اۋىل شارۋاشىلىعى العا سۇيرەگەن ايماق

ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋ باعىتىندا اتقا­رىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ رەتىن وبلىس اكىمى عاۋەز نۇر­مۇحامبەتوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا باياندادى. رەسمي دەرەككە جۇگىنسەك, وڭىردە ەلىمىزدەگى استىقتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى (24,8%) وندىرىلەدى. ونىڭ ىشىندە مايلى داقىلدار مەن ءسۇتتىڭ وننان ءبىر بولىگى شىعادى. بيىل وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا دا جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكەن. 4,3 ملن گا القاپتان ءونىم جينالىپ, مايلى داقىلدار القابى 1 ملن گەكتارعا دەيىن وسكەن. بۇل جاقىن ايماقتارداعى عانا ەمەس, جالپى ەلدەگى ەڭ جاقسى كورسەتكىش. وبلىستا ورتاشا استىق ءتۇسىمى گەكتارىنا 21 تسەنتنەردى, ونىمدىلىك رەكوردتىق 6,5 ملن توننانى قۇرادى. ءتىپتى كەيبىر شارۋاشىلىقتار گەكتارىنان 60 تسەنتنەردەن جوعارى ءونىم الىپتى. مايلى داقىلدار جونىندە تاريحي ماكسيمۋم تىركەلىپ, ءونىم كولەمى 1,2 ملن تونناعا جەتكەن. ونىمدىلىگى گەكتارىنان 12 تسەنتنەردى قۇرايدى. ديقاندار جۇمىس بارىسىندا زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى كوپتەپ ەنگىزىپ, ۇنەمى ەليتالىق سورتتاردى پايدالانادى. بۇل رەتتە شارۋالارعا اكىمدىكتىڭ دە قوسىپ وتىرعان ۇلەسى, قولداۋى جەتەرلىك.

بيىل شارۋالار 340 مىڭ توننا تىڭايتقىش, 66 ملرد تەڭگەگە 2,3 مىڭ تەحنيكا ساتىپ الدى. مەملەكەتتىڭ قولداۋ شارالارى كوپتەپ كورسەتىلدى. جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ كولەمى رەكورد­تىق 161 ملرد تەڭگەگە جەتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا بيىل سۋارمالى جەر كولەمى 2,1 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ, 11,5 مىڭ گەك­تارعا جەتكەن. سول سەكىلدى سۋدى ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى تەك ءداندى-داقىلداردى وسىرۋگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كارتوپ, قانت قىزىلشاسى, جۇگەرى, باسقا دا داقىلدارعا قولدانىلىپ كەلەدى.

«پرەزيدەنت جىل سوڭىندا ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن كەمىندە 6,5% دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن قويدى. بيىلعى 10 ايدىڭ قورىتىندىسىندا قىسقامەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتوردىڭ ءوسۋى 13%-دى قۇرادى. اۋىل شا­رۋا­شى­لى­عىندا 9,3%, ونەر­كاسىپتە 19,1%, قۇرىلىستا 30,1%, تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدە 3,9%, ينۆەستيتسيالاردا 7,3% ءوسىم قامتاماسىز ەتىلدى. اگرارلىق سەكتوردى دامىتۋمەن قاتار, وبلىس ءوندىرىستىڭ ءوسۋىن, سالالىق كورسەتكىشتەردىڭ جاقسارۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, مال شارۋاشىلىعىندا ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. بۇل ناتيجەلەر فەرمالاردى جاڭ­عىرتۋ, وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, مال باسىن كوبەيتۋ ارقىلى مۇمكىن بولدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.

