جاساندى ينتەللەكتىنى كۇندەلىكتى ومىردە پايدالانۋ الەمدە قالىپتى جاعدايعا اينالىپ كەلەدى. الايدا ونى بەيبەرەكەت قولدانعاندىقتان قۇقىقتىق, ەتيكالىق داۋلار دا جيىلەپ كەتتى. قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە كەلگەندە سۇراق تا, قاۋىپ تە كوپ.
جۋىردا الەمدىك دەڭگەيدە رەزونانس تۋدىرعان جاعداي بولدى. اۋستراليا ۇكىمەتى حالىقارالىق «Deloitte» كومپانياسى تاراپىنان 486 مىڭ دوللار كولەمىندە ايىپپۇلعا تارتىلدى. سەبەپ – مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ رەسمي ەسەپتى دايىنداۋ بارىسىندا «ChatGPT» قولدانۋى. تەكسەرۋ كەزىندە ەسەپ ىشىندەگى زەرتتەۋ دەرەكتەرى مەن سىلتەمەلەردىڭ ءبىر بولىگى جالعان, ياعني نەيروجەلىنىڭ ويدان قۇراستىرعانى انىقتالعان. ەگەر سىلتەمەلەر تەكسەرىلمەگەندە, جابۋلى قازان جابۋلى كۇيدە قالۋى دا مۇمكىن ەدى.
كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەۋدەگى ەڭ ءالسىز تۇس – كونفيدەنتسيالدىلىق. كوپتەگەن پايدالانۋشى نەيروجەلىمەن ديالوگتى جەكە, جابىق كەڭىستىك دەپ قابىلدايدى. الايدا ءىس جۇزىندە بۇل – جاڭساق تۇسىنىك. رەسەيدە مەملەكەتتىك قىزمەتكەر نەيروجەلى ارقىلى ەسەپ دايىنداعانى ءۇشىن جۇمىستان شىعۋعا شاق قالعان. سەبەبى ەل زاڭناماسىنا سايكەس قۇپيا جانە جەكە دەرەكتەردى شەتەلدىك بۇلتتى سەرۆيستەرگە جۇكتەۋگە تىيىم سالىنعان. كەڭ تارالعان «ChatGPT», «Gemini», «Grok», «DeepSeek» سەكىلدى جۇيەلەردىڭ بارلىعى دەرەكتەردى شەتەلدە ساقتايدى. كەيىنگى جىلدارى قۇپيالىلىققا بايلانىستى بىرقاتار داۋلى وقيعالار تىركەلدى. ماسەلەن, «OpenAI» مەن «Grok» پلاتفورمالارىندا پايدالانۋشىلاردىڭ مىڭداعان جەكە ديالوگتەرى «Google» ىزدەۋ جۇيەسىندە اشىق كۇيدە پايدا بولعان. بۇل – تەحنيكالىق اقاۋ ەمەس, دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگىنىڭ السىزدىگىن كورسەتكەن جاعداي. تاعى ءبىر شۋلى وقيعا «Samsung» كومپانياسىندا تىركەلدى. قىزمەتكەرلەر باعدارلامالىق كودتى تەكسەرۋ ءۇشىن «ChatGPT»-گە جۇكتەگەن. ناتيجەسىندە, جۇيە بۇل كودتى ءوز وقىتۋ جۇمىسىنا پايدالانىپ, كەيىن باسقا پايدالانۋشىلاردىڭ ديالوگتەرىندە ۇسىنعان. مۇنداي دەرەكتەردىڭ قايدا جانە قالاي تارالعانىن انىقتاۋ ءىس جۇزىندە مۇمكىن ەمەس.
جاساندى ينتەللەكت مودەلدەرىنىڭ ەداۋىر بولىگى پايدالانۋشىلار ەنگىزگەن ماتىندەر نەگىزىندە جەتىلدىرىلەدى. دەمەك, جۇكتەلگەن قۇجات, تالداۋعا بەرىلگەن ءماتىن نەمەسە جەكە دەرەك كەيىن مودەل جاۋابىندا باسقا فورمادا كورىنۋى ىقتيمال. ماماندار جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەگەندە ءبىر قاراعاندا قاراپايىم كورىنەتىن, بىراق سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن بىرنەشە نەگىزگى قاعيدانى قاتاڭ ۇستانۋعا كەڭەس بەرەدى. ەڭ الدىمەن, نەيروجەلىگە ەشقاشان قۇپيا دەرەكتەر جۇكتەلمەۋگە ءتيىس. كەلىسىمشارتتار, بانك رەكۆيزيتتەرى, جەكە تۇلعالاردىڭ مالىمەتتەرى مەن ىشكى قىزمەتتىك اقپارات جاساندى ينتەللەكتىگە ارنالعان ماتەريال ەمەس, سەبەبى مۇنداي دەرەكتەردىڭ قايدا ساقتالاتىنى جانە كىمنىڭ قولىنا تۇسەتىنى پايدالانۋشىنىڭ باقىلاۋىنان تىس قالادى.
سونىمەن قاتار نەيروجەلى ۇسىنعان كەز كەلگەن سىلتەمە مەن دەرەك مىندەتتى تۇردە قايتا تەكسەرىلۋى قاجەت, ويتكەنى جاساندى ينتەللەكت شىنايى دەرەك پەن ويدان قۇراستىرىلعان اقپاراتتى ارالاستىرىپ بەرۋى مۇمكىن. بۇل اسىرەسە عىلىمي, قۇقىقتىق جانە رەسمي ماتىندەردە اسا قاۋىپتى. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – جاساندى ينتەللەكتىنى اۆتور رەتىندە قابىلداماۋ. ول تەك كومەكشى قۇرال, ال ءماتىننىڭ مازمۇنىنا, دالدىگىنە جانە سالدارىنا جاۋاپكەرشىلىك ءاردايىم ادامعا جۇكتەلەدى. بۇعان قوسا, نەيروجەلىلەردى قولدانۋ كەزىندە قولدانىستاعى زاڭنامانى ەسكەرۋ قاجەت, ويتكەنى كەيبىر سالالاردا, اسىرەسە مەملەكەتتىك قىزمەت, مەديتسينا, قارجى, دەربەس دەرەكتەرمەن جۇمىس بارىسىندا مۇنداي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋعا تىكەلەي شەكتەۋلەر قويىلعان. جالپى, «تەگىن سەرۆيس» ۇعىمىنىڭ شارتتى ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. كوپ جاعدايدا مۇنداي پلاتفورمالاردىڭ قۇنى – پايدالانۋشىنىڭ ءوزى ەنگىزگەن دەرەكتەرى.
ال ەلىمىز جاساندى ينتەللەكتىنى رەتتەۋ مەن قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا جۇيەلى قادام جاساپ, بۇل سالادا الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا جاقىنداپ كەلەدى دەۋگە نەگىز بار. كەيىنگى قابىلدانعان «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ – ەۋروپالىق قۇقىقتىق كەڭىستىكتەگى ەڭ وزىق قۇجاتتارمەن دەڭگەيلەس, ءتىپتى بىرقاتار نورماسى بويىنشا ولاردان دا قاتاڭ. بۇل زاڭدا تەحنولوگيالىق دامۋ ەمەس, ەڭ الدىمەن, قاۋىپسىزدىك پەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ باستى باسىمدىق رەتىندە ايقىندالعان. اتاپ ايتقاندا, قۇجاتتا ادامنىڭ ەموتسياسىن ونىڭ كەلىسىمىنسىز تالداۋعا, مىنەز-قۇلقىن جاسىرىن باقىلاۋعا باعىتتالعان تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا, سونداي-اق الەۋمەتتىك سكورينگكە تىكەلەي تىيىم سالىنعان. بۇعان قوسا ءمانيپۋلياتيۆتى جانە ديسكريميناتسيالىق سيپاتتاعى جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىن ەنگىزۋگە دە قاتاڭ شەكتەۋ بار. مۇنداي ناقتى ءارى تىكەلەي تىيىمدار بۇگىندە الەم ەلدەرىنىڭ باسىم بولىگىندە ءالى زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتىلمەگەن.
«اتالعان زاڭ اياسىندا جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى قاۋىپ دەڭگەيىنە قاراي ءۇش ساناتقا ءبولىنىپ, العاش رەت قۇقىقتىق جىكتەۋ ەنگىزىلدى. بۇل ءتاسىل تاۋەكەلى جوعارى تەحنولوگيالارعا ەرەكشە باقىلاۋ ورناتىپ, قاۋىپسىز قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق قازاقستان زاڭناماسىندا سينتەتيكالىق كونتەنتتى مىندەتتى تۇردە بەلگىلەۋ تالابى العاش رەت بەكىتىلدى. بۇل نورما ديپفەيكتەرمەن, جالعان اقپاراتپەن, قوعامدىق ساناعا اسەر ەتەتىن مانيپۋلياتسيالارمەن كۇرەستەگى ەڭ ءتيىمدى تەتىكتەردىڭ ءبىرى سانالادى. بىرقاتار دامىعان مەملەكەتتەر بۇل ماسەلەنى ءالى تالقىلاۋ دەڭگەيىندە قالدىرسا, قازاقستان ونى زاڭ جۇزىندە ناقتى بەكىتىپ ۇلگەردى. دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگىنە قويىلاتىن تالاپتار دا ايتارلىقتاي كۇشەيتىلدى. جاڭا نورمالارمەن قاتار تسيفرلىق كودەكس ارقىلى دەرەكتەردىڭ قاي جەردە ساقتالاتىنى, وعان كىمنىڭ جانە قانداي ماقساتتا قول جەتكىزە الاتىنى, سونداي-اق تالاپتار بۇزىلعان جاعدايدا قانداي جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلاتىنى تولىق ايقىندالعان. وسىلايشا, جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ عانا ەمەس, دەرەكتەر اينالىمىنىڭ بۇكىل ەكوجۇيەسى قۇقىقتىق تۇرعىدا تارتىپكە كەلتىرىلىپ وتىر. جالپى العاندا, قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى باقىلاۋسىز دامىتۋ جولىن ەمەس, قاۋىپسىز, جاۋاپتى جانە ادامعا باعىتتالعان تەحنولوگيالىق ساياساتتى تاڭداعان مەملەكەت رەتىندە ءوز باعىتىن ايقىنداپ وتىر», دەيدى جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ وكىلى گاۋحار تۇرسىنباي.