ەلوردانىڭ جەتىستىكتەرى – ەل دامۋىنىڭ كورسەتكىشى

جاڭا ەنەرگيا كوزدەرى – قالا تىرشىلىگىنىڭ وزەگى

ۇكىمەت باسشىسى ەڭ ءبىرىنشى ات باسىن بۇرعان ەلورداداعى جەو-3-ءتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى تولىق اياقتالعان. ەندى ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى ەلورداداعى بۇرىنعى ەنەرگيا تاپشىلىعىن تولىق جابۋعا, الداعى سۇرانىستى ەسكەرە وتىرىپ, قوسىمشا قور قالىپتاستىرۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. ساعاتىنا 440 گكال جىلۋ وندىرەتىن ستانسا ش.ايتماتوۆ كوشەسى, ۇلى دالا مەن تۇران داڭعىلى بويىنداعى جاڭا قۇرىلىس اۋداندارىن جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەدى.

نىساندا كومىردى بالاما وتىن رەتىندە پايدالانۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ جۇمىس­تارى بيىل اياقتالماق. وسى ماقساتتا جا­­نار­ماي بەرۋ جۇيەسىن قايتا سەبۋ تو­راپ­­­تارىمەن, ۇساقتاۋ كورپۋسىمەن بىرىك­­­تىرۋ, سونداي-اق تەمىرجول ستانساسىن ين­­جە­نەر­لىك ينفراقۇرىلىممەن قوسۋ كوز­دەلىپ وتىر. كوكتەمدە سىرتقى, ىشكى اۆ­توكولىك جولدارىن سالۋ, اۋماقتى ابات­تاندىرۋ سەكىلدى جۇمىستار جالعاسىن تابادى. جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياسىندا جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قۋاتى 500 مۆت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىن سالۋ جوسپارلانعان.

استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قا­سىمبەك ۇكىمەت باسشىسىنا جىلىتۋ ماۋ­سى­مى­نىڭ شتاتتىق رەجىمى تۋرالى باياندادى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, قالانى سەنىمدى جىلۋمەن قامتۋ ماقساتىندا ءۇش جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى مەن «تۇران», «وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانسالارى جۇمىس ىستەپ تۇر. باس قالاداعى قۇرىلىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتقاندىقتان كەلەشەك قاجەتتىلىكتەردى وتەۋدى كوزدەيتىن «تەل­مان» گاز جىلۋ ستانساسى سالىنىپ جاتىر. ونى كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.

ال ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەن­­جەنوۆ ەلىمىزدە قازىرگى جىلىتۋ ماۋ­سىمى تۇراقتى دەڭگەيدە ءوتىپ جات­قا­نىن مالىمدەدى. اۋقىمدى جوندەۋ جۇ­مىس­تا­رىنىڭ ناتيجەسىندە گەنەراتسيا كولەمى 17,2 مىڭ مۆت-قا جەتىپ, وتكەن ماۋسىم­مەن سالىستىرعاندا 7%-عا ارتقان. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 9 جىلۋ ورتالىعى اپات قاۋپى جوعارى «قىزىل» ايماقتان «سارى» ايماققا, تاعى 3 ورتالىق «سارىدان» «جاسىل» ايماققا ءوتتى. ەلەكتر ستانسالارىندا 10 ەنەرگيا بلوگى, 63 قازاندىق پەن 39 تۋربينا جوندەۋدەن وتكەن. 17 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر جەلىسى مەن 420 قوسال­قى ستانسا قايتا جاڭعىرتىلىپ, 323 شاقى­رىم جىلۋ جەلىسى اۋىستىرىلدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا ەنەرگەتيكا سالاسىنا 1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى 29%-عا ازايتىلدى.

جۇمىس ساپارى كەزىندە پرەمەر-مينيستر سالالىق مينيسترلىكتەر مەن قالا اكىمدىگىنە جەو-3 جوباسىن اياق­تاۋ جۇمىسىن جەدەلدەتۋدى, سونداي-اق جى­­لىتۋ ماۋسىمىنىڭ تۇراقتى ءوتۋىن تو­لىق باقىلاۋدى تاپسىردى. نىساندى ارا­لاۋ بارىسىندا جەو-3-ءتىڭ ەڭبەك ۇجى­مى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداپ, ءسوز سويلەدى.

