ەلىمىز جىل سايىن 12 ملن-نان استام استىق وندىرەدى. بىراق ءداندى-داقىلداردى باستىرعاننان كەيىن قۇرعاق ساباعى قۇر قالىپ قوياتىن ەدى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى تايىنشا اۋدانى بۇنى دا ءىس قىلىپ وتىر. اسەل جەكسەمباەۆا باستاعان ءبىر توپ عالىم ساباننان ساپالى جيھاز جاسايتىن تەحنولوگيا ويلاپ تاپتى. قالدىقسىز ءوندىرىستى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان اۋدانعا ات باسىن ارنايى بۇردىق.
زاۋىت قاقپاسىنان كىرگەن ساتتەن-اق مۇندا ادەتتەگى ءوندىرىس ەمەس, وزگەشە ۇدەرىس ءجۇرىپ جاتقانىن بايقايسىڭ. الاڭدا ءۇيىلىپ تۇرعان سابان – بۇرىن جەمشوپكە دە جاراماي, ورتەنىپ كەتەتىن قالدىق. ال قازىر ول – بولاشاق قۇرىلىس ماتەريالىنىڭ شيكىزاتى. كونۆەيەر بويىندا سابان ۇساقتالىپ, ارنايى وڭدەۋدەن ءوتىپ, پرەستەلىپ جاتىر. جۇمىسشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءار كەزەڭى ناقتى ەسەپپەن, زەرتحانالىق تالاپتارعا ساي جۇرگىزىلەدى.
تسەح ىشىندە جاڭا شىققان ەكوپانەلدەردى كوردىك. ءتۇسى بىركەلكى, ءپىشىنى جيناقى. قولمەن ۇستاپ كورسەڭ, جەڭىل, بىراق بەرىك. ماماندار بۇل پليتالاردىڭ ىلعالعا دا, وتقا دا ءتوزىمدى ەكەنىن ايتادى. سىناقتان وتكەن كورسەتكىشتەرى ارنايى زەرتحانالاردا راستالعان. باعاسى دا قولجەتىمدى – نارىقتاعى ۇقساس ماتەريالداردان الدەقايدا ارزان.
زاۋىت ىشىندە جۇرگەندە ءبىر نارسە انىق سەزىلەدى. مۇندا تەك ءوندىرىس ەمەس, عىلىم دا جۇمىس ىستەپ تۇر. ءار قۇرىلعىنىڭ جانىندا ينجەنەرلەر مەن جاس زەرتتەۋشىلەر ءجۇر. ولار پارامەترلەردى تەكسەرىپ, جاڭا ۇلگىلەردىڭ ساپاسىن باقىلاۋدا ۇستايدى. ايتۋلارىنشا, بۇل – زەرتحانادان باستالىپ, ناقتى ءوندىرىس الاڭىنا دەيىن جەتكەن تولىق تسيكلدى جوبا.
ءوندىرىستىڭ تايىنشادا ورنالاسۋى دا بەكەر ەمەس. اۋداندا سابان قورى جەتكىلىكتى. ونىڭ ۇستىنە تەمىرجول جەلىسى بار, لوگيستيكا ىڭعايلى. دايىن ءونىمدى ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنە جەتكىزۋگە مۇمكىندىك مول.
زاۋىتتى ارالاپ جۇرگەندە شەتەلدەن اكەلىنەتىن اعاش-جوڭقالى پليتالار جايى دا ءسوز بولدى. مۇندا شىعارىلاتىن ەكوپانەلدەر تولىقتاي اگرارلىق قالدىقتاردان جاسالادى. بۇل يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ, جەرگىلىكتى شيكىزاتتىڭ قۇنىن ارتتىرىپ وتىر.
ءوندىرىس ىسكە قوسىلعان كۇنى «جاقسىنى كورمەككە» دەپ كەلگەن قوناقتار كوپ بولدى. وبلىس پەن اۋدان وكىلدەرى, عالىمدار, ينۆەستورلار تسەحتى ارالاپ, جاڭا جەلىنىڭ جۇمىسىن كوردى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ وسىلاي توعىسۋى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا جاڭا سەرپىن بەرەتىنى ايتىلدى.
«بۇل جوبا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعى رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋدى بىرىكتىرەدى. بۇل – عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ تابىستى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ايقىن ۇلگىسى. زاۋىت اۋدان ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ءوندىرىستىڭ ەتالونىنا جانە ءوسۋ نۇكتەسىنە اينالاتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قانات دۇزەلباەۆ.
تايىنشا اۋدانىنىڭ اكىمى بەرىك ءالجانوۆ عىلىمي ازىرلەمەلەردى وندىرىستىك ۇدەرىستەرگە ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى:
«عىلىمي ازىرلەمەلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋ ستراتەگيالىق مانگە يە, سەبەبى ول زاماناۋي تەحنولوگيالار, اۆتوماتتاندىرۋ جانە شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ ارقىلى ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. سونىمەن قاتار كاسىپورىنداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كۇشەيتىپ, جوعارى ساپالى ءارى وزىندىك قۇنى تومەن ءونىم شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
جوبا جەتەكشىسى اسەل جەكسەمباەۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستاما – ساباندى جاي قالدىق ەمەس, ەكونوميكالىق رەسۋرس رەتىندە قاراۋدىڭ ناقتى ۇلگىسى. عالىمدار جاساعان تەحنولوگيا قازىردىڭ وزىندە سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىستى كەڭەيتىپ, باسقا وڭىرلەردە دە وسىنداي زاۋىتتار اشۋ جوسپاردا بار.
«بۇل جوبا زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردەن باستاپ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك ءوندىرىستى ىسكە قوسۋعا دەيىنگى تولىق جولدى قامتيدى جانە عىلىم كوميتەتى باعدارلاماسىنىڭ «تولىق تسيكلىن» قامتاماسىز ەتەدى. ول قازاقستاننىڭ ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن عىلىمدى قاجەتسىنەتىن وندىرىستەر مەن عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى پرەزيدەنت جولداۋىمەن تولىق ۇيلەسەدى», دەدى عالىم.
جوبانى ودان ءارى تابىستى ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا شيكىزات قورى بار وڭتۇستىك جانە وڭتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردە ءوندىرىستى كەڭەيتۋ جوسپارى بار كورىنەدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, اسەل جەكسەمباەۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن قۇرىلىس-تەحنيكالىق ينجينيرينگ ورتالىعىن قۇرۋ جونىندەگى مەگاجوبا اياسىندا 19 عىلىمي-تەحنيكالىق ازىرلەمە زەرتتەلىپ جاتىر. بۇل ىسكە 70 جەتەكشى عالىم, ينجەنەر جانە حالىقارالىق ساراپشى تارتىلعان.
زاۋىتتان شىققان سوڭ مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ ولەڭى ويعا ورالدى:«قالعانشا جارتى جاڭقام مەن سەنىكى, پايدالان قاجەتىڭە جاراسا, الاش». استىق قالدىعىن ءراسۋا ەتپەي, ەل ەكونوميكاسىنىڭ قاجەتىنە جاراتىپ وتىرعان مۇنداي زاۋىتتار ەلدىڭ ءار وڭىرىنە كەرەك-اق.