توقاەۆ: قازاقستان ازيا ءۇشىن ەت ونىمدەرىنىڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسى بولا الادى

 «شارۋالارعا 2024 جىلى 580 ميلليارد تەڭگە, ال بىلتىر 1 تريلليون تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلدى. بۇل – وتە قوماقتى قارجى. سوڭعى ون جىلدا شارۋالارعا كورسەتىلگەن قولداۋدىڭ كولەمى 10 ەسە ارتتى, بىراق ونىڭ تيىمدىلىگى كۇمان تۋدىرادى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى 2015-2024 جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جالپى ءونىم كولەمى 2,5 ەسەدەن استام وسكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل كورسەتكىشتى ودان دا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بولعان.

پرەزيدەنت ەگىن شارۋاشىلىعىنداعى ناتيجەلەردىڭ جاقسى ەكەنىن ايتتى.

«استىق پەن ۇن ەكسپورتى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى, ءونىم جەتكىزىلەتىن ەلدەردىڭ گەوگرافياسى كەڭەيە ءتۇستى. بۇل – ەگىننىڭ شىعىمدىلىعى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان شارالاردىڭ ناقتى ناتيجەسى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

الايدا باسقا باعىتتاردا, اسىرەسە مال شارۋاشىلىعىندا جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت.

«ەڭ الدىمەن, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ كەرەك. 2035 جىلعا قاراي الەمدە مال ەتىن تۇتىنۋ كولەمى 233 ميلليون تونناعا دەيىن وسەدى. سوعان سايكەس, ونىڭ يمپورتى 27 ميلليون تونناعا دەيىن ارتادى. قازاقستاننىڭ, سىرتقا, اسىرەسە, ازيا ەلدەرىنە ەت شىعاراتىن ءىرى ەكسپورتتاۋشىعا اينالاتىن مۇمكىندىگى بار. سوندىقتان, بىلتىر قاراشادا وتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ ەكىنشى فورۋمى ءدال وسى مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا ارنالدى», دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپالىق تۇرعىدان دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا كولەمىنەن بولەك, ونىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بۇل ماسەلەنى ول جۋىردا تارازعا بارعان ساپارىندا دا كوتەرگەن.

پرەزيدەنتتىڭ سوزىنشە, ىرگەلەس ەلدەردىڭ ەشقايسىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنا قازاقستانداعىداي اۋقىمدى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلمەيدى.

«ول جاقتاعى شارۋالار قازاقستانداعى ارىپتەستەرىنە جاسالعان جاعدايعا تاڭعالىپ, ولاردى «اگرارلىق وليگارحتار» دەپ اتاي باستادى. دەگەنمەن, ەلىمىزدەگى شاعىن شارۋاشىلىقتار جەتكىلىكتى كولەمدە سۋبسيديا الا الماي وتىر, ۇكىمەتكە وسى ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلدى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت سۋبسيديالاردىڭ قاجەتتى ەكەنىن, اسىرەسە قازىرگى كەزەڭدە ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. الايدا ولاردىڭ كەرى اسەرى دە بار ەكەنىن ەسكەرتتى.

«البەتتە, سۋبسيديالار كەرەك. اسىرەسە, قازىرگى كەزەڭدە وتە قاجەت. بىراق, مۇنىڭ كەرى اسەرى دە بار. سەبەبى, ماسىلدىق پيعىل تۋعىزىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. سوندىقتان, قازىر ۇكىمەت كووپەراتيۆتەرگە, ياعني شارۋالار بىرلەستىگىن قۇرۋعا قايتا ورالۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىر. كووپەراتيۆتەر ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرا الادى. سونداي-اق, دايىن ءونىمدى ساتاتىن نارىقتارعا جاقىن بولۋعا, تۇتىنۋشىلارمەن ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان قاتىم-قاتىناس ورناتۋعا جول اشادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, كووپەراتسيا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن كۇشەيتەدى, سونداي-اق ءونىمدى وتكىزۋ نارىقتارىنا جاقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«دامىعان ەلدەردەگى كووپەراتسيا جاقسى قىرىنان كورىندى. ءتىپتى, ءىرى كورپوراتسيا دەڭگەيىنە جەتكەن بىرلەستىكتەر بار. قازاقستاننىڭ بارلىق اۋىلىندا تابىستى كووپەراتسيا قۇرۋعا نەگىز بولاتىن العىشارتتار جەتكىلىكتى. شارۋالار جازدا مالىن باعىپ, ءسۇت, ەت, تەرى, ءجۇن جيناپ, ونى وڭدەۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرە الادى. سولاي ەتۋگە ءتيىس تە. كۇنكورىستەن ءوسىپ-وركەندەۋگە باستايتىن جول – وسى. كووپەراتسيانى بىرلىك پەن جاسامپازدىق يدەولوگياسى دەپ تە قاراستىرعان دۇرىس.

بىراق كووپەراتسيا وزىنەن ءوزى پايدا بولا سالمايدى. ەل ىشىندە ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرۋ جانە ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن قولعا الۋ قاجەت. الايدا, بىرلەستىك قۇرۋ ءىسىن ناۋقانعا اينالدىرىپ, جۇرتقا قىسىم كورسەتۋگە, ولاردى ماجبۇرلەۋگە جول بەرىلمەيدى», دەدى پرەزيدەنت.