مەڭدىقارا اۋدانىنىڭ شەكارا تۇبىندە جاتقان ەلدى مەكەندەرىندە ادام قالمايتىن ءتۇرى بار. بۇگىندە بۇل وڭىردەگى تولەڭگىت اۋىلىندا 10 ءۇي (15 شاقتى ادام), قۇلشىقايدا 24 ءۇي (30 شاقتى ادام) قالدى. بيىل ەلدى مەكەن مارتەبەسىنەن ايىرىلىپ, ساناتتان شىعىپ قالعان بايعوجا اۋىلىندا 5-اق ءۇي (15 ادام) وتىر.
جاقىندا تولەڭگىت اۋىلىنا ات باسىن بۇردىق. قوستانايدان, ارى كەتسە 160 شاقىرىمداي عانا جەر. ەكى ساعات وتپەي 145 شاقىرىم جولدى ەڭسەرىپ, اۋىلدىق وكرۋگ ورتالىعى ۇزىناعاشقا كىردىك. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى ەكى جىل ىشىندە اۋىلدان 15 ءۇي كوشىپ كەتكەن. سيرەپ قالعان ۇيلەردىڭ ىرگەسى ءبىر-بىرىنەن 100–200 مەتردەي الشاق جاتىر. كورشىنىڭ ۇيىنە اتپەن بارۋعا تۋرا كەلەدى. اۋىل ىرگەسىنەن ەكى ەلدى قاق جارىپ توبىل وزەنى وتەدى. وزەننىڭ ارعى بەتى – سىڭسىعان ورمان. قالىڭ قاراعايدىڭ ءبىر شەتىندە كۇمبەزى كوك تىرەگەن ۇلكەن شىركەۋى بار ىرگەلى ەلدى مەكەن جارقىراپ كورىنەدى. كوك تۇتىندەتكەن مۇرجاسىنىڭ كوپتىگىنە قاراپ, بۇل اۋىلدا اجەپتاۋىر حالىق تۇرادى-اۋ دەپ تۇيدىك. بەرگى بەتتىڭ كەلبەتى ارعى بەتتەگىدەي ەمەس, تىم جۇتاڭ. قابىرعاسى ىرسيىپ, شاتىرى شوككەن ءبىردى-ەكىلى ەسكى ۇيلەر, كوشىپ كەتكەن جۇرتتان قالعان جەرمەن-جەكسەن ۇيلەردىڭ ورنى ءبىر كەزدەرى بۇل جەردە ءتۇپ-ءتۇزۋ كوشە بولعانىن مەڭزەپ تۇرعانداي.
ءبىز كەلىپ تۇسكەن ءۇيدىڭ قوجايىنى اڭساعان ەسىمدى ەتى ءتىرى جىگىت ەكەن, يەسىز قالعان ىرگەلەس ەكى ءۇيدىڭ البارىن قورشاپ, ۇلكەن مالقورا جاساپ تاستاپتى. قورانىڭ قاق ورتاسىنا مايا-مايا ءشوپ ۇيىلگەن. كەم دەگەندە ەكى قىسقا جەتەدى.
– ەس بىلگەلى وسى اۋىلدا تۇرىپ جاتىرمىز. جاعدايىمىز جاقسى. جۇرتتىڭ كوبى قالاعا كەتتى. بىراق ءوز باسىم ەشقايدا كوشپەيمىن. وسى اۋىلدا ءبىراز ۇلكەن كىسىلەر بار ەدى, اتا-اناسىنىڭ دەنساۋلىعىنا الاڭداعان بالالارى قالاعا نەمەسە اۋدان ورتالىعىنا كوشىرىپ الىپ جاتىر. كوشىپ كەتكەن كىسىلەردىڭ ءبارى جازدا ءبىر كەلىپ كەتەدى. باس قوسىپ, دۇنيەدەن وزعان جاقىندارىنا دۇعا باعىشتاپ, وتكەندى ەسكە الىپ, كوزدەرىنە جاس الىپ, قيماي-قيماي قوشتاسادى. قازىر اۋىلدا 10-اق ءۇي قالدى. تۇرعان جەرىمىز مال ۇستاۋعا ىڭعايلى, ءومىر سۇرۋگە قولايلى. ءبىر-ەكى جىل بۇرىن ءبىراز مالىمدى ساتىپ, قالادان قىزىما ءۇي الىپ بەردىم. بيىل ۇلىم ۇيلەنگەن. بۇرىن قالادا تۇراتىن ەدى, ۇيلەنە سالىپ, كەلىنىمدى جەتەكتەپ اۋىلعا كوشىپ كەلدى. قۋانىپ جاتىرمىز. ەكەۋى دە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر. مەكتەبىمىز وسى اۋىلدان 15 شاقىرىم جەردە. اۋىلعا جاستار كوبىرەك كەلسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. جالپى, بۇل اۋىل ناعىز ءومىر سۇرەتىن جەر. ادام ازايعان سايىن اۋىلعا اڭ-قۇس, جابايى جانۋار جاقىن جۇرەدى ەكەن. قازىر تۇلكى كوپ, ازىن-اۋلاق قازىمىزدى قويمايدى. نە يتتەن, نە مىلتىقتىڭ داۋىسىنان قورىقپايدى. بۇرىن سيرەك كوزگە تۇسەتىن بۇعى, ەلىك قازىر جول جيەگىنە, اۋىل ماڭىنا ءجيى كەلەتىن بولدى, – دەيدى اڭساعان.