ۇكىمەت باسشىسى بيىلعى 15 ناۋرىزدا وتەتىن رەفەرەندۋمعا ازاماتتاردىڭ بەلسەندى قاتىسۋى ماڭىزدى ەكەنىنە توق­­تالدى. «قازىر ەلىمىز وتە ماڭىزدى ساياسي كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىر. جاڭا كونس­تيتۋتسيا – پرەزيدەنتىمىز قا­سىم-جومارت توقاەۆتىڭ ادىلەتتى, قۋات­­تى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان اۋقىم­­دى ساياسي رەفورمالارىنىڭ ايقىن كورى­نىسى. اتا زاڭنىڭ ەڭ باستى ارقاۋى – ادام, ياعني ازاماتتارىمىزدىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى. ياعني ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, ەڭبەك ادامىنا دەگەن مەملەكەتتىڭ كوزقاراسى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. رەفەرەندۋمعا بەلسەندى قاتىسۋ, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋ جانە مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇددەلەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, سانالى تاڭداۋ جاساۋ اسا ماڭىزدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

يندۋستريا مەن تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى تىڭ سەرپىن

ۇكىمەت باسشىسى باس قالادا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان يندۋس­تريالىق, تسيفر­لىق جۇيەلەردىڭ تۇراقتى­لىعىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.

استانا قالاسىندا ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى بولىگىن وڭدەۋ سەكتورى قۇرايدى. بىلتىر ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 3,4 ترلن تەڭگەدەن استى. اتالعان جوبالاردىڭ باسىم بولىگى №1 يندۋستريالىق پارك اۋماعىندا شوعىرلانعان. وندىرىستىك پورتفەل جالپى قۇنى 333,3 ملرد تەڭگە بولاتىن 137 جوبانى قامتيدى. وندا 9 500-دەن استام جۇمىس ورنى قارالعان.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر «اۆتوكومپونەنتى KZ» جشس-نىڭ ءورت ءسوندىرۋ مەن ارنايى تەحنيكا شىعاراتىن زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. بىلتىر قاڭتار ايىندا ىسكە قوسىلعان كاسىپورىنعا 5,1 ملرد تەڭگەدەن استام جەكە قاراجات باعىتتالعان. كاسىپورىن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ قولداۋىنا يە بولدى.

ساپار اياسىندا ۇكىمەت باسشىسىنا وندىرىستىك تسيكلدىڭ نەگىزگى ايماقتارى كورسەتىلدى. وندا قازىر شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىن كەڭەيتۋ, لوكاليزاتسيا دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وندىرىستىك جەلىلەردى دامىتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ولجاس بەكتەنوۆ ءوز سوزىندە يندۋستريا­لاندىرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگى جوعارى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدىڭ نەگىزگى درايۆەرىنىڭ ءبىرى – وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. «وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسۋى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, وتاندىق ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا تىكەلەي اسەر ەتەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اتاپ وتكەندەي, ءبىز ەل ىشىندە كوبىرەك ءونىم ءوندىرۋىمىز كەرەك, ناقتى سەكتوردى نىعايتىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ قاجەت. ناتيجە نەعۇرلىم كوبىرەك ءونىم شىعارۋعا, كوبىرەك جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە جوعارى ساپاعا نەگىزدەلۋى كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.

سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى Astana Smart City جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قۇرىلعان دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعى­نا ء(دوو) باردى. بۇل – ەلدەگى قالالىق ينف­را­قۇرىلىم قاجەتتىلىكتەرىنە ارنايى سالىنعان العاشقى داتا-ورتالىق. ول حالىقارالىق Presight كومپانياسى مەن قالا اكىمدىگىنىڭ سەرىكتەستىگى نەگىزىندە اشىلدى.

