يندۋستريالىق ايماقتار – الاڭسىز بولاشاق

وڭتۇستىكتە قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ  90 پايىزى وندىرىلەدى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى قازاقستان حالقىنا وڭاي بولعان جوق. بۇگىنگى جاستار ايتساڭ سەنبەيدى, دۇكەن سورەلەرى جىلان جالاعانداي بوس تۇراتىن. الماتىدا ۇباق-شۇباق كەزەك, قالتاسىندا ازىن-اۋلاق تيىن-تەبەنى بار ازاماتتار نە ساتىلىپ جاتقانىنا قاراماي سوڭىنا تۇرا قالاتىن. قالامگەرلەر شەرحان مۇرتازا مەن كامال سمايلوۆ باسپاسوزدە ءبىر-بىرىنە حات جازدى. ءاربىر حاتتان كۇڭىرەنگەن, قازاقتىڭ ەرتەڭى ءۇشىن الاڭداعان زارلى لەپ سەزىلىپ تۇراتىن. «شيكىزاتىمىز مول, بىراق ءوندىرىسىمىز جوق, تۇيمە دە شىعارا الماي جاتىرمىز عوي» دەپ كۇيىنەتىن ەكەۋى. «ورنىندا بار وڭالار» دەگەن. قۇدايعا شۇكىر, بۇرىنعى شاق كورگەن تۇستەي بولىپ قالدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باع­دارلاما قابىلدانىپ, تۇيمە ەمەس, تۇيمەنىڭ اتا-باباسىنداي الىپ كاسىپ­ورىندار قوسىلىپ, كۇنى كەشە قازاقستاننىڭ كەتەۋى كەتتى دەپ مىسقىلداعاندار قىزىعاتىنداي بيىكتىكتەردى باعىندىردىق. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ رەسپۋب­ليكادا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايما­عىن اشقان. سونشاما الىپ كاسىپ­ورىندارعا لايىقتى جەردى قايدان تابام, ينفراقۇرىلىم جۇيەسىن قالاي وتكىزەم دەگەن جوق, قيراپ قالعان فوسفور زاۋىتى اۋماعىنان 337 گەكتار جەردى دايىندىقتان وتكىزدى. ۇكى­مەت­تىك جەڭىلدىكتەردى پايدالانىپ, كاسىپ­ورىنداردى شوعىرلاندىردى. سودان بەرى اينالدىرعان بەس جىلدىڭ كولەمىندە بۇل ايماق ونىمدىلىگى جونىنەن رەسپۋبليكاداعى ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. جاقىندا شىمكەنت قالاسىن­داعى كورمە ورتالىعىندا «Shym­kent­Build-2015» قۇرىلىس ماتەريال­دارىنىڭ كورمەسى ءوتتى. وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن «ITECA» كورمە كومپانياسى بىرلەسىپ وتكىزگەن شاراعا كورشى رەسەي, وزبەكستاننان بولەك تۇركيا, گەرمانيا جانە يتاليا سياقتى مەملەكەتتەردە شىعارىلعان زاماناۋي قۇرىلىس ماتەريالدارى جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلدى. بىلايشا ايتقاندا, قۇرىلىسشىلار قاي مەملەكەتتىڭ شىعارعان ونىمىنە تاپسىرىس بەرەدى, باسەكەلەستىكتە قايسىسىنىڭ اتى مارەگە الدىمەن جەتەدى. بۇرناعى جىلدار بولسا شەتەلدىڭ ءونىمى تاڭسىق بولار ەدى, ال قۇرىلىسشىلار وتاندىق ونىمگە باسىمدىلىق بەرگەن. كورمە اياسىندا وتكەن فورۋمدا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساپاربەك تۇياقباەۆ وڭتۇستىكتىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەرىن بىلايشا تۇيىندەگەن. – بۇل كورمەنiڭ شىمكەنت قالاسىنىڭ دامۋىنا تيگiزەر اسەرi وراسان زور بولماق دەگەن سەنiمدەمiز, – دەدi ساپاربەك قۇراقباي ۇلى. – قۇرىلىس سالاسى – وڭتۇستiك ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشi. سوڭعى 3 جىلدان بەرi وبلىس ورتالىعىن وركەندەتۋگە باعىتتالعان ارنايى باعدارلاما جۇزەگە اسۋدا. الدىمىزدا شىمكەنتتi ميلليون تۇرعىنى بار قالاعا اينالدىرۋ جوسپارى تۇر. بۇگiندە شىمكەنتكە اۋىل­داردان عانا ەمەس, وزگە وڭiرلەردەن دە كوشiپ كەلiپ جاتقان ازاماتتار وتە كوپ. سوندىقتان قالانىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قىرۋار قارجى بولiنۋدە. بiزدiڭ ەسەپتەۋiمiز بويىنشا جىل سا­يىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جەرگiلiكتi بيۋدجەت پەن جەكە ينۆەستيتسيالاردى قوسقاندا 1 ميلليارد دوللار شاماسىندا قاراجات جۇمسالادى ەكەن. سوڭعى ەكi جىلدا شىمكەنتتە iرi قۇرىلىس نىساندارى پايدالانۋعا بەرiلدi. ايتالىق, قالانىڭ جاڭا ورتالىعىنا 1,5 مىڭ گەكتار جەر ءبولiنiپ, اكiمشi­لiك عيمارات, كورمە ورتالىعى, «تۇركiستان» سارايى, تەاتر جانە سول سەكiلدi كوپتەگەن مادەني نىساندار سالىندى. وڭتۇستiكتە 40-قا جۋىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندiرەتiن كاسiپورىن جۇمىس iستەۋدە. سونداي-اق, بiزدە جازعى ۋنيۆەرسيادانىڭ سپورت عيماراتتارى مەن ەكسپو-2017 كورمە پاۆيلوندارىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسىپ جاتقان iرi قۇرىلىس كومپانيا­لارى بار. قازiرگi تاڭدا قۇرىلىسقا قاجەتتi ماتەريالداردىڭ 90 پايىزى وزiمiزدە وندiرiلەدi. ەندiگi ماقساتىمىز – الەمدiك نارىقتا باسەكەگە تۇسە الا­­تىن زاماناۋي, يننوۆاتسيالىق قۇ­رى­لىس بۇيىمدارىن شىعارۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالار ەندiرۋ بولماق. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى وسىلاي تۇجىردى. فورۋمدا ءسوز العان قازاقستان قۇرىلىس ماتەريالدارى ونەركاسىبى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى مارات تومپيەۆ ايقانداي ەلىمىز قۇرىلىسقا قاجەتتى پايدالى قازبالار جونىنەن الەمدە العاشقى التىلىققا ەنەدى ەكەن. مەملەكەت باسشىسى ەلدەگى قۇ­رى­لىس زاتتارىنىڭ 80 پايىزىن وتان­دىق قۇرىلىس ماتەريالدارى قۇراۋى كەرەك دەگەن تاپسىرماسىنىڭ ورىندالاتىندىعىنىڭ ناقتى سەبەبىن وسىدان-اق كورە بەرۋگە بولادى. راسىندا, ءبىز ءالى مۇمكىندىكتەرىمىزدى تولىق ىسكە قوسا الماي جاتىرمىز. جاقىندا پۆح پروفيلدەر دايىندايتىن «Aspan» فيرماسىندا بولىپ, جۇمىسىمەن تانىستىق. پروفيلدەرگە قاجەتتى شيكىزاتتى رەسەي, گەرمانيا, يتاليادان الدىرار ەكەن. مۇناي ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەيتىن بولساق, تۇبىندە وسى ەلدەر باعاسى نارىقتان تومەن ءبىزدىڭ شيكىزاتقا تاپسىرىس بەرەر ەدى, دەپ ويلايسىڭ. بۇل, ارينە, الداعى جىلداردىڭ ەنشىسى. بۇگىندە ءوندىرىسى جوق, تەك شيكىزاتقا يەك سۇيەگەن ەلدەردىڭ اسىعى الشىسىنان تۇسپەيتىندىگى بەلگىلى بولىپ قالدى. ماسەلەن, ماقتاارالدىڭ ماقتاسىن شەتەلدەر ساتىپ الىپ, ماتا ونىمدەرىن, كيىم-كەشەك تۇرىندە دا­يىنداپ, الدەنەشە ەسە پايداعا شىعىپ كەلدى. ەندى وزىمىزدە توقىما كلاستەرى قولعا الىنعالى ءبىر جىرتىقتى بۇتىندەگەندەي بولدىق. وڭتۇستىكتە بۇل ماسەلە كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشىلىپ كەلەدى. اسقار مىرزاحمەتوۆ يندۋستريالىق اي­ماق­تاردى ىسكە قوسۋعا باسقا وڭىرلەر­دەگى اكىمدەرگە ۇلگى بولىپ كەلەدى. ناقتى ايتار بولساق, وبلىستا يندۋس­تريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا قۇنى 1,2 ترلن. تەڭگەگە جەتەتىن 223 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, رەسپۋبليكادا كوش باستاپ كەلەدى. جاڭا باعدارلاما 33 مىڭ ادامعا جۇمىس ورنىن اشىپ بەردى. اسىلىندە, ۇلكەن يندۋستريالىق جوبالار قالا ماڭىندا توپتاسادى دا, اۋىلعا جارىعىن تۇسىرە بەرمەيدى. اكىمدىك وسى جايتتى ەسكەرىپ 65 پايىزىن اۋىلدىق جەرلەرگە ورنالاستىرىپ, بۇگىنگە دەيىن 11 مىڭ جۇمىس ورنى قامتىلعان 137 جوبانى ىسكە قوستى. جالپى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­ل­ىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا وڭىردە جاڭا ءونىم تۇرلەرى يگەرىلگەن. ماسەلەن, وبلىستا كىلەم, پۆح-پروفيل, جوعارى ماركالى تسەمەنت, بيتۋم, پوليانيون تسەلليۋلوزاسى, قۇرىلىستىق اينەكتەر, كۇركەتاۋىق ەتىنەن جاسالعان تاعامدار, موتور مايلارى, شىنىلار, پوليەتيلەن قۇبىرلارى مەن باسقا دا بۇيىمدار, سونداي-اق, ۆاكۋمدىق پروبيركالار, قاعازدار مەن گوفروكارتون, ناسوستار, حيميالىق تۇرمىستىق تازارتقىش قۇرالدار, مەديتسينالىق قوندىرعىلار مەن بۇيىمدار, ءدارى-دارمەكتەر شىعارىلۋدا. كەيبىر ءىرى