تازالىق ىزەتپەن تارتىمدى

قاراشادا جاۋعان قار كۇندىز ەرىپ, تۇندە ەلوردا كوشەلەرى مەن تروتۋارلارىن جىپ-جىلتىر مۇز ايدىنىنا اينالدىردى. قارلى بوراننان كەيىن قالا ءبىر ساتكە دە دامىل تاپپادى, كوممۋنالدىق قىزمەتكەرلەر كۇن-ءتۇن دەمەي جۇمىسقا كىرىستى. ماسەلەن, 11 قاراشادا عانا ارنايى پوليگونعا 1 669 رەيسپەن 21 مىڭ تەكشە مەتردەن استام قار شىعارىل­عان. بۇل جۇمىستى اتقارۋعا 439 جول جۇمىسشىسى مەن 1 021 ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. «جول جۇمىسشىسى» دەپ وتىرعانىمىز – قاردى كۇرەكپەن تازالايتىن ادامدار. 15 قاراشادا جۇمىس قارقىنى ءسال باسەڭدەگەنىمەن, تۇنگى اۋى­سىمدا 213 جۇمىسشى مەن 395 ارنايى تەحنيكا ەلوردانىڭ كوشەلەرىن قاردان تازالاپ, قاۋىپسىز قوزعالىستى قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىردى. ال قىس باستالعالى, قاراشانىڭ ورتاسىنا دەيىن ەلوردادان 287 مىڭ تەكشە مەتردەن استام قار شىعارىلعان. بۇل دەگەنىڭىز – 23 مىڭنان اسا اۋىر جۇك كولىگىنە جۇك ارتىلدى دەگەن ءسوز.

قالا كوشەلەرى مەن ساياباقتارىن قاردان ارشىپ, قوقىستان تازالاۋ – «استانا تازالىق» جشس-نىڭ باس­تى مىندەتى. مەكەمە باسشىسى زامير ساعىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ 6 اۋدانىندا وسى ۇجىمنان 1 300 ادام ەڭبەك ەتەدى. ولار قالانىڭ نەگىزگى ماگيسترالدىق كوشەلەرىن, جيەكتەگى جاياۋ جۇرگىنشى جولىن تازالاۋعا جۇ­مىلا­دى. بۇل قالانىڭ جالپى اۋما­عىنىڭ 40 پايىزىنا جۋىعىنا وسى مەكەمە جاۋاپتى دەگەن ءسوز.

قار قالىڭ جاۋعان كۇننىڭ ەرتەسىنە ءبىز ەلورداداعى «سارىارقا» اۋدانىنا بارىپ, كوممۋنالدىق قىزمەتكە جاۋاپتىلاردىڭ ءبىر كۇندىك جۇمىسىن باقىلاپ قايتقان ەدىك. ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونيا ماڭىندا قار تازالايتىن كاماز-دار, شاعىن تراكتورلار ادەتتەگىدەي تىنىم تاپ­پايدى. الاڭداعى, جۇرگىنشىلەر جولى مەن ايالداماداعى قار-مۇزدى جاياۋ جۇمىسشىلار ويىپ, قىرىپ, جيەككە شىعارادى. سول زاماتتا شاعىن تراكتورلار جيەكتەگى قاردى ىسىرىپ, كاماز-عا ارتۋعا ىڭعايلايدى. ءبىز الدىمەن قار تازالاۋعا شىققان ۋچاسكە بريگاديرى رىس قايسامەن اڭگىمەلەسىپ, جۇمىس بارىسى تۋرالى سۇرادىق.

– «سارىارقا» اۋدانىندا جول جۇمىسشىلارىنىڭ 5 بريگاداسى بار. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ توپتا 18 جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى. بۇگىن ءوزىڭىز كورگەندەي, فيلار­مونيانىڭ الدى-ارتى مەن قالا اكىمدىگىنىڭ الدىن تازالاپ جاتىرