سۋىق ماۋسىمنان جىلى كەزەڭگە ءوتۋ ارالىعى: بالالاردى تۇماۋ مەن ۆيرۋستان قالاي قورعاۋ كەرەك؟

– گاۋحار جۇماتقىزى, كوكتەمدە كۇن رايى جىلىعانمەن قىستاي اۋىرماعان بالا تۇماراتىپ قالاتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى. سۋىق ماۋسىمنان جىلى كەزەڭگە ءوتۋ كەزىندە بالانىڭ يممۋنيتەتى نەگە السىرەيدى؟

– بۇل راسىندا دا سولاي. بىرىنشىدەن, كوكتەمدە اۋا رايى بىردە جىلىپ, بىردە سۋىتىپ تۇراقسىز بولادى. ەكىنشىدەن كەيبىر ۆيرۋستار جىلى ماۋسىمدا «باس كوتەرەدى». سونداي-اق يممۋنيتەت تومەندەگەندە, تىنىس الۋ مۇشەلەرىنىڭ شىرىشتى قاباتى قۇرعايدى. كەيبىر بالالاردا سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ قوزۋى يممۋنيتەت تومەندەۋىنە اسەر ەتەدى. ول ءوز كەزەگىندە ءجيى اۋرۋعا سەبەپ بولادى

بۇل تۇستا قۇنارلى تاماقتانباۋ, ساپاسىز ۇيقى, بالانىڭ جەتكىلىكتى مولشەردە سۋ ىشپەۋى دە يممۋنيتەتتىڭ السىرەۋىنە سەبەپ. ال اتا-انالاردىڭ انتيبيوتيكتى دارىگەردىڭ تاعايىنداۋىنسىز, ءوز بەتىنشە بالالارعا ءجيى بەرۋى دە اۋرۋ تۋدىرادى. سونىمەن قاتار كوپشىلىك ەلەمەيتىن مىنا جاعدايدى دا نازارعا ۇسىنعىم كەلەدى. بالانىڭ ۇنەمى سترەسستە بولۋى, سەبەپسىز ۇرىسۋ, جازالاۋ, ءۇي ىشىندەگى ۇرىس-كەرىس تە بالانىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەدى. بالام فيزيكالىق جانە مەنتالدىق تۇرعىدا ساۋ بولىپ وسسە دەيتىن ۇلكەندەر بۇل ماسەلەنى دە قاپەردە ساقتاۋى ءتيىس.

28 ناۋرىزدا ونكولوگيالىق ورتالىقتار كەلۋشىلەردى تەگىن قابىلدايدى

– كوكتەمدە بالا اعزاسى نەلىكتەن اۋرۋعا بەيىم بولاتىنىن بىلدىك. وسى ورايدا بالانىڭ اعزاسىن جىلى ماۋسىمعا قالاي دۇرىس دايىنداۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ بەرىڭىزشى.

– بۇل – اتا-انانىڭ بالامەن ۇيلەسىمدە, كەلىسىممەن اتقارۋى ءتيىس جۇيەلى جۇمىسى. سوندىقتان اتا-انا بالا دەنساۋلىعىن شىڭداۋدىڭ باستى مىنا تاسىلدەرىن ءبىلۋى كەرەك.

ۇيقى قانباسا يممۋنيتەت قالىپتى جۇمىس ىستەمەيدى. بالالار كەمىندە 9-10 ساعات ۇيىقتاۋى ءتيىس. مەديتسينادا ۇيقى – ەڭ كۇشتى «يممۋنومودۋلياتور» دەپ بوسقا ايتىلمايدى. ال دانا حالقىمىز اس – ادامنىڭ ارقاۋى ەكەنىن تاپ باسىپ ايتىپ كەتكەن. سول سەكىلدى دۇرىس تاماقتانۋ سالتىنا دا جەتە ءمان بەرۋ قاجەت.

بالا راتسيونىندا ەت, بالىق, جۇمىرتقا, كوكونىس ونىمدەرى مىندەتتى تۇردە تابىلۋى ءتيىس. تەك ءتاتتى مەن ۇن تاعامدارىنا ءۇيىر بالا ءالسىز بولىپ وسەدى. 

قازىر اتا-انالار بالاسىن جىلى جەردە قىمتاپ ۇستاۋعا تىرىسادى. بۇل تۇرعىدا مەن, كەرىسىنشە بالانىڭ اعزاسىن سالقىن تەمپاراتۋرادا شىنىقتىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتامىن. بولمەنى جەلدەتۋ, تازا اۋا, بىرتىندەپ سالقىنعا ۇيرەتۋ بالانىڭ شىرىشتى قاباتىن, يممۋنيتەتىن كۇشەيتەدى. قيمىل-قوزعالىس پەن بەلسەندىلىگىن دە شەكتەمەۋ ماڭىزدى. كۇندە دالادا سەرۋەندەۋ قان اينالىمىن جاقسارتۋعا سەپتەسەدى.

