كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا رەداكتسياسىن ازىرلەۋ جانە ونى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋ ۇدەرىسى, ودان كەيىنگى رەفورما ارقىلى قابىلداۋ ەلدىڭ ساياسي جانە الەۋمەتتىك ومىرىندەگى ماڭىزدى كەزەڭگە اينالدى. بۇل جۇمىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىلعى 8 قىركۇيەكتەگى حالىققا ارناعان جولداۋىندا پارلامەنتتى رەفورمالاۋ تۋرالى باستاما كوتەرۋىنەن باستاۋ الدى.
مەملەكەت باسشىسى رەفورمالاردىڭ تاعدىرى تار شەڭبەردە ەمەس, حالىقتىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن شەشىلۋگە ءتيىس ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. بۇل قاعيدا ازاماتتاردىڭ ۇسىنىستارىن «eGov» جانە «eOtinish» پلاتفورمالارى ارقىلى جيناۋ, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا وتىرىستارىن اشىق فورماتتا ونلاين كورسەتۋ جانە قوعامدىق پىكىردى بارىنشا ەسكەرۋ ارقىلى ناقتى ىسكە اسىرىلدى. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى قوعامنىڭ ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاۋ ساتىسىنان ءوتىپ, ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا دا ءبىراز جۇمىس اتقارىپ, تاعدىرشەشتى ماسەلەلەردى تەرەڭ تالدادى. مۇنداي ءتاسىل مەملەكەتتىڭ جاڭعىرۋ جولىندا دەموكراتيالىق قاعيداتتارعا ادالدىعىن كورسەتەدى. جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋ قولدانىستاعى نەگىزگى زاڭنان باس تارتۋ ەمەس, بۇل – مەملەكەتتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق دامۋىنىڭ زاڭدى ءارى ەۆوليۋتسيالىق كەزەڭى.
جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ باستى فيلوسوفيالىق وزەگى – ادام. ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى مەملەكەتتىڭ قىزمەتىنىڭ تۇپكى ماقساتى رەتىندە ايقىندالادى. مەملەكەت ءوز مۇددەسى ءۇشىن ەمەس, ازاماتتىڭ قادىر-قاسيەتى, قاۋىپسىزدىگى, الەۋمەتتىك قورعالۋى جانە ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگى ءۇشىن قىزمەت ەتۋگە ءتيىس دەگەن قاعيدات بەكىتىلەدى. وسى تۇرعىدا اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى جاڭا كونستيتۋتسيانى ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى تاريحي قادام رەتىندە باعالايدى. ۇزاق جىلدار بويى كاسىپوداقتار ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىعى مەن مۇددەسىن قورعاۋ, ونىڭ ەڭبەگىنىڭ ءادىل باعالانۋىن قامتاماسىز ەتۋ, قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرىن كوتەرىپ كەلەدى. جاڭا كونستيتۋتسيادا بۇل تالاپتاردىڭ قۇندىلىقتىق دەڭگەيدە تانىلۋى – الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىككە جاسالعان ناقتى قادام. قازىرگى اتا زاڭىمىز مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىن ءارى ناقتى تۇردە بەكىتەدى. مەملەكەت ەندى تەك باقىلاۋشى نەمەسە رەتتەۋشى عانا ەمەس, ازاماتتاردىڭ لايىقتى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋعا مىندەتتى تاراپ رەتىندە قاراستىرىلادى. بۇل ەڭبەكاقىنىڭ ادىلدىگى, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, الەۋمەتتىك كەپىلدىك جانە جۇمىسسىزدىقتىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىن ناقتى تەتىكتەر ارقىلى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قۇجاتتا قازىرگى زاماننىڭ جاڭا سىن-قاتەرلەرى دە ەسكەرىلگەن. تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ جەدەلدەۋى, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ, پلاتفورمالىق جانە يكەمدى جۇمىسپەن قامتۋ فورمالارى ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ سيپاتىن وزگەرتە باستادى. وسىعان بايلانىستى جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ, تسيفرلىق ورتاداعى قۇقىقتار, ەڭبەك قاتىناستارىنداعى جاڭا فورماتتاردى تانۋ ماسەلەلەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلۋى ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل نورمالار اسىرەسە جاستاردىڭ, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان جانە ءداستۇرلى ەمەس ەڭبەك نىساندارىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. بيلىك پەن وكىلدى ينستيتۋتتاردىڭ جاڭارتىلعان ارحيتەكتۋراسى قوعامدىق باقىلاۋدى, اشىقتىق پەن ەسەپتىلىكتى كۇشەيتەدى. مۇنداي جاعدايدا كاسىپوداقتاردىڭ الەۋمەتتىك ارىپتەستىك پەن ديالوگ جۇيەسىندەگى ءرولى ارتىپ, ەڭبەك ادامدارىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋدىڭ ينستيتۋتسيونالدىق مۇمكىندىكتەرى كەڭەيە تۇسەدى. كاسىپوداقتار تەك تالاپ قويۋشى ەمەس, مەملەكەت پەن جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىنداعى سىندارلى ديالوگتىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسىنا اينالادى.
جالپى العاندا, جاڭا كونستيتۋتسيا – قوعامدىق كەلىسىمدى جاڭعىرتۋعا, الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا جانە ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا بەرىك ءارى زاماناۋي نەگىز قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان قۇجات. ول بارلىق ماسەلەنى ءبىر ساتتە شەشپەسە دە, ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنا ماڭىزدى قۇندىلىقتىق باعدار بەرەدى. اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ باستى مىندەتى – وسى كونستيتۋتسيالىق قاعيداتتاردىڭ ناقتى مازمۇنمەن تولتىرىلۋىنا بەلسەندى قاتىسۋ. ياعني ولاردى سالالىق زاڭنامالاردا, ۇجىمدىق شارتتاردا جانە كۇندەلىكتى ەڭبەك تاجىريبەسىندە ناقتى ىسكە اسىرۋ. بۇل جولدا كاسىپوداقتار ەڭبەك ادامىنىڭ داۋسىن ەستىرتىپ, ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسا بەرەدى.
باعلان قاراشولاقوۆ,
جامبىل وبلىستىق كاسىپوداقتار ورتالىعىنىڭ توراعاسى