بيىل وبلىستا ەت ءوندىرىسى 68,5 مىڭ توننانى, ءسۇت 334,9 مىڭ توننانى, جۇمىرتقا 530 ملن دانانى قۇرادى. وسىنىڭ ىشىندە ءسۇت باعىتىنىڭ بۇرىنعىدان قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. وبلىس زاماناۋي ءسۇت كەشەندەرىن ەنگىزۋ جونىنەن كوشباسشى ورىندا. وڭىردە قازىر 110 ءسۇت-تاۋار فەرماسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ەلىمىزدەگى بارلىق 373 فەرمانىڭ 30%-ىن قۇرايدى. دەمەك ەلدەگى ءسۇت فەر­ماسىنىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى وسى وڭىرگە تيەسىلى. 2023–2024 جىلدارى ەلىمىزدە سالىنعان 58 جاڭا ءسۇت-تاۋار فەرماسىنىڭ 21-ءى ءدال وسى وبلىستا اشىلعان. بيىل تاعى 8 كەشەن جۇمىسىن باستاعان. بۇگىندە وبلىستا ءسۇت شارۋاشىلىعىندا 2 ءىرى جوبا ىسكە اسىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – «زەنچەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگى توقسان ورىندىق «كارۋسەل» ساۋ قوندىرعىسى بار, 8 مىڭ باسقا ارنالعان فەرما سالادى. اتالعان شارۋاشىلىق ەلدەگى ۇزدىك وندىققا كىرسە, ءسۇت ساۋ ونىمدىلىگى جونىنەن ءبىرىنشى ورىندا. ەكىنشى جوبا ماعجان جۇماباەۆ اۋدانىندا ىسكە اسادى. «سك اگرو» سەرىكتەستىگى «كا­رۋسەل» بىرەگەي ساۋ قوندىر­عىسى بار, 10 000 باسقا ارنالعان ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى فەرما سالماق نيەتتە. ەكى جوبا بويىن­شا ءسۇت ءوندىرۋدىڭ جىلدىق ءوسىمى 68 مىڭ توننانى قۇرايدى. بۇل اگروقۇرىلىمدار وندىرەتىن ءسۇتتىڭ ۇلەسىن 70%-عا دەيىن ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جو­بالار ءساتتى ىسكە اسسا, ءوڭىردىڭ سا­لاداعى پوزيتسياسىن نىعايتىپ, وبلىستىڭ رەسپۋبليكاداعى ءسۇت وندىرىسىندەگى ۇلەسىن 20%-عا دەيىن جەتكىزۋگە جول اشادى.

«مەملەكەت باسشىسى حالىق­قا جولداۋىندا اۋىل شارۋا­شىلىعىن جاڭعىرتۋدى, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىن ۇلتتىق باسىمدىق رەتىندە بەل­گىلەدى. وسى رەتتە وڭىردە قايتا وڭدەۋدىڭ ماڭىزدى جوبالارى ىسكە اسىپ جاتىر. قۋاتتىلىعى 370 مىڭ توننا مايلى داقىلدار وندىرەتىن, 120 مىڭ توننا ءونىم وندىرەتىن «ماسلودەل» ماي ەكس­تراكتسيالىق زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ باسىم بولىگى ەكسپورتقا باعىتتالعان. كاسىپورىننىڭ قۋاتىن جىلىنا 92 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتىرىپ, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى قامتاماسىز ەتكەن «Eurasian Milk» سەرىكتەستىگىندە قويۋلاندىرىلعان ءسۇت تسەحى­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. اگروونەكاسىپ كەشەنىنىڭ يننو­ۆاتسيالىق باعىتتارى دا دامىپ كەلەدى. «سولتۇستىك اگرو LTD» سەرىك­تەستىگىندە 400 باس كۇشىم تۇقىمىنا ارنالعان بيەنىڭ قۇرعاق ءسۇتىن ءوندىرۋ فەرماسى ىسكە قوسىلدى. بۇل ەلىمىزدەگى وسىنداي ەكىنشى جوبا», دەيدى ع.نۇرمۇحامبەتوۆ.

ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-اكونو­مي­كالىق دامۋىنا ەسەپسىز ۇلەس قوسقان شارۋالاردىڭ ەڭبەگى ەلەۋسىز قالمايدى. سونىڭ ءبىرى رەتىندە ايتساق, بىلتىر «قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى گەن­نادي زەنچەنكوعا, بيىل ءوز سالاسىنا 45 جىل ارناعان قارا­پايىم مەحانيزاتور مۇرات قاراجۇمانوۆقا بەرىلدى.

بۇگىندە وبلىستا قۇنى 894 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 51 ين­­ۆەستيتسيالىق جوبادان تۇراتىن پۋل ىسكە اسىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, 7,8 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن. جالپى, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا تار­تىلعان تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمى جىلدىق جوسپاردان ەكى ەسەدەن اسا جوعارى بولدى. ەكى جىل ىشىندە جالپى سوماسى 300 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 19 مەموراندۋمعا قول قويىلدى.