Presight كومپانياسىنىڭ وكىلدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءدوو نەگىزىندە قالا احۋا­لى ورتالىعى, بەينەتالداۋ جۇيەلەرى, جاساندى ينتەللەكت پلاتفورمالارى مەن قالالىق ورتانى باسقارۋ جونىن­دەگى تسيفرلىق قىزمەتتەر جۇمىس ىستەپ تۇر.

جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپتىك بازانى دامىتۋعا, تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جۇيەلى جالعاستىرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ مەن ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا يندۋستريالىق, تەحنولوگيالىق شەشىم­دەردى ينتەگراتسيالاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. 

بيزنەس پەن سپورتتى ورىستەتۋ باعىتى

پرەمەر-مينيستر و.بەكتەنوۆ بيزنەس سالاسىنداعى كاسىپورىنداردى ارالاپ, زاماناۋي سپورتتىق ينفراقۇرى­لىمنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.

الدىمەن ۇكىمەت باسشىسى ء«تاپ-ءتاتتى» جشس-نىڭ دايىن تاعام ونىمدەرى مەن جارتىلاي فابريكاتتار شىعاراتىن زاۋىتىنىڭ وندىرىستىك قۋاتىمەن تانىستى. كاسىپورىن باسشىسى نۇرجان سارسەنوۆ پرەمەر-مينيسترگە تەحنولوگيا­لىق جەلى­لەردى كورسەتىپ, قازىرگى وندىرىس­تىك كورسەتكىشتەر تۋرالى باياندادى. بۇگىندە كونديتەرلىك, ۇن مەن نان-توقاش ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىت زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتىلعان. جوبالىق قۋاتتىلىعى جىلىنا 5 مىڭ تونناعا دەيىن جەتەدى. كاسىپورىندا 200 جۇمىس ورنى اشىلعان.

ارالاۋ بارىسىندا شوب-تى دامىتۋ مەن قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىمدىعى بولىپ قالا بەرەتىنى ايتىلدى. بۇگىندە ەلىمىزدە اتالمىش سالادا شاما­مەن 4,5 ملن ادام جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى.

قازىر استانادا 273 مىڭنان استام شوب سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل  بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10,1% كوپ. سەكتوردا 557,2 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى. دەمەك, قالانىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقىنىڭ 70%-ى وسى سالادا شوعىرلانعان. ال ەلوردا ەكونوميكاسىنداعى شوب ۇلەسى رەسپۋب­ليكا بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش – 74,4%-عا جەتتى.

2025 جىلدىڭ 9 ايىندا استاناداعى شوب سۋبەكتىلەرى 14,9 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمى مەن قىزمەتىن ۇسىنىپ, 21,9% ءوسىم كور­سەتتى. كاسىپكەرلەردى قولداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 12,8 ملرد تەڭگە ءبولىندى. سونىڭ ىشىندە پايىزدىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ اياسىندا 3 مىڭنان استام جوبا سۋبسيديالانىپ, 49 كرەديتكە كەپىلدىك, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە 24 گرانت بەرىلدى. بۇدان بولەك, «استانا بيزنەس» جەرگىلىكتى نەسيەلەندىرۋ باعدار­لاماسى ارقىلى 3,6 ملرد تەڭگەگە 254 جوبا ماقۇلدانعان.

پرەمەر-مينيستر ەلوردانىڭ ورتالىق ساياباعىندا سالىنعان جاڭا شاڭعى بازاسىنا دا ارنايى باردى. قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرىك مەيىرحاننىڭ ايتۋىنشا, نىسان قۇرىلىسى بىلتىر ساۋىردە باستالىپ, بيىل قاڭتار ايىندا اياقتالعان. جالپى اۋدانى شامامەن 2 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن ەكى قاباتتى عيمارات ءبىر اۋىسىمدا 300 ادامعا دەيىن قابىلداي الادى. مۇندا 30 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان.