اڭساعاننىڭ قالادان ورالعان ۇلى مەن كەلىنى الگىندە ءبىز وتكەن ۇزىناعاشتاعى ورازالى قوزىباەۆ اتىنداعى مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيدى. سايران تەحنولوگيا پانىنەن, بالاۋسا پسيحولوگيادان ساباق بەرەدى.
«قوستانايدا تۇراقتى جۇمىسىمىز بولدى. سايران «كامليت كز» زاۋىتىندا جۇمىس ىستەدى. ءوزىم احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە وقي ءجۇرىپ, وبلىستىق گازەتتە قىزمەت ەتتىم. ءبىزدى اۋىلعا كەلىڭدەر دەپ ەشكىم شاقىرعان جوق. وتاۋ قۇرعان سوڭ, ءوزىمىز اقىلداسىپ-كەڭەسىپ, اكە-شەشەمىزدىڭ قاسىندا بولايىق, اۋىلدا جۇمىس ىستەيىك, مۇندا دا ەڭبەك ەتىپ, تىرشىلىك ەتۋگە بولادى دەگەن ۇيعارىمعا كەلدىك. قالادا جۇمىستىڭ سىرتىندا, شاعىن ءدامحانامىز بولدى. تابىسىمىز دا جامان ەمەس ەدى. سونى ساتىپ, ورنىنا ءبىراز ءتول الدىق. اقىرىنداپ مال باسىن كوبەيتكىمىز كەلەدى. بۇل جاقتا جايىلىم جەتەدى. اۋىلدى جاستار كوتەرۋى كەرەك. شەكارا شەتىندەگى ەلدى مەكەندەردە حالىق سانى كۇرت ازايىپ كەتكەنىنە پرەزيدەنتىمىز دە الاڭدايتىنىن بىلەمىز. شەكارا تۇبىندەگى اۋىلدارعا جەڭىلدىك قاراستىراتىن زاڭ قابىلدانۋى مۇمكىن دەگەن جىلى حاباردى دا ەستىپ وتىرمىز. سوندىقتان ءوز باسىم تولەڭگىت جابىلادى دەپ ويلامايمىن. قايتا كەلەشەكتە ەل قونىپ, ەڭسەلى اۋىلعا اينالادى دەگەن ءۇمىتىمىز بار», دەيدى مۇعاليما بالاۋسا.
قالاداعى جايلى تۇرمىستى قيىپ, اۋىلعا كوشىپ كەلگەن جاس وتباسىنىڭ باتىل شەشىمى كوڭىل سۇيسىنتەدى. الايدا جالاڭ قولمەن جاۋعا قارسى شاپقانداي بولعان جالعىز جاس وتباسى بۇگىن-ەرتەڭ جابىلىپ قالايىن دەپ تۇرعان جار شەتىندەگى اۋىلدى قۇتقارىپ قالا الار ما ەكەن دەگەن كۇدىك تە جوق ەمەس.
اۋىلدىڭ ەڭ كىشكەنتاي تۇرعىنى بەستىكتەن باسقا باعا المايتىن وقۋ وزاتى انەل التاي بيىل 6-سىنىپتا وقىپ ءجۇر. اۋىلدىڭ انەلدەن كەيىنگى كىشىسى ەرنار – 11-سىنىپتا. ەرنار كەلەسى جىلى مەكتەپ ءبىتىرىپ, قالاعا كەتسە, تولەڭگىتتە جالعىز وقۋشى انەل عانا قالادى. بەس ءۇيلى بايعوجا اۋىلىندا دا جالعىز وقۋشى قالىپ وتىر. سانجار 10-سىنىپتا وقيدى. قۇلشىقايدا باستاۋىش مەكتەپ بار. بۇل مەكتەپتىڭ ءبىرىنشى, ءۇشىنشى سىنىبى جوق. قازىر ەكىنشى سىنىپتا 2, ءتورتىنشى سىنىپتا 4 بالا وقيدى. قىسقاسى, كەلەسى جىلى بۇل مەكتەپ تە ءبىرجولا جابىلايىن دەپ تۇر. قازىر بۇل اۋىلدان 12 بالا ۇزىناعاشقا بارىپ وقىپ ءجۇر.