تۇماۋ اسقىنىپ تۇر

– وسى ورايدا اتا-انالار بالاسىنىڭ يممۋنيتەتى تومەن ەكەنىن قانداي بەلگىلەر ارقىلى بايقاي الادى؟

– جالپى ادام اعزاسىنداعى يممۋنودەفيتسيت بىرىنشىلىك, ەكىنشىلىك بولىپ بولىنەدى. بىرىنشىلىك تۋا پايدا بولعان, يممۋنيتەت جۇيەسىنىڭ گەنەتيكالىق وزگەرىستەرىنە بايلانىستى. ەكىنشىلىك جۇرە پايدا بولادى. بۇل, كوبىنە ۆيچ-ينفەكتسياسى مەن اۋرۋ جۇقتىرۋ جانە قاتەرلى ىسىكتەن كەيىن پايدا بولادى. بالانىڭ ناقتى  يممۋنيتەتى ءالسىز نە قالىپتى ەكەنىن Jeffrey Modell Foundation كريتەريى بويىنشا وڭاي انىقتاۋعا بولادى.

1 جىلدا 4 جانە ودان دا كوپ رەت بالانىڭ قۇلاعى قابىنسا; 1 جىل ىشىندە 2 رەتتەن كوپ اۋىر دارەجەلى سينۋسيت بولسا; انتيبيوتيك قابىلداسا دا 2 ايدان اسا ناتيجە بايقالماسا; 1 جىل ىشىندە 2 رەتتەن كوپ پنەۆمونيامەن اۋىرسا; باياۋ سالماق قوسىپ, دامۋ كورسەتكىشى تومەن بولسا; تەرىدە نەمەسە ىشكى ورگاندار قابىنىپ, ءىرىڭ پايدا بولسا; اۋىز قۋىسىنا نە تەرىگە ۇنەمى ينفەكتسيا ءتۇسىپ, جارا شىقسا ; اۋرۋدى ۆەناىشىلىك انتيبيوتيكپەن قايتا ەمدەۋدىڭ قاجەتتىلىگى ءجيى تۋسا; 2 رەتتەن كوپ بارلىق دەنەگە جايىلمالى ينفەكتسيا تاراسا; وتباسى مۇشەلەرىندە دە يممۋنودەفيتسيت بولسا.

ماماندار بۇل كريتەريلەر بويىنشا يممۋنيتەت السىزدىگىنە كۇمان تۋدىرعانداردىڭ ىشىندە 64%-دا يممۋنودەفيتسيت ناقتىلانعانىن ايتادى. دەسە دە, جالعىز اتالعان تەستكە سۇيەنىپ دياگنوز قويۋعا بولمايدى. ەگەر جوعارىداعى سەبەپتەردىڭ 10-نان 2-نە ء«يا» دەپ جاۋاپ بەرسەڭىز يممۋنولوگ كەڭەسىن الۋ كەرەك.

– وسى كەزەڭدە تۇماۋ مەن جرۆي-ءدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قانداي نەگىزگى ەرەجەلەردى ساقتاۋ كەرەك؟ بۇل تۇستا دۇرىس تاماقتانۋ مەن اعزانى دارۋمەنمەن قولداۋدىڭ ماڭىزى قانداي؟

– اسىلىندا, اۋرۋدىڭ الدىن الۋ قاراپايىم قاعيدالاردى ساقتاۋدان باستالادى. سونى ىشىندە بالالاردىڭ قولىن ۇنەمى, تياناقتى جۋىپ ءجۇرۋى ماڭىزدى. سونداي-اق بولمە ءىشىن ىلعالداندىرىپ وتىرۋعا دا ۇلكەندەر كوڭىل ءبولۋى ءتيىس. بولمە ىلعالدىعىن 40-60% ارالىعىندا ۇستاۋعا كەڭەس بەرىلەدى. سەبەبى بولمە ءىشى قۇرعاق بولعان سايىن ۆيرۋستىڭ تارالۋ جىلدامدىعى ارتادى. ارينە, اس ادامنىڭ نەگىزگى – قۋات كوزى. سوندىقتان بالانىڭ كۇندەلىكتى راتسيونىندا كوكتەمدە كۇنىنە كەم دەگەندە 5 ءتۇرلى كوكونىس پەن جەمىس قوسىڭىز. اس مازىرىندە پايدالى مايلار: بالىق, زىعىر, ءزايتۇن مايى, گرەك جاڭعاعى بولۋىن دا قاداعالاڭىز. سۋ مولشەرىن دە نازاردا ۇستاۋ قاجەت. گازدالعان سۋسىندار, دۇكەن شىرىندارى مەن شاي سۋدىڭ ورنىن باسا المايدى. بالالار سۋدى قالاۋىنشا ءىشۋ كەرەك. كىشكەنتايلار سۋ ءىشۋدى ۇمىتىپ كەتۋى مۇمكىن, سوندىقتان ۇلكەندەر قاداعالاپ, ءجيى ەسىنە تۇسىرگەنى ابزال. ال دارۋمەندەردى قابىلداۋ بالا جاسى مەن تالداۋ ناتيجەلەرىنە ساي دارىگەر تاعايىنداۋىمەن قابىلداعان دۇرىس. سەبەبى ارتىق دوزا ورگانيزمدە توكسيكالىق اسەر تۋدىرادى. باستىسى, اتا-انا بالا اعزاسىنداعى وزگەرىستەردى دەر كەزىندە بايقاپ, قاجەت بولعاندا دارىگەر كومەگىنە ۋاقىتىلى جۇگىنۋى ءتيىس.

– كەڭەسىڭىزگە راقمەت!