ءتاج-ماحالعا بارام دەسەڭىز...

سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مالىمدەگەندەي, 30 كۇنگە دەيىنگى تەگىن تۋريستىك جانە مەديتسينالىق ۆيزا رەسىمدەۋ بىردەن كۇشىنە ەندى. ەل ازاماتتارى ۇندىستانعا تەگىن ۆيزانى e-Visa ونلاين جۇيە­سى ارقىلى نەمەسە استانا, الماتى جانە شەتەلدەگى ءۇندىستان ديپلو­ما­تيا­لىق وكىلدىكتەرىندە راسىمدەي الادى. وسى ورايدا, ءسىم ۆيزاعا ءوتىنىشتى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ارقىلى عانا بەرۋدى ەسكە سالادى.

ۆيزا الۋدى جەڭىلدەتۋ ەكى­جاق­تى تۋريستەر اعىنىن ارتتىرىپ, ءۇندىستاندى ەل ازاماتتارىنا قول­جە­تىمدى باعىتقا اينالدىرۋعا مۇم­كىن­دىك بەرمەك. ال ءۇندىستان ازاماتتارىنا قازاقستاندا ۆيزاسىز 14 كۇنگە دەيىن بولۋىنا رۇقسات ەتىلگەن.

ايتا كەتسەك, ءۇندىستاننىڭ قازاقس­تانداعى ەلشىسى سايلاس تان­گال ەلىمىزگە 2025 جىلى ءۇندىس­تان­نان شامامەن 250 مىڭ تۋريست كەلگەنىن مالىمدەدى.

«تۋريزم, سونىڭ ىشىندە مەدي­تسينالىق جانە ساۋىقتىرۋ ءتۋريزمى ىنتىماقتاستىقتىڭ بولا­شا­عى زور باعى­تىنا اينالادى. 2025 جىلى قازاقستانعا كەلگەن ءۇندى ازا­مات­تا­رى­نىڭ سانى 250 مىڭ ادامعا جەتتى», دەدى ديپلومات.

ەلىمىز كەيىنگى جىلدارى ءۇن­دىس­­تان­­نىڭ مەديتسينالىق تەح­نولوگيالار, فارماتسەۆتيكالىق ءوندى­رىس, تەلەمەديتسينا مەن ءداس­تۇرلى مەديتسينا سالاسىنداعى تا­جىري­بەسىنە قىزىعۋشىلىق تانى­تىپ كەلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا ءۇندىستان ەلشىسىمەن كەزدەسۋدە ءۇندى ەلىمەن فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى كەلىسسوز جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. ۇكىمەت تاراتقان مالىمەتكە سايكەس قازىر ەلىمىزدە ءۇندى كومپا­­نيا­لارى شىعارعان 965 دارىلىك زات پەن 248 مەديتسينالىق بۇيىم تىركەلگەن.

جالپى, ءۇندىستان ءتاج-ماحال سىندى ساۋلەت ونەرىنىڭ جاۋ­ھارىمەن الەمگە تانىمال. جىلى­نا ونداعان ميلليون تۋريست تاما­­شالايتىن تاڭعاجايىپ ماۆ­زو­­لەيدى وسىدان ءتورت عاسىر بۇرىن 1631 جىلى موعول پاتشاسى شاح جاحان جارى مۋمتاز ماحالعا ارناپ سالدىرتقان. ءتاج-ماحال ۋتتار-پرادەش شتاتىنىڭ اگرا قالاسىندا ورنالاسقان. اق ءمارماردان سالىنعان كەسەنەنىڭ سىرتى مەن ءىشى جارتىلاي اسىل تاس­تارمەن بەزەندىرىلگەن. كەسەنەنىڭ ەكى جاعىندا مەشىت پەن قوناقۇي ورنا­لاسقان.

ءتاج-ماحالعا باراردا اۋەلى دەليگە جەتىپ الۋ قاجەت. بۇگىندە ءۇندىستان مەن قازاقستان اراسىن­دا اپتاسىنا 15 تىكەلەي رەيس قاتى­ناي­دى. دەلي مەن ءتاج-ماحال ورنا­لاس­قان اگرا قالاسىنىڭ اراسى 239 شاقىرىم.

سونداي-اق ۇندىستانداعى جام­­مۋ كاشمير شتاتىنىڭ باس قالاسى سريناگار قازاق پەن ءۇندى ەلىن بايلانىستىراتىن التىن كوپىرگە اينالارى ءسوزسىز. ارينە, بۇعان دەيىن دە وسى ايماققا ەلىمىز­دىڭ ءىرى تۇلعالارى ءجيى ات باسىن بۇرعان, ەندى كاشمير ايماعىنا وتان­داستارىمىز ەركىن ساياحاتتاي الادى.

سريناگار قالاسىندا ايگىلى تاريح­شى, ادەبيەتشى, موعولستان مەن وعان ىرگەلەس ەلدەردىڭ تاريحى تۋرالى اسا قۇندى دەرەكتەر جيناقتالعان «تاريحي راشيدي» كىتابى مەن «جاھانناما» داستانى­نىڭ اۆتورى مۇحاممەد حايدار دۋلاتي جەرلەنگەن. مۇحاممەد حايدار دۋلاتي جازعان دەرەكتەردىڭ ارقاسىندا قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋ تاريحىن 1465 جىلدان باس­تالادى دەپ ەسەپتەيمىز.

ۇلى موعولدار يمپەرياسىنىڭ سۇلتاندارى جەرلەنگەن «مازار-ي-سالاتين» قورىمىندا تاريحي تۇل­عانىڭ كەسەنەسى 2018 جىلى جاڭارتىلعان. باق-تا جاريا­لان­عان اقپاراتقا سايكەس زيرات باسىندا ۋردۋ جانە اعىلشىن تىلىندە جازىلعان تاقتاتاس بار. بۇل اقپاراتتىق تاقتا 2015 جىلدىڭ قىر­كۇيەك ايىندا ورناتىلعان.

«بيىكتەن تومەنگە سريناگارعا قاراپ تۇرمىز. كاشمير جازىعى­نىڭ ەنى 20, ال ۇزىندىعى 200 شا­قى­رىمداي دەسەدى. سريناگاردىڭ بيىكتەن دە كوركەم كورىنەتىنىن بايقادىق. وسى جەردە, ارينە, مۇحاممەد حايداردىڭ دا ات باسىن تىرەپ, كاشميردىڭ سۇلۋلى­عى­نا, كوركەم تابيعاتىنا ءتانتى بولعاندىعىنا كۇمان جوق. ۇلى عالىم جەرلەنگەن «مازار-ي-سالاتين» – «سۇلتاندار زيراتى» گيمالايدان باستاۋ الاتىن جەلام وزەنىنىڭ بۇرالاڭداپ اعاتىن تۇسىندا. ول جەرگە ەسكى شاھار­داعى ءبىر كوشەنى جارىپ ءوتىپ جەتتىك. «مازار-ي ءسالاتيندى» 1997 جىلى جەلتوقساندا وسىندا ارنايى كەلگەنىمدە كورگەنمىن. مۇحاممەد حايداردىڭ زيراتىن وسى قابىرستاننىڭ سولتۇستىك جاعىن­داعى بيىكتەۋ جەردەن تاپقان­مىن», دەپ كاشمير ساپارىنان ەستەلىك قالدىرعان ەدى ءابساتتار قاجى دەربىسالى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان «گيمالاي اسقان قازاقتار» اتتى ماقالاسىندا. ايتا كەتسەك, 1540–1551 جىلدارى كاشمير پاتشاسى بولعان مىرزا حايدار ءدۋلاتيدىڭ زيراتىن ءابساتتار قاجى دەربىسالى 1994 جىلى كاشميردەن ىزدەپ تاپقان.

سونداي-اق دىنمۇحامەد قوناەۆ ء«وتتى داۋرەن وسىلاي» دەگەن كىتا­بىندا 1955 جىلدىڭ 16 ماۋسىمىندا ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى دجاۆاحارلال نەرۋ قىزى ينديرا گانديمەن بىرگە الماتىعا كەلگەن ساپارىنان ەستەلىك جازعان ەدى. اۆتور قۇرمەتتى مەيمانداردىڭ: «مىناۋ ءبىزدىڭ كاشمير عوي؟», دەپ تاڭعالعانىن جازادى.

جالپى, ءۇندىستان – كورىكتى جەرلەرىمەن ەرەكشەلەنەتىن, باي مادەني مۇراسى بار ەلدەردىڭ ءبىرى. تاريح پەن مادەنيەت توعىسقان ەلدە تۋريستەرگە ات باسىن تىرەيتىن ورىندار كوپ. ماسەلەن, «قىزعىلت قالا» اتانعان دجايپۋر شتاتىنىڭ استاناسى رادجاستحاندا حاۆا-ماحال (جەل سارايى), امبەر فورت, سيتي پالاس, دجانتار مانتار وبسەرۆاتورياسى سەكىلدى تاريحي نىساندار ورنالاسقان. سونداي-اق الەم ەلدەرىنىڭ تۋريستەرى ءۇندىستاننىڭ ەڭ كونە جانە قاسيەتتى قالالارىنىڭ ءبىرى ۆارناسيگە (ۋتتار-پرادەش) كوپتەپ اعىلادى. بۇل قالا – گانگ وزەنىنىڭ بويىندا ورنالاسقان, ۇندىلەردىڭ ءدىني ورتالىعى. مۇندا كەلگەن تۋريستەر گانگتا تاڭەرتەڭگى عيبادات راسىمدەرىن تاماشالاي الادى.

قازىر ەلىمىزدە ءۇندى مادەنيەتى يوگا, ءۇندى كينوسى, كلاسسيكالىق بي مەن مۋزىكا ارقىلى كەڭىنەن تانىمال بولسا, ءۇندىستاندا قازاق ەلى مادەني فەستيۆالدار مەن كونتسەرتتەر ارقىلى تانىستىرىلىپ كەلەدى.

تۋريستىك اگەنتتىكتەردىڭ مالىمە­تىنە سۇيەنسەك, قازىر ءۇندىستان­نىڭ ۋتتاراكحاند شتاتىنداعى ريشيكەش پەن حاريدۆار قالالا­رى­نا تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ريشيكەش گيمالاي تاۋلارىندا ورنالاسقان, يوگا مەن مەديتاتسيا ورتالىعى رەتىندە تانىمال قالا بولسا, حاريد­­­­ۆار – ءۇندى ءدىنىن ناسيحاتتايتىن قا­­سيەتتى قالالاردىڭ ءبىرى. بۇل ەكى قالا دا گانگ وزەنىنىڭ بويىندا ورنا­لاسقان.

ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنا ارنال­عان 30 كۇندىك ۆيزاسىز رەجىم تۋريزم, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن ودان ءارى دامىتۋعا سەرپىن بولماق.