۋ جۇمىسى بارىنشا تياناق­تىلىقتى, قاجىر-قايراتتى تالاپ ەتەدى. مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرىنىڭ سوزىنە سەنسەك, قۇرىلىس جۇمىسى جىل سوڭىندا اياقتالادى.

حالىقارالىق اۋەجاي اشىل­عان سوڭ, ۇشاقتار قاي باعىتتارعا قاتىنايدى؟ بيلەت­تەردىڭ قۇنى قانشا بولادى؟ كوپتىڭ كوكەيىن­دەگى بۇل سۇراقتارعا دا جاۋاپ ىزدەدىك. شىعىس قازاقستان وبلىسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى بەرگەن مالىمەتكە سايكەس كاتونقاراعاي اۋدانىن­دا جاڭا اۋە ايلاعى جىل سوڭىندا, زايسانداعى نىسان مامىر-ماۋسىم ايلارىندا ىسكە قوسىلۋى مۇمكىن. قۇرىلىس اياقتالعان سوڭ, استانا, الماتى, وسكەمەن, سەمەي قالالارىنا تىكەلەي اۋە رەيستەرى اشىلادى. سونداي-اق حالىق­ارالىق اۋە قاتىناسىن دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. رەيستەردىڭ جيىلىگى اۋەجايلار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن ناقتىلانادى.

وبلىس اۋماعىندا جولاۋ­شىلار تاسىمالدايتىن اۋە كومپانيالارىنىڭ شىعىنىن سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى دە قاراس­تىرىلعان. ماسەلەن, «وسكەمەن – زايسان», «وسكەمەن – كاتون­قاراعاي» باعىتتارىندا قاتىناي­تىن ۇشاقتاردىڭ شىعىنىن وتەۋ وبلىس بيۋدجەتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلۋى ىقتيمال, – دەدى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باس­شىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەرنار ماۋلەتحانوۆ.

ۇشاق بيلەتىنىڭ ناقتى با­عاسى جاڭا رەيس­تەر اشىلعان سوڭ بەلگىلى بولادى. دەگەنمەن ە.ماۋلەتحانوۆ «وسكەمەن – كاتون­قاراعاي», «وسكەمەن – زايسان» باعىتتارىنداعى ۇشاق بيلەتىنىڭ قۇنى ءبىر ادامعا شامامەن 15–20 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىنىن ايتتى.

كولىك مينيسترلىگى ازامات­تىق اۆياتسيا كوميتەتىنىڭ «قازاەروناۆيگاتسيا» رمك حابار­­لاۋىنشا, ۇشۋ-قونۋ جولاعى 2 260 مەتر بولسا, بولا­شاقتا ۇزىندىعىن 3000 مە­تر­گە دەيىن جەتكىزۋگە بولادى ەكەن. ءسويتىپ, Bombardier Q400, ATR 42/72, CRJ200 ۇلگىدەگى ۇشاقتاردى قابىلداي الادى. ال قازىرگى زامانعى حالىق­ارالىق ستاندارتتارعا تولىق سايكەس كەلە­تىن تەرمينال ساعاتىنا 150 جولاۋشىعا دەيىن وتكىزە الادى. جولاۋشىلارعا ارنال­عان بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قاراس­تىرىلعان. ءتىپتى اۋەجايدا بيزنەس-لاۋندجدەر مەن Duty Free دۇكەندەرىن اشۋعا مۇمكىندىك بار.

– مۇگەدەكتىگى بار ادامدار مەن كوپ قوزعالا المايتىن جان­دارعا ىڭعايلى, كەدەرگىسىز ورتا جاسالادى. اتاپ ايتقاندا, جولاۋشىلار تەرمينالىنىڭ بەيىمدەلگەن ينفراقۇرىلىمى, سانيتاريا-تۇرمىستىق ءۇي-جاي­لار, كورۋ, دىبىستىق ناۆيگاتسيا, ەرەكشە جاندارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان قىزمەت كورسەتۋ قاراستىرىلعان, – دەدى «قازاەروناۆيگاتسيا» كاسىپ­ورنىنىڭ جەتەكشى ينجەنەرى ءلاززات تۋمىشەۆا.

شقو جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, جاڭا اۋەجايلاردا قاجەتتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ما­سەلەسى تولىق شەشىمىن تاپقان. ماسەلەن, ءبىر اۋەجايدىڭ قا­لىپ­تى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن 18 ماماندىق بويىنشا 57 قىز­مەتكەر قاجەت. قازىر قاجەتتى ماماندار «وسكەمەن قالاسىنىڭ اۋەجايى» اق بازاسىندا دايارلانىپ جاتىر. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىنان كانديداتتار ىرىكتەلگەن. اۋەجايلاردى كادر­مەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بىلتىر «وسكەمەن اۋەجايى» اق, وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسى, ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى وكىلدە­رىنىڭ قاتىسۋىمەن بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى ۇيىمداس­تىرىلعان.

قولعا الىنعان جۇمىس پەن جوس­پار جۇزەگە اسسا, استانا, الماتى, وسكەمەن, سەمەي باعىتتارىندا تىكەلەي اۋە رەيستەرى اشىلىپ, شەكارالىق ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, تۋريستىك دامۋىنا ىقپال ەتەرى انىق.

شىعىس قازاقستان وبلىسى, كاتونقاراعاي, زايسان اۋداندارى