اۋىل تۇرعىندارى بار ماسەلە جولدا, جول جاقسى بولسا, جۇرت بۇلايشا ۇدەرە كوشپەس ەدى دەيدى. ماسەلەن, بيىلدىڭ وزىندە 6 وتباسى كوشىپ كەتكەن.
«جولدىڭ جاعدايىن سۋرەتكە, بەينەجازباعا ءتۇسىرىپ, وتكەندە اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسىنا جىبەرگەنمىن. كۇتە تۇرىڭىزدار, گرەيدەر جىبەرەمىز, بەتىن تەگىستەپ بەرەدى دەدى. وتكەن جىلى تەڭىزگە دەيىنگى جول جوندەلدى. ال ۇزىناعاش پەن تولەڭگىتتىڭ اراسىنا جول سالۋ جوسپاردا جوق. بۇل جولدى جىل سايىن كوكتەمدە ءبىر, كۇزدە ءبىر تەگىستەپ وتىرامىز», دەيدى قاراقوعا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى قولعانات مىرزاعاليەۆ.
شەكارا تۇبىندەگى ءۇش اۋىلدا بايلانىس ماسەلەسى دە اقساپ تۇر. جەرگىلىكتى تۇرعىندار بەرتىنگە دەيىن رەسەيلىك sim-كارتا پايدالانىپ كەلگەن. كەيىن كورشى ەل شەكتەۋ قويىپ تاستاپ, بايلانىسقا شىعۋ قيىنداپ كەتكەن. رەسەي بايلانىسىن پايدالانۋعا سول جاقتىڭ ازاماتىنىڭ جسن-ى ارقىلى رەسمي تىركەلۋ كەرەك. وتاندىق «بيلاين» بايلانىسى ءالسىز. سوندىقتان جۇرت جاپپاي ۇيلەرىنە جىلدامدىق كۇشەيتكىش قويىپ جاتىر. ونىڭ كۇشى ءبىر بولمەدەن ءارى اسپايدى. جاۋىن-شاشىندى, بوراندى كۇندەرى تۇرعىندار مۇلدە بايلانىسسىز قالادى.
اۋىل اكىمى بيىل «اmanat» پارتياسىنا قانشا ادام تۇرسا دا اۋىلدى جاپپاۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس بەرىپتى. ويتكەنى قازىرگى زاڭعا سايكەس, تۇرعىندار سانى 50-گە جەتپەيتىن بولسا, ول جويىلعان اۋىل بولىپ ەسەپتەلەدى.
«2026 جىلى شەكارا ماڭىنداعى اۋىلداردى دامىتۋ تۋرالى جاڭا زاڭ شىعىپ قالار دەپ وتىرمىز. سول زاڭعا ۇسىنىسىم ەنىپ كەتسە جاقسى بولار ەدى. بۇل ءوڭىر شارۋاشىلىققا قولايلى, جەرى كەڭ, جايىلىمى شۇرايلى. شەكارا ءتۇبى بولعان سوڭ, حالىق تۇرۋى كەرەك. بۇلاي كوشە بەرسە, ەرتەڭ بوس قالىپ قويادى. بيىل, مىنە, ءبىر اۋىلدان ايىرىلىپ قالدىق. بايعوجانى جاۋىپ تاستادى. قالعان ەكى اۋىلدى ازىرگە 100 ادام دەپ كورسەتىپ, جابىلماسىن دەپ ۇستاپ تۇرمىز», دەيدى ق.مىرزاعاليەۆ.
وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن عانا قاراقوعا اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى بايعوجادا 12 ءۇي (50 ادام), قۇلشىقايدا 36 ءۇي (116 ادام), تولەڭگىتتە 26 ءۇي (90 ادام) بولعان. تەگىندە, مەكتەبى جابىلعان اۋىل اتى جامان دەرتكە شالدىققان ادام سياقتى. بەتى بەرى قاراۋى قيىن, كوز الدىڭدا ازايىپ, شوگە بەرەدى. الايدا قۇلشىقاي مەن تولەڭگىتتەگى از اعايىن مەملەكەت دەگەن مىقتى دارىگەردىڭ شاراپاتى تيسە عايىپتان تايىپ وڭالىپ كەتۋىمىز دە مۇمكىن عوي دەپ وتىر.
قوستاناي وبلىسى