«قىزىلجار» ارنايى ەكونو­­ميكالىق ايماعى وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ورتالىعى بولىپ قالا بەرەدى. بۇگىندە 22 قاتىسۋشى تىركەلگەن. جالپى ينۆەستيتسيالار كولەمى 317 ملرد تەڭگەدەن اسادى. شامامەن 4 مىڭ جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ولاردىڭ ىشىندە قۇنى 28,4 ملرد تەڭگەگە تەڭ 5 جوبا ىسكە قوسىلدى. شامامەن 700 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. جالپى ينۆەستيتسيا سوماسى 280 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 17 جوبا ىسكە اسىرۋ كەزەڭىندە. ولاردىڭ اياسىندا 3,3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلگەن. بۇل تۇركيا, يتاليا, قىتاي, گەرمانيا, قاتار, رەسەي جانە ەلىمىزدىڭ ينۆەستورلارى قاتىساتىن جوبالار», دەدى ءوڭىر باسشىسى.

وبلىس اكىمى بايانداماسىن تۇيىندەي كەلە, بىلتىر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا سىناق بولعان سۋ تاسقىنى تۋرالى ايتتى.

«ەلىمىزدە بۇرىن مۇنداي كولەمدە سۋ تاسقىنى بولعان ەمەس. بيىلعى كوكتەم دە پە­تروپاۆل مەن قالا ماڭىنداعى اۋدانداردىڭ بەرىكتىگىن تاعى دا تەكسەردى. بۇل رەتتە بىلتىرعى سۋ تاسقىنىنىڭ بارلىق ساباقتارى ەسكەرىلگەنىن ايتقىم كەلەدى. كەيىنگى جىلدارى ەسىلدىڭ تاسقىن سۋلارىنان وبلىس ورتالىعى مەن قالا ماڭىن قورعاۋ جو­نىندەگى شارالار كەشەنى ىسكە استى. پەتروپاۆلدا 3 بوگەتتى, قىزىلجار اۋدانىندا تاعى 3 بوگەتتى قايتا جاڭارتۋ اياقتالۋعا جاقىن. بارلىق بوگەتتەردىڭ بيىكتىگى بالتىق جۇيەسىنە سايكەس 102,2 مەترگە دەيىن جەتكىزىلدى. بۇل بىلتىرعى سۋ تاسقىنى دەڭگەيىنەن 1,5 مەترگە جوعارى. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ەسىل جايىلماسىنداعى تۇرعىن ۇيلەردى قورعاۋ ماقساتىندا ەكى جەر قورعانى سالىندى», دەگەن ءوڭىر باسشىسى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان باسقا دا شەشىمدەر تۋرالى ءمالىم ەتتى.

اكىمنىڭ بايانداماسىنان سوڭ كەزەك سۇراق-جاۋاپقا كەلدى. ءبىز عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆتەن اۋەلى وبلىس ورتالىعىندا بالاباقشا تاپشىلىعى ماسەلەسى قالاي رەتتەلىپ جاتقانىن سۇرادىق. ەكىنشى, «جاڭاجول» شەكارالىق وتكىزۋ پۋنكتىنە اپاراتىن, ياعني رەسەي فەدەراتسياسى قور­عان وبلىسىنىڭ شەكاراسىنا جەتكىزەتىن جولدىڭ جايىن بىلگىمىز كەلدى.

«2017 جىلدان 2024 جىلعا دەيىن وبلىستا بالاباقشا سالىنباعان. ەكى جىلدا «بىرلىك» شاعىن اۋدانىندا 90 ورىندىق, «بەرەكە» شاعىن اۋدانىندا 140 ورىندىق بالاباقشا سالىندى. ەندى جەلتوقساندا تاعى 280 ورىندىق ءۇشىنشى بالاباقشانى تاپسىرعالى وتىرمىز. «قازاقستان حالقىنا» قورىمەن بىرگە جىل سوڭىندا 2,5 ملرد تەڭگەگە ءتور­تىنشى بالاباقشا سالىنادى. ودان بولەك, كاسىپكەرلەر سالىپ جات­قان شاعىن بالاباقشالار بار. جولدىڭ جايىن ايتسام, «جاڭاجول» شەكارالىق وتكىزۋ پۋنكتىنە اپاراتىن جولدىڭ ۇزىندىعى – 37 شاقىرىم. مەردىگەر بيىلعا جوسپارلانعان قارجىنى يگەرىپ بولدى. كەلەر جىلى قالعان 6 شاقىرىمداي جولدى جوندەپ, تولىق پاي­دالانۋعا بەرەدى. كۇردەلى جون­دەۋ جۇمىستارى بولعان سوڭ, وعان بولىنگەن قاراجات كولەمدى, جۇمىسى دا وڭاي ەمەس. قۇرىلىس باسىنا ءوزىمىز دە ءجيى بارىپ, جۇمىس بارىسىن باقىلاپ وتىرامىز», دەپ قورىتىندىلادى وبلىس اكىمى ع.نۇرمۇحامبەتوۆ.