ۇلىتاۋدان باستالىپ, تۇركىستان, اتىراۋ, كوكشەتاۋ وڭىرلەرىندە جالعاسىن تاۋىپ, قاسيەتتى قىزىلوردادا تۇيىندەلگەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتكەنىمىزدى تارازىلاپ, بولاشاقتى باعامدايتىن رۋحاني الاڭعا اينالدى. سىر بويىندا وتكەن بەسىنشى قۇرىلتايدا ايتىلعان ويلار ۇلتتىق مۇرامىزدى الەمگە تانىتۋدىڭ ناقتى باعىتىن ايقىنداپ بەردى.
«سىر – الاشتىڭ اناسى» دەگەن ءسوزدىڭ استارىندا تەرەڭ ءمان جاتىر. ويتكەنى بۇگىنگى قىزىلوردا ءوڭىرى ءبىر كەزدەرى قازاقتىڭ استاناسى بولعان – ۇلت جادىنىڭ وزەگى. شىرىك-رابات, جانكەنت, سىعاناق سىندى كونە شاھارلارىمەن تاريحتا قالعان ايماقتا سوناۋ ەرتە داۋىرلەردە-اق ۇلتىمىزدىڭ دامىعان قالالارى بوي تۇزەپ, جارتىلاي كوشپەلى, جارتىلاي وتىرىقشى ەلىمىزدىڭ قالالىق مادەنيەتى دە قارىشتاپ دامىعانىن ايعاقتايدى. ياعني قازاق دالاسى تەك كوشپەندى وركەنيەتپەن عانا شەكتەلمەگەن. دەمەك, ءبىزدىڭ تاريحىمىزدى الەمگە تانىتۋ ءىسىن ەڭ الدىمەن وسى جالعان تۇسىنىكتەردى تۇزەۋدەن باستاۋ كەرەك.
بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇرىلتايداعى سوزىندە:
«بۇعان دەيىن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەلىمىزدىڭ رۋحاني-مادەني مۇراسىن الەمگە تانىتۋ تۋرالى باستامالار كوتەرىلدى. سوعان سايكەس جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مىسالى, 14 جىلدا العاش رەت اسا قۇندى «حاندار شەجىرەسى» قولجازباسىن يۋنەسكو-نىڭ «الەم جادى» دەرەكتى مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزدىك. بيىل جازدا كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پۋسان قالاسىندا بۇكىلالەمدىك مۇرالار كوميتەتىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى وتەدى. سول كەزدە «ماڭعىستاۋدىڭ جەراستى مەشىتتەرىن» ۇيىم تىزىمىنە قوسۋ ماسەلەسى قارالادى. قازىر قازاقستان ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالار تىزىمىنە ءوز نىساندارىن بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتقان 25 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەدى. بىراق مۇنىمەن توقتاپ قالۋعا بولمايدى. ءتول تاريحىمىزدى زەردەلەۋ, ونەرىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى وركەندەتۋ ءۇشىن ءالى دە كوپ جۇمىس ىستەلۋگە ءتيىس. بۇل شارالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى», دەگەن بولاتىن.
وسىلاي پرەزيدەنتىمىز قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا مادەنيەت پەن ونەردى ستراتەگيالىق ساياساتتىڭ وزەگىنە اينالدىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ, رۋحاني جاڭعىرۋسىز بىردە-ءبىر رەفورمانىڭ باياندى بولمايتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. دەمەك, ءبىزدىڭ الدىمىزدا اسىل مۇرامىزدى جاڭاشا مازمۇنمەن الەمگە تانىتۋ ماقساتى تۇر.
«ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى دوسىم زىكىريا:
«ۇلتتىق قۇرىلتايدا پرەزيدەنت اسىل مۇرالارىمىزدى الەمگە تانىتۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ول كەشەندى جۇمىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ بۇل ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى تاراپىنان ەلەۋلى ىستەر اتقارىلىپ, كەلەلى جوسپارلار جاسالىپ جاتىر. سولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ تاريحي-مادەني نىساندارىن, رۋحاني مۇراسىن الەمگە جۇيەلى تانىتۋ ءۇشىن جەكە جوبالارمەن شەكتەلمەي, ورتاق تۇجىرىمداما قابىلداپ, ۇلتتىق مۇرانى تانىتۋدىڭ بىرىڭعاي ستراتەگياسىن ازىرلەۋ, وسىلايشا الدىمەن ستراتەگيالىق تۇرعىدا يۋنەسكو, حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىق, كرەاتيۆتى يندۋستريا جانە تسيفرلىق پلاتفورمالاردى ءبىر ارناعا توعىستىرۋ سىندى ىستەرگە جول اشىلۋدا. سونىمەن قاتار «ۇلتتىق تسيفرلىق مۇرا» قو-رىن ىسكە قوسۋ, ارحيۆ قۇجاتتارى, مۋزەي جادىگەرلەرى, عىلىمي ەڭبەكتەر, فولكلورلىق مۇرالاردى زاماناۋي فورماتتا تسيفرلاندىرىپ, قازاق, اعىلشىن جانە باسقا دا كەڭ تارالعان تىلدەردە قولجەتىمدى ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار دا باستالىپ كەتتى. بۇيىرسا جاقىن بولاشاقتا ونىڭ جەمىسىن دە كورەتىن بولامىز», دەيدى.
ساراپشى ماماندار كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ يۋنەسكو اياسىنداعى جۇمىستارى وسى باعىتتا جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىن, «حاندار شەجىرەسىنىڭ» «الەم جادى» تىزىمىنە ەنۋى, ماڭعىستاۋدىڭ جەراستى مەشىتتەرىن بۇكىلالەمدىك مۇرالار قاتارىنا قوسۋ تالپىنىسى وسىنىڭ دالەلى ەكەنىنە توقتالدى.
الايدا مۇرانى تەك تىزىمگە ەنگىزۋمەن شەكتەلۋ جەتكىلىكسىز. ول جادىگەرلەرىمىزگە جان ءبىتىرىپ, بۇقاراعا ءتۇسىندىرۋ, ناسيحاتتاۋ, زاماناۋي تىلمەن سويلەتۋ قاجەت. بۇل جەردە كينو, دەرەكتى فيلم, تسيفرلىق پلاتفورما, جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرى شەشۋشى ءرول اتقارادى. ماسەلەن, جوشى حان تۋرالى كوپسەريالى ءفيلمنىڭ حالىقارالىق پلاتفورمالاردا كورسەتىلۋى – التىن وردا برەندىن الەمگە تانىتۋدىڭ تىڭ جولى. بىراق بۇل ىستە پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, سىرتقى كوركەمدىكپەن قاتار ىشكى مازمۇننىڭ تەرەڭدىگى باستى نازاردا بولۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىز.
الايدا اسىل مۇرالارىمىزدى الەمگە تانىتۋ ءبىر رەتتىك ناۋقان بولىپ قالماۋى كەرەك. ۇلتتىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن ساقتاپ, الەمدىك وركەنيەتكە لايىق دەڭگەيدە تانىتا بىلگەندە عانا بۇقارا ەلدەگى ساياسي رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىن سەزىنەمىز.