كاسىپورىنداردىڭ جانىندا شاعىن جانە ورتا جوبالار جۇزەگە اسىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اق سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا زاۋىت ماڭىنان 2014 جىلدىڭ قاراشا ايىندا «مونوەلەتەح» جشس-ءنىڭ گوفروقابىرعا كاسىپورنى پايدالانۋعا بەرىلدى. «ستاندارت تسەمەنت» جشس تسەمەنت زاۋىتىنىڭ قاجەتتىلىگىنە سايكەس ونىڭ ماڭىنان «وڭتۇستىك گاز» جشس تسەمەنت قاپتاعىش قاعاز قاپتارىنىڭ ءوندىرىسى ىسكە قوسىلدى. «قازاتومپروم» جۇيەسىندەگى ۋران ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا 2 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. بۇگىندە «UKO-S-Star» جشس رادياكتيۆتى زاتتار ساقتايتىن ىدىس جانە «بلاگو ليزينگ» جشس پوليەتيلەن بۇيىمدارى ءوندىرىسى بويىنشا جابدىقتار شىعارۋدا. قازىرگى تاڭدا شىمكەنت قالا­سىنداعى «وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايماقتا 38 كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە. وندا 2,8 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلىپ, 18 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بۇگىندە 33 جوبانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. جالپى, ايماقتا 76,8 ملرد. تەڭگە يگەرىلىپ, 6699 جۇمىس ورنى بار 71 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ناتيجەسىندە بيۋدجەتتىك 1  تەڭگەگە 18 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. سونىمەن بىرگە, شىمكەنت قالاسىن­دا كولەمى 89 گەكتار القاپتى قۇرايتىن ەكىنشى «تاسساي» يندۋستريالىق ايماعى قۇرىلدى. قازىرگى تاڭدا, وسى ايماقتا قۇنى 27,1 ملرد. تەڭگە تۇراتىن 3918 جاڭا جۇمىس ورنىن قامتيتىن 10 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. يندۋستريالىق ايماقتىڭ تەحنيكا­لىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى اياق­تالعان, ينفراقۇرىلىم جۇمىسىنىڭ قۇنى 1,3 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. ينفراقۇرىلىم جۇمىستارى 2015 جىلى باستالادى. ناتيجەسىندە بيۋدجەتتىك 1 تەڭگەگە 20 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلاتىن بولادى. شىمكەنت قالاسىنىڭ حالىقارا­لىق اۋە­جايى قاسىنان 50 گەكتار جەرگە ءۇشىنشى قازاق-تۇرىك يندۋستريالىق ايماعى قۇرىلدى. جەر تەلىمدەرىن ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2,2 ملرد. تەڭگەگە تەحنيكالىق ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جانە جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنۋدە. بۇگىنگى تاڭدا قۇنى 34,9 ملرد. تەڭگە, 600 جۇمىس ورنىن قۇرايتىن 10 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار, بۇل يندۋستريا­­ل­ىق­ ايماقتا «Kazakhstan Automobile Industry» جشس – جۇك ماشينالارىن شىعارۋ (3,6 ملرد.تەڭگە, 100 جۇمىس ورنى), «رت-وڭتۇستىك ەنەرگو» – ونەركاسىپتە پايدالانىلاتىن ناسوس­تار شىعارۋ زاۋىتى (3,3 ملرد. تەڭگە, 300 جۇمىس ورنى), «ارت تەك كران» جشس – كاماز بازاسىنداعى ارنايى تەحنيكا شىعارۋ (3,6 ملرد. تەڭگە, 140 جۇمىس ورنى), «Karlskrona LB AC» جشس – بولات بالقىتۋ زاۋىتى (18,2 ملرد. تەڭگە, 300 جۇمىس ورنى), «تسەنترالنو-ازياتسكي اۆتوموبيلنىي زاۆود» جشس – VolksWagen جانە گازەل NEXT مينياۆتوبۋس­تارىن شىعارۋ (5,1 ملرد. تەڭگە, 300 جۇمىس ورنى), «وپتيمو» جشس – YTONG ماركالى اۆتوبۋستارىن قۇراستىرۋ (5,5 ملرد. تەڭگە, 600 جۇمىس ورنى) ينۆەستيتسيالىق جوبالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جوسپارلانۋدا. ناتيجەسىندە 1 تەڭگەگە 22 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلاتىن بولادى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.