بازانىڭ ينفراقۇرىلىمىندا زاماناۋي, كەڭ جاتتىعۋ زالى بار. ول كۇش­تىك قوندىرعىلارمەن, مامانداندى­رىلعان جابدىقتارمەن, سونىڭ ىشىن­دە «Ercolina» ترەناجەرىمەن جاراق­تاندى­رىلعان. سون­داي-اق توزىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ارنال­عان يننوۆاتسيالىق جابدىق – «Skate Treadmill RL3500E» كاسىبي ترەناجەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل جابدىق جىل بويى تەحنيكانى شىنىقتىرۋعا, كونكي­مەن سىرعاناۋ تەحنيكاسىن يمي­تاتسيالاۋعا, جىلدامدىق پەن كولبەۋ بۇرىشتى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار شاڭعى بازاسىندا شاڭعىلار مەن سپورتتىق جابدىقتاردى دايىنداۋ, ساقتاۋ مەن كەپتىرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلار قاراستىرىلعان.

ولجاس بەكتەنوۆ زاماناۋي سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ەلدىڭ وليم­پيادالىق الەۋەتىن نىعايتۋ مىندەتتەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«مەملەكەت باسشىسى بۇقارالىق سپورت­تى دامىتۋعا, سالاۋاتتى ۇرپاقتى تار­بيە­­لەۋگە, جالپى ۇلت دەنساۋلىعىن نىعاي­تۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. زاما­ناۋي سپورت ينفراقۇرىلىمى مەن قول­جە­تىمدى ءارى ساپالى بازا قالىپتاس­تىر­ماي, بۇعان قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنداي نىسانداردىڭ قۇ­رى­لىسى سپورت­شىلاردى جۇيەلى دايار­­­لاۋ مەن جاستارىمىزدىڭ الەۋەتىن اشۋ­عا نەگىز بولماق. قازىر يتاليادا وليم­­­­­پيا­دا ويىندارى ءوتىپ جاتىر. ءبىز سپورت­شىلارىمىزدىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە جاعداي جاساۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان مەملەكەت ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىزعا ەڭ جوعارى دەڭ­گەيدە جاتتىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينفراقۇرىلىمدى دايەكتى تۇردە دايىن­داۋ­دا. بۇقارالىق سپورت پەن وليمپيا­دالىق رەزەرۆتى قولداۋ – بۇل ۇلت دەن­ساۋ­لى­عىنا, ەلدىڭ حالىقارالىق يميد­جىنە سالىن­عان ينۆەستيتسيا», دەدى پرەمەر-مينيستر.

جاڭا شاڭعى بازاسى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ, وليم­پيادالىق رەزەرۆتى دايارلاۋ ورتالىعى­نىڭ, جوعارى سپورت شەبەرلىگى مەكتەبىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىن دايارلايتىن نەگىزگى الاڭعا اينالاتىنى ايتىلدى.

شاڭعى جارىستارىمەن قاتار مۇندا بياتلون مەن سپورتتىق باعدارلاۋدى دا دامىتۋ كوزدەلگەن. باستاپقى كەزەڭدە 15 جاتتىقتىرۋشىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن 180 سپورتشى جاتتىعادى. بولاشاقتا ولاردىڭ سانىن 360 ادامعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان. نىساننىڭ كاسىبي سپورتشىلارعا عانا ەمەس, شاڭعى سپورتى­نىڭ اۋەسقويلارىنا دا ەسىگى اشىق. بۇقارا­لىق سپورتقا دا جاعداي جاسا­لادى. الداعى ۋاقىتتا قالا تۇرعىن­دارى نىسان­نىڭ تراسسالارى مەن ينفراقۇرى­لىمىن ىڭعايلى پايدالانۋعا مۇمكىندىك الادى.

ساپار سوڭىندا پرەمەر-مينيستر سالالىق مينيسترلىكتەر مەن استانا قالاسى اكىمدىگىنە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. اتاپ ايتقاندا, وليمپيادا­لىق رەزەرۆتى دايىنداۋ ماقساتىن­دا ينفرا­قۇرىلىمدى ودان ءارى دامىتۋدى قامتا­ماسىز ەتۋ, جاستاردى بۇقارالىق سپورتقا تارتۋ باعدارلامالارىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ونىمدىلىك پەن ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, شوب-تى جۇيەلى قولداۋدى جالعاستىرۋ مىندەتتەلدى.