تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى ەلىمىزدە مادەنيەت سالاسىنا قارقىندى كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. بۇعان ءار جىلدارداعى ءساتتى باستالعان اۋقىمدى جوبالار مەن باعدارلامالار اياسىندا ىسكە اسقان ناتيجەلى جۇمىس دالەل بولادى. ەل پرەزيدەنتى دە ۇلت تاريحىنان تامىر تارتاتىن ءتول مادەنيەتىمىزدى نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. مەملەكەت ونەر سالاسىن وركەندەتۋگە ءاردايىم ەرەكشە ءمان بەرەدى. ويتكەنى مادەنيەتى وزىق ەلدىڭ رۋحى قاشان دا اسقاق تۇرارى ءسوزسىز.
«مادەنيەت – ۇلتتىڭ تولقۇجاتى. جاھان جۇرتى ەلىمىزدى, ەڭ الدىمەن, ونەرىمىز ارقىلى تانىپ-بىلەدى. ءبىز – ۇلى دالادا تامىر جايعان بىرەگەي مادەنيەتتىڭ زاڭدى مۇراگەرىمىز. قازاق جەرىنەن شىققان قايتالانباس ونەر يەلەرىنىڭ تەڭدەسسىز تۋىندىلارى تۇتاس ۇلتتى تاربيەلەدى. قازىر ءتول مادەنيەتىمىز دۇنيە جۇزىنە تانىلىپ جاتىر. تالانتتى مۋزىكانتتارىمىز الەمدىك ساحنالاردا تابىستى ونەر كورسەتىپ ءجۇر. قازاق كينوگەرلەرى ءتۇرلى حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ, ساراپشىلاردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولۋدا», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
ەسكە سالساق, ەلىمىزدە بىلتىردىڭ وزىندە 45 جاڭا مادەنيەت نىسانى سالىنعان ەدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن, بۇل جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ بۋرابايدا وتكەن وتىرىسىندا ايماقتاعى تەاترلاردى دامىتۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرما بەردى. تەاترلاردىڭ كوپشىلىگى تولىق جاڭعىرتۋدى قاجەت ەتەتىنى راس. وسى ورايدا «جاستار» تەاترىنىڭ عيماراتىن جوندەۋ جوسپارلانىپ, سونداي-اق استانا قالاسىندا قۋىرشاق تەاترى ءۇشىن جاڭا عيمارات سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ وتىر. ال الداعى جىلدارى سەمەي, قوناەۆ جانە اقتوبە قالالارىندا جاڭا دراما تەاتر عيماراتتارىن سالۋ كوزدەلگەن. بۇعان قوسا, رەسپۋبليكالىق تەاترلاردىڭ عيماراتتارىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسىنداعى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترى مەن ناتاليا ساتس اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ عيماراتتارى رەكونسترۋكتسيالانىپ جاتىر. بۇل باعىتتا باسقا دا مادەني ورىندار بار.
ايتا كەتەيىك, بيىل بارلىعى 61 مادەنيەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. وڭىرلەردە 251 نىساندا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق ەلوردانىڭ تاريحىن زەرتتەۋدىڭ ماڭىزدى ورتالىعىنا اينالاتىن «بوزوق» ارحەولوگيالىق پاركىن قۇرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى.
مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىن الەۋمەتتىك قولداۋ – باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنىڭ جالاقىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرىلدى. ماسەلەن, 2022–2025 جىلدار ارالىعىندا مادەنيەت جانە ارحيۆ ۇيىمدارىندا ەڭبەك ەتەتىن 64 مىڭ قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى جىل سايىن 20 پايىزعا ءوستى. مەملەكەت سونداي-اق ونەر سالاسىنداعى كورنەكتى تۇلعالاردى ستيپەنديالار مەن ماراپاتتار ارقىلى ىنتالاندىرۋدا. جىل باسىندا مادەنيەت سالاسىنىڭ 75 وكىلىنە مەملەكەتتىك ستيپەنديا تاعايىندالدى. پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس بىرقاتار ازامات قازاقستان مادەنيەتىن دامىتۋعا جانە ناسيحاتتاۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ماراپاتتالدى.
سونىمەن قاتار بىرقاتار جەتەكشى مادەنيەت مەكەمەلەرى رەسمي تۇردە «اكادەميالىق» مارتەبە الدى. ولاردىڭ قاتارىندا ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترى, الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى, ا.توقپانوۆ اتىنداعى جامبىل وبلىستىق قازاق دراما تەاترى, ع.قۇرمانعاليەۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان وبلىستىق فيلارمونياسى بار.
بيىل اقتاۋ قالاسى تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى بولىپ جاريالاندى. بۇل مارتەبەنى حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمى بەردى. اقتاۋ جيىرمادان استام ەلدىڭ مادەنيەت مايتالماندارىن قابىلداپ, فەستيۆال, كورمەلەر, كونفەرەنتسيالار مەن شىعارماشىلىق جوبالار ۇيىمداستىردى.
رۋحاني مۇرالارىمىز تسيفرلىق فورماتقا كوشىرىلە باستادى. تاياۋدا ۇلتىمىزدىڭ ءبىر جارىم مىڭ ءان-كۇيى مەن فولكلورلىق مۇراسى ەڭ تانىمال حالىقارالىق پلاتفورمالارعا سالىندى. ءتول ونەرىمىز كرەاتيۆتى ءوندىرىس ارقىلى بارىنشا ناسيحاتتالادى.
