سۋروگات انا بولۋ – ماماندىق پا, ماجبۇرلىك پە؟

ءبىر پەرزەنتكە زار بولىپ جۇرگەن جۇپتارعا كومەكتەسۋ جانە سانالى تۇردە سۋرروگات انا بولعىسى كەلەتىن قىز-كەلىنشەكتەرگە زاڭدى جولمەن تابىس تابۋعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە 2008 جىلى «بولاشاق» سۋرروگات انالار ورتالىعى قۇرىلعان. العاشىندا رەسپۋبليكالىق انا مەن بالا ورتالىعىنىڭ جانىندا ورنالاسىپ, كەيىن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى, بەلگىلى ءبىر ەكو كلينيكاسىنا تاۋەلدى بولماي, جەكە جۇمىس ىستەۋگە شەشىم قابىلداعان ورتالىق 2013 جىلدان بەرى تولىققاندى قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. ورتالىقتىڭ نەگىزىن قالاۋشى, جەتەكشىسى داميرا شوقاننىڭ ايتۋىنشا, سۋرروگاتتىق قىزمەت – بارلىق جاعىنان قورعالعان ايەل ەڭبەگى. بۇل قىزمەت ايەلدەرگە قيىندىقتان شىعۋعا جانە ءومىرىن جەڭىلىرەك جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«مەنىڭ تاجىريبەمدە بىردە-ءبىر سۋرروگات انا باعدارلاماعا قاتىسقانىنا وكىنگەن ەمەس. كوپ قىزدار كەيىن تۇرمىسقا شىعىپ, باسپانالى بولىپ, بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا جەڭىل ءومىر ءسۇرىپ جاتىر», دەيدى ورتالىق جەتەكشىسى.

قازاقستان زاڭناماسى سۋرروگات انا بولۋدى قالاي رەتتەيدى؟

سۋرروگات انا بولۋ پروتسەسىنىڭ قۇقىقتىق راسىمدەلۋى «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكستىڭ 9-تاراۋىندا ناقتى جازىلعان, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىقتارى بار. بالا پەرزەنتحانادا اۆتوماتتى تۇردە راسىمدەلەدى: نوتاريالدى كۋالاندىرىلعان كەلىسىمشارت جانە ەكو باعدارلاماسى جۇرگىزىلگەنى تۋرالى كلينيكا انىقتاماسى بولۋى كەرەك.

«تاپسىرىس بەرۋشىلەر زاڭدى تىركەلگەن نەكەدە بولۋى ءتيىس, سۋرروگات انا بولۋعا مەديتسينالىق كورسەتكىشتەرى بولۋى كەرەك. ەمبريون اتا-انالاردىڭ ەكەۋىمەن نەمەسە كەمىندە بىرەۋىمەن گەنەتيكالىق بايلانىستى بولۋى شارت. دونورلىق ەمبريون سۋرروگات اناعا كوشىرىلمەيدى. سۋرروگات انا قىزمەتىنە تەك مەديتسينالىق سەبەپتەرمەن جۇگىنەدى, ياعني ايەل ءوز بەتىنشە بالا كوتەرىپ, بوسانا الماعان جاعدايدا. بۇل فاكت ەكو كلينيكاسى نەمەسە ۆكك انىقتاماسىمەن راستالادى. نەمەسە بيو اناعا 4 رەتتەن استام ەكو كوشىرىلىپ, ناتيجە بولماعان جاعدايدا عانا جۇزەگە اسىرىلادى», دەيدى ول.

انا مەن بالا ساۋلىعى – ەلدىڭ ساۋلىعى

قىزمەتى ءۇشىن انالارعا قانشا تولەنەدى؟

سۋرروگات انا بولۋعا نيەتتى ايەلدەر كوپ, بىراق كوپ جاعدايدا ۇسىناتىن تولەم مولشەرى ولاردى قاناعاتتاندىرمايدى, سوندىقتان كوبىرەك قاراجات ۋادە ەتىلەتىن باسقا ەلدەرگە كەتەدى.

«قازىرگى تاڭدا جالپى سىياقى 7 ملن تەڭگەدەن باستالادى جانە بالا تۋعاننان كەيىن بەرىلەدى. مەديتسينالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا كەسار تىلىگى جاسالسا, ورتا ەسەپپەن 1,5 ملن تەڭگە قوسىمشا تولەنەدى. جۇكتىلىك باستالعان كۇننەن باستاپ اي سايىنعى تولەم 350 مىڭ تەڭگەدەن. سونىمەن قاتار دەنساۋلىقتى قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان وتەماقى تولەنەدى (پەرزەنتحانادان بەرىلگەن انىقتاما نەگىزىندە). قالىپتى بوسانۋ بولسا – 56 كۇندىك جالاقى, اسقىنۋمەن بولسا –70 كۇندىك جالاقى تولەنەدى. جۇكتىلىك پەن بوسانۋعا بايلانىستى بارلىق شىعىندار (جول اقىسى, مەديتسينالىق ەسەپكە تۇرۋ, قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق قىزمەتتەر, جۇكتى ايەلگە ارنالعان كيىم, پەرزەنتحاناعا قاجەتتى زاتتار جانە ت.ب.) وتەلەدى. كوپتەگەن قىزدار ءۇشىن بۇل – نەسيە جابۋعا جانە ءبىر دەمالىپ, جاعدايىن تۇزەتۋگە جالعىز مۇمكىندىك. كوبىنە بيولوگيالىق اتا-انالار باسپانامەن جانە نەگىزگى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتەدى. مەنىڭ تاجىريبەمدە ەرەكشە جاعداي بولدى: بيو انا –  ەرەكشە بالالار بالاباقشاسىنىڭ تاربيەشىسى, اكەسى – جۇرگىزۋشى. ءوز بالاسى ءۇشىن ولار استاناداعى ءبىر بولمەلى پاتەرىن سۋرروگات اناعا بالالارىمەن بىرگە تۇرۋعا بوساتىپ, وزدەرى جۇكتىلىك كەزەڭىندە اتا-اناسىنىڭ ۇيىنە كوشىپ, بارلىق ازىق-ت ۇلىكتى جەتكىزىپ وتىرعان (سەبەبى بيو انانىڭ جاتىرىندا اقاۋ بولعان)», دەيدى داميرا شوقان.

كىمدەر كوبىنە سۋرروگات انا بولۋعا كەلىسەدى؟

ونىڭ ايتۋىنشا نەگىزگى موتيۆاتسيا قارجىلىق قاجەتتىلىك.

«سۋرروگات انا بولۋعا ءارتۇرلى ايەلدەر كەلەدى: ولاردىڭ اراسىندا كىشكەنتاي بالالارى بار ءۇي شارۋاسىنداعى انالار دا بار. بىراق كوبىنە مۇعالىمدەر, مەدبيكەلەر, سۇلۋلىق سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ساتۋشىلار جانە ت.ب. (جۇمىسسىز ەمەس, بار كۇشىن سالىپ ەڭبەك ەتىپ, بالالارىن اسىراپ وتىرعان, كوبىنە تۇرمىستاعى ايەلدەر). بارلىعىندا قارجىلىق قاجەتتىلىك, 99,9%-ىندا مەرزىمى وتكەن نەسيە نەمەسە ميكرونەسيە بار», دەيدى ول.

بۇل قىزمەتپەن اينالىساتىنداردىڭ جاس مولشەرى زاڭمەن بەلگىلەنگەن. كوبىنە 38 جاسقا دەيىنگى ايەلدەر جۇگىنەدى. بىرقاتار ەلدەردە 39 جاسقا دەيىن رۇقسات بولعاندىقتان, ولاردى شەتەلدىك باعدارلامالارعا قابىلدايدى. مىندەتتى تۇردە پسيحولوگيالىق تەستىلەۋدەن وتەدى.

«ورتالىقتا ورتا ەسەپپەن ايىنا 10-15 باعدارلاما وتەدى. بىراق ولاردىڭ بارلىعى بالا تۋعا دەيىن جەتپەيتىنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. ءارتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى جۇكتىلىك مۇلدە بولماۋى مۇمكىن. بارلىق جاعداي كەلىسىمشارتتا ەگجەي-تەگجەيلى جازىلعان. اسقىنۋلار بولعان جاعدايدا الدىمەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. ءار قىزدىڭ پسيحولوگ كومەگىنە جۇگىنۋ مۇمكىندىگى بار. ءبىز بارلىق سۋرروگات انالارمەن بوسانعاننان كەيىن دە بايلانىستا بولىپ, ولاردىڭ پسيحولوگيالىق جاعدايىن باقىلاپ وتىرامىز. كەيىن تالداۋلار نەگىزىندە سۋرروگات انانىڭ كىناسى انىقتالسا, ايىپپۇل سالىنادى. مەنىڭ تاجىريبەمدە مۇنداي 2-3 عانا جاعداي بولدى, ونىڭ ءوزى ەلەۋسىز», دەيدى ورتالىق جەتەكشىسى.

قوعام بۇل قىزمەتتى قالاي قابىلدايدى؟

وكىنىشكە قاراي, قوعام بۇل ماسەلەگە ءالى دە بىربەتكەي ءارى توسىرقاي قارايدى. 

«بۇل قيىندىق ءوز باسىنا تۇسپەيىنشە, ادامدار سۋرروگات انانىڭ ەڭبەگىن باعالامايدى. كوپشىلىك بۇل باعدارلامانىڭ ءمانىن تۇسىنبەيدى, كەيدە قىزدار جۇكتىلىكتى جىنىستىق قاتىناس ارقىلى كوتەرەدى دەپ ويلايدى جانە 9 اي بويى «بىرەۋدىڭ ەسەبىنەن ءومىر سۇرەدى» دەپ قاتە تۇسىنەدى. ال سۋرروگات انا بولۋ – اۋىر ەڭبەك ءارى ۇلكەن امانات. ءدىني تۇرعىدان قارسى ادامدارعا ايتارىم: الدىمەن 15-16 جاستاعى قىزدارمەن نەكە قيۋ ارقىلى ولاردىڭ تاعدىرىن قيىنداتۋدى توقتاتۋ كەرەك. ەرتە تۇرمىس قۇرىپ, كەيىن اجىراسىپ, اۋىر ومىرلىك جاعدايعا تۇسكەن جاس انالار امالسىزدان ووتسيت دونورلىعى مەن سۋرروگات انا بولۋعا بارادى. ەلىمىزدە باسقا دا كۇردەلى ماسەلەلەر بار: شامادان تىس نەسيە الۋ, وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىق, كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى زورلىق, جاس وتباسىلارعا الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي كومەگىنىڭ جوقتىعى. وسىلارمەن كۇرەسۋ قاجەت. سوندا عانا سۋرروگات انا باعدارلاماسىنا الەۋمەتتىك تىعىرىقتان ەمەس, شىنايى نيەتپەن كەلەدى», دەيدى ول.

شەتەل ازاماتتارىنا قىزمەت قالاي كورسەتىلەدى؟

شەتەل ازاماتتارى ءۇشىن بالا راسىمدەۋ ءتارتىبى دنق ساراپتاماسىنىڭ مىندەتتى جۇرگىزىلۋىمەن ەرەكشەلەنەدى, ال قالعانى ستاندارتتى.

«قازاقستان اۋماعىندا داۋلى جاعدايلار بولماعان. گرۋزيادا ءبىزدىڭ اگەنتتىك ۇسىنعان سۋرروگات انالارمەن باعدارلامالار بولدى. ەرتە بوسانۋ بولعان جاعدايدا, اگەنتتىكتەر سىياقى تولەۋدەن باس تارتقان. الايدا سوتقا دەيىنگى تالاپ-ارىزداردان كەيىن بەيبىت كەلىسىمگە كەلدىك», دەيدى داميرا حانىم.

قازىرگى قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس, سۋرروگات انا قىزمەتىنە قازاقستان ازاماتتارىمەن قاتار شەتەلدىكتەر دە جۇگىنە الادى. الايدا حالىقارالىق تاجىريبەدە مۇنداي كەلىسىمدەرگە بايلانىستى قۇقىقتىق داۋلار مەن سوت پروتسەستەرىنىڭ جيىلەپ كەتۋىنە وراي, اتالعان سالانى قوسىمشا رەتتەۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى.وسىعان بايلانىستى سۋرروگات انا بولۋ قىزمەتىن تەك ەل ازاماتتارىنا عانا كورسەتۋ نورماسىن زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتۋ ۇسىنىلدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسكە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ازىرلەگەنىن جانە قازىرگى تاڭدا ولاردى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى. بارلىق كەلىسۋ راسىمدەرى اياقتالعاننان كەيىن زاڭ جوباسى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلەدى. سونىمەن قاتار سۋرروگات انامەن جاسالاتىن نوتاريالدىق كەلىسىمشارتتاردى تسيفرلاندىرۋ جانە مىندەتتى تۇردە ەسەپكە الۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلىپ جاتىر. ادىلەت مينيسترلىگى مۇنداي كەلىسىمدەردى بىرىڭعاي نوتاريالدىق اقپاراتتىق جۇيەدە تىركەۋدى كوزدەيدى. بۇل مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, كەلىسىمدەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.

«مەنىڭ وقيعام كوپ قىزدارعا موتيۆاتسيا بەردى»

ماقالانى دايىنداۋ بارىسىندا «بولاشاق» سۋرروگات انالار ورتالىعىنىڭ قاتىسۋشىسى تاتيانامەن تىلدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.

«مەن نەگىزى وزىمە قاتىستى ماسەلەنى ءوزىم شەشەتىن اداممىن. باستاپقىدا باعدارلاماعا قاتىسىپ جاتقانىمدى تۋعان اپكەم عانا ءبىلدى, قالعان تۋىستارىما 30 اپتادان كەيىن ايتتىم. بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىسقا شىققان سوڭ ينستاگرامداعى پاراقشامدا بۇل تاقىرىپتى اشىق جازۋعا كىرىستىم. اۋديتوريام دا دۇرىس قابىلدادى, سەبەبى مەنىڭ ورتام – ءارتۇرلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, ولار سۋرروگات انا ءرولىن جاقسى تۇسىنەدى. وسىدان كەيىن كوپ ادام جەكەمە شىعىپ وزدەرىنىڭ اۋىر تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى, مەنىڭ وقيعام كوپتەگەن قىزدارعا باعدارلاماعا قاتىسۋعا موتيۆاتسيا بەردى», دەيدى سۋرروگات انا.

ونىڭ ايتۋىنشا تەك بوسانۋ ۋاقىتى جاقىنداعان ساتتە نارەستەنىڭ دۇرىس دامۋىنا قاتىستى ازداپ قوبالجۋ بولعان.

«جۇكتىلىك اسقىنۋسىز ءوتتى, مەن بۇل كەزەڭدە مۇمكىندىگىنشە دەمالىپ ءومىر ءسۇردىم, ويتكەنى بالا تاربيەسى تۋرالى وي مازالاعان جوق – ول ەندى مەنىڭ مىندەتىم ەمەس ەدى. پسيحولوگيالىق قولداۋ قاجەت بولمادى. ويتكەنى, مەنىڭ پسيحيكام تۇراقتى بولدى. بيولوگيالىق اتا-انالارمەن «بولاشاق» ورتالىعى ارقىلى تانىستىق. بارلىق قارىم-قاتىناس اگەنتتىك ارقىلى بولدى, جۇكتىلىك كەزىندە تىكەلەي سويلەسپەدىك. ەكىنشى رەت ولاردى مەن بوسانعان سوڭ اۋرۋحانادا كەزدەستىردىم, بىرنەشە كۇننەن كەيىن پالاتالارىنا بارىپ قۇتتىقتادىم. قازىر ارالاسپايمىز», دەيدى تاتيانا.

تاتيانانىڭ باعدارلاماعا قاتىسۋداعى باستى ماقساتى – قارجىلىق وتەم ەمەس, ۇزاق مەرزىمدى دەمالىس بولىپتى. ول جۇمىسىنان تىنىعۋدى قالاعان.

«مەن ديپلومدى كوسمەتولوگ, فارماكولوگ جانە بيوتەحنولوگيا بويىنشا جوعارى ءبىلىمى بار اداممىن. باعدارلامادان بۇرىن مەنىڭ ءتىس اعارتاتىن جەكە ستۋديام بولدى. مەن ءاردايىم كوپ جۇمىس ىستەيمىن جانە از دەمالامىن. سوندىقتان نەگىزگى ماقساتىم – جۇمىستاعى كۇيزەلىستەن تىنىعۋ بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا ستۋديام پرەميۋم دەڭگەيدەگى كوسمەتولوگيالىق قىزمەتتەردى كورسەتەتىن ورىنعا اينالدى», دەيدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا سۋرروگات انا بولۋدان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. ەڭ باستىسى – الدانىپ قالماۋ ءۇشىن اگەنتتىكتى دۇرىس تاڭداۋ كەرەك.