جاس بۋىنعا جان جىلۋى كەرەك

وكىنىشكە قاراي, قوعامدا پسيحو­لوگيالىق كومەككە جۇگىنۋ قاجەتتى الەۋمەتتىك قىزمەت رەتىندە قا­بىلدانبايدى. پسيحولوگكە بارۋ السىزدىكتىڭ بەلگىسى نەمەسە جەكە ماسەلەنى بارىنە جاريا ەتۋ دەگەن تۇسىنىك بار. بۇل كوزقاراس, اسىرەسە اۋىل-ايماقتا جانە مەكتەپ ورتاسىندا انىق بايقالادى. جابىق الەۋمەتتىك ورتا جاعدايىندا مامانعا جۇگىنگەن بالا نەمەسە ءجاسوسپىرىمنىڭ ماسەلەسى كوپشىلىككە ءمالىم بولىپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ بار. سونىڭ سالدارىنان كوپتەگەن جاس ءوز ىشكى كۇيزەلىسىن جاسىرىپ, كاسىبي كومەككە دەر كەزىندە جۇگىنبەيدى. وسى ءۇردىس پسيحولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ ۋاقتىلى انىقتالماۋىنا, ال كەي جاعدايدا ولاردىڭ ۋشىعۋىنا اكەلىپ وتىر. سوندىقتان مەنتالدىق دەنساۋلىقتى قورعاۋ ماسەلەسى جەكە ادامنىڭ تاڭداۋى ەمەس, قوعامدىق ماڭىزى بار جۇيەلى مىندەتكە اينالدى.

شەتى شىققان ماسەلەنىڭ شەشۋ جولى دا بار. ونى «BF life» جوباسى ۇسىنىپ وتىر. ەڭ اۋەلى, جاستارعا پسيحولوگيالىق كومەكتى ۋاقتىلى ءارى قولجەتىمدى ەتۋ ماڭىزدى. جوبانىڭ ماقساتى دا وسى. باعدارلاما پسيحولوگيالىق كومەكتى اسىرەسە, شاعىن جانە جابىق الەۋمەتتىك ورتادا تۇراتىن جاستارعا قولجەتىمدى فورماتتا ۇسىنۋعا باعىتتالعان. قۇپيانى ساقتاۋ قاعيداتىنىڭ بۇلجىماي ورىندالۋى اۋىلدا, ءبىرىن-ءبىرى جاقسى تانيتىن ورتادا ءومىر سۇرەتىن جاستار ءۇشىن شەشۋشى فاكتور. بۇل فورمات جاسوسپىرىمدەر مەن جاستاردىڭ ۇيالۋ نەمەسە قوعام تاراپىنان قىسىم كورۋ قاۋپىنسىز كومەك سۇراۋىنا مۇمكىندىك بەردى.

جاسوسپىرىمدەر مەن جاستارعا ارنالعان «BF Line» پسيحولوگيالىق قولداۋ باعدارلاماسى 14-تەن 35 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتاردى قامتيدى. باعدارلاما ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشىسى – پسيحولوگيالىق اقپاراتتاندىرۋ, ەكىنشىسى – قۇپيا جانە تەگىن پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ. جوبا جەتەكشىسى جانات دوسجانو­ۆانىڭ ايتۋىنشا, باعدارلاماعا حابارلاسقان جاستارعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىلەدى. «بىزگە حابارلاسقاندارعا جوسپارلى كومەك كورسەتىلەدى. جۇمىس كۇندەرى ساعات 09:00 دەن 18:00-گە دەيىن جۇمىس جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق ءبىزدىڭ ءبىر ارتىقشىلىعىمىز ءبىر اداممەن سوڭىنا دەيىن ءبىر مامان جۇمىس ىستەيدى. ياعني ءبىر پسيحولوگ ناقتى ءبىر ادامعا بەكىتىلگەن. الايدا كەمشىلىك تە بار. وكىنىشكە قاراي, بىزدە قازىر 24/7 شۇعىل كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىگى جوق», دەيدى ول.

جوبا شەڭبەرىندە كورسەتىلگەن ونلاين جانە قۇپيا پسيحولوگيالىق قولداۋ جاستاردىڭ كومەككە جۇگىنۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرادى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ءدال وسىنداي قول­جەتىمدى جانە سەنىمدى تەتىكتەر عانا پسيحولو­گيالىق پروبلەمالاردىڭ ۋشىعۋىنا جول بەرمەي, ونىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«BF Line» تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, ماسەلەنى تەك تىركەپ قويۋ جەتكىلىكسىز. وعان ناقتى, جۇيەلى جانە ادامعا باعىتتالعان شەشىم ۇسىنۋ قاجەت. زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس, جوبا اياسىندا تىركەلگەن وتىنىشتەر حالىقارالىق ادىستەمەلەرگە نەگىزدەلگەن باعالاۋ جۇيەسى ارقىلى وڭدەلگەن. بارلىق وتىنىشكە ماتىندىك تالداۋ جۇرگىزىلىپ, مازمۇنىنا قاراي نەگىزگى ساناتتار ايقىندالعان. ەڭ ءجيى كەزدەسكەن سۇرانىستار وتباسىلىق قيىندىقتار, ەموتسيونالدىق تۇراقسىزدىق, جەكە تۇلعالىق دامۋ, وقۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر جانە الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناس تاقىرىپتارىن قامتىعان. زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى سايانا تالعاتقىزىنىڭ ايتۋىنشا, جۇيەلى تۇردە كورسەتىلگەن پسيحولوگيالىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگى ناقتى كورسەتكىشتەرمەن دالەلدەنگەن. «كومەك العان جاستاردىڭ مازاسىزدىق دەڭگەيى ورتا ەسەپپەن 11–12 بالعا تومەندەدى. بۇل پسيحولوگيالىق قولداۋ قىزمەتىنىڭ اسەرى بار ەكەنىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار 2023–2025 جىلدار ارالىعىندا جاستاردىڭ پسيحولوگكە جۇگىنۋ جيىلىگى ارتتى. بۇل مەنتالدىق دەنساۋلىقتىڭ ماڭىزىن ءتۇسىنۋ دەڭگەيى وسكەنىن بىلدىرەدى», دەيدى ول.

جاس ەرەكشەلىگى تۇرعىسىنان العاندا, پسيحولوگكە جۇگىنگەندەردىڭ باسىم بولىگى 25–27 جاس ارالىعىنداعى جاستار ەكەنى انىقتالعان. وتىنىشتەردىڭ ەداۋىر ۇلەسى ايەلدەرگە تيەسىلى. ساراپشىلار بۇل ءۇردىستى ەموتسيونالدىق قيىن­دىقتاردى اشىق تالقىلاۋعا بەيىمدىلىكپەن جانە پسيحولوگيالىق كومەككە دەگەن سەنىمنىڭ جوعا­رى بولۋىمەن بايلانىستىرادى. وڭىرلىك تالداۋ ناتيجەلەرى دە جوبانىڭ باعىتتالعان اۋديتوريانى ءدال تاپقانىن كورسەتتى. تۇركىستان, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىندا كۇيزەلىس دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولۋى الەۋمەتتىك جاعداي­مەن, پسيحولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ جەتكىلىك­سىزدىگىمەن بايلانىستىرىلادى. وسى وڭىرلەردە اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلگەننەن كەيىن كومەككە جۇگىنۋشىلەر سانى ارتقان. جوبا اياسىندا جۇرگىزىلگەن ونلاين جانە وفلاين اقپاراتتىق ءىس-شارالار دا وڭ ناتيجە بەرگەن.

سونىمەن قاتار 3 جىل ىشىندە 1 800-دەن استام پەداگوگ-پسيحولوگ پەن 1 800-گە جۋىق وقۋشى قامتىلىپ, مەكتەپ پسيحولوگتەرىنىڭ كاسىبي قۇزىرەتى ارتقان. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, «BF Line» جوباسىنىڭ باستى جەتىستىگى – پسيحولوگيالىق كومەكتى قوعام ءۇشىن «ۇيات» ەمەس, قاجەتتى ءارى قالىپتى قىزمەت رەتىندە قابىلداتۋى. ءانونيمدى جانە ونلاين فورماتتىڭ ەنگىزىلۋى, اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردەگى بالالار مەن جاستار ءۇشىن قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرعان.

ء«بىز 2017 جىلدان باستاپ يۋنيسەف جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى سۋيتسيدتەن قورعاۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوستىق. العاشقى كەزەڭدە قىزىلوردا, اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ وبلىستارىندا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا جارتى جىلدىق قاناتقاقتى جوبا جۇرگىزىلدى. كەيىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 30-عا جۋىق مەكتەپ قامتىلىپ, جۇمىس اۋقىمى كەڭەيە ءتۇستى. وسى جىلدار ىشىندە وڭىرلەردە ارنايى «Bilim foundation» كەڭسەلەرى اشىلدى. سول كەڭسەلەر ماماندارى جەرگىلىكتى پسيحولوگتەر مەن پسيحياترلاردى وقىتىپ, وڭىرلەردەگى مەكتەپتەرمەن تۇراقتى بايلانىس ورناتتى. ءار وبلىستاعى مەكتەپ سانى, پسيحولوگتەر قۇرامى, پراكتيكالىق پسيحياترلاردىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى ناقتى بازا جاسالدى», دەيدى ج.دوسجانوۆا.

«Bilim foundation» قورىنىڭ باسشىسى ەرلان ايتمۇحامبەت جوبانىڭ تاجىريبەسى پسيحولوگيالىق قولداۋ قىزمەتتەرىن وڭىرلىك دەڭگەيدە جۇيەلەۋ جانە بىرىڭعاي مونيتورينگ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى ۇلگى بولا الاتىنىن اتاپ ءوتتى. الايدا قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى شەشىلمەيىنشە, سۇرانىستى تولىق قامتۋ قيىن ەكەنىن دە جاسىرمادى.

«باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ءبىر ماڭىزدى ماسەلە انىقتالدى: اۋىل مەكتەپ­تەرىندەگى پسيحولوگتەرگە بالالار جۇگىنبەيدى. ويتكەنى پسيحولوگتەر سول اۋىلدىڭ تۇرعىندارى, كوبىسى وقۋشىلاردىڭ تۋىستارىن, اتا-انالارىن تانيدى. بۇل بالالارعا اشىق تۇردە كومەك سۇراۋعا كەدەرگى بولدى. سول سەبەپتى ءبىز شالعاي اۋىلدار ءۇشىن قولجەتىمدى ونلاين قىزمەت, «Duet Line» پلاتفورماسىن قۇردىق», دەدى ول.