ءيا, اتالعان سالاداعى بيىلعى جەتىستىكتەرگە جەكەلەي توقتالعانىمىز ءجون بولار. بەيجىڭ قالاسىندا قازاقستاننىڭ مادەنيەت ورتالىعى اشىلعانى ەستە. رۋحاني ورتا ونەر, ءتىل جانە مادەني الماسۋعا, ەلىمىزدىڭ مۇراسىن تانىستىرۋعا ارنالعان اۋقىمدى الاڭعا اينالدى. ورتالىق بۇگىندە 2000-نان استام ادامدى قابىلداپ ۇلگەردى. مادەنيەت الاڭى كورمە, ءبىلىم بەرۋ جانە اعارتۋشىلىق باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاننىڭ مادەني ديپلوماتياسىن نىعايتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىنا تولىق ساي كەلەدى.
سونداي-اق بيىلعى مادەني وقيعالاردىڭ ىشىنەن نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن ەرەكشە اتاپ وتەمىز. اتاۋلى كۇن يۋنەسكو-نىڭ 2024–2025 جىلدارعا ارنالعان حالىقارالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتەتىن مەرەيتويلار تىزىمىنە ەندى. بۇل – كومپوزيتوردىڭ الەمدىك مۋزىكا مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسىن ايقىندايتىن ايتۋلى وقيعا. يۋنەسكو كومپوزيتوردىڭ قازاق ءداستۇرىن, فولكلورلىق مۇرا مەن زاماناۋي مۋزىكانى ۇيلەستىرە بىلگەن كاسىبي شەبەرلىگىن جوعارى باعالادى.
حاكىم ابايدىڭ 180 جىلدىعى دا كەڭ كولەمدە وتكەرىلدى. بىرقاتار ناتيجەلى جوبالار جەمىسىن بەرىپ, ەلگە پايدالى جۇمىس اتقارىلدى. وسى ورايدا ريم قالاسىندا اقىننىڭ ەسكەرتكىشى ورناتىلدى. بۇل ماڭىزدى وقيعا يتاليا حالقىنىڭ نازارىن اۋدارىپ, قازاقستان مەن ەۋروپا اراسىنداعى مادەني بايلانىستى نىعايتتى. ال قىرعىزستاننىڭ وش قالاسىندا اباي اتىنداعى كوشە, ەسكەرتكىش جانە مۋزەي اشىلدى. بۇل ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق قارىم-قاتىناستىڭ رامىزىنە اينالدى. سونداي-اق ارمەنياداعى قازاقستاننىڭ مادەني كۇندەرى اياسىندا ەرەۆان قالاسىندا اباي قۇنانباي ۇلى اتىنداعى ساياباق اشىلدى. بۇل وقيعا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەرەۆانعا رەسمي ساپارى بارىسىندا ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەلىسىمدەرى ناتيجەسىندە جۇزەگە استى.
قازاقستان مەن قىرعىزستان پرەزيدەنتتەرى قاتىسقان مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆقا ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلعانىنا دا ەرەكشە قۋاندىق.
بۇدان بولەك, بيىل ارمەنيا مەن رەسەيدە قازاقستاننىڭ مادەني كۇندەرى ءوتتى. ال قازاقستاندا ۆەتنام حالقىنىڭ مادەني كۇندەرى ۇيىمداستىرىلدى. مۇنداي ءىس-شارالار حالىقارالىق مادەني كوممۋنيكاتسيانى نىعايتىپ, ەلدىڭ شىعارماشىلىق جوبالارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
بيىل ەل تەاترلارى دا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتتى. «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ شەتەلدەگى گاسترولدەرى انشلاگپەن ءوتىپ, تەاتر ارتىستەرىنىڭ ونەرى الەمنىڭ جەتەكشى ساحنالارىندا جوعارى باعالاندى. اتاپ ايتقاندا, نۇرسۇلتان انۋاربەك الەمدىك وپەراداعى ەڭ بەدەلدى جوبالاردىڭ ءبىرى – ۇلكەن تەاتردىڭ جاستار باعدارلاماسىنا كونكۋرس ارقىلى قابىلداندى.
ۇلتتى ورگە باستايتىن عادەتتەردىڭ ءبىرى – وقۋ مەن بىلىمگە قۇشتارلىق ەكەنى ءسوزسىز. ء«بىز وزىق ويلى ەل بولامىز دەسەك, ەڭ الدىمەن, كىتاپ وقيتىن ەل بولۋىمىز كەرەك» دەگەن ءسوز بۇگىندە يدەولوگيالىق قۇرالعا اينالىپ ۇلگەردى. بيىل العاش رەت «ۇلتتىق كىتاپ كۇنىن» اتاپ وتكەنىمىز وسىنىڭ ايقىن دالەلى. يگى باستاماعا حالىق تا بارىنشا قولداۋ ءبىلدىردى. اسىرەسە جاستار ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتتى. ياعني بۇل وسىنداي رۋحاني مازمۇندى جوبالاردىڭ ناتيجەلى جالعاساتىنىن بىلدىرسە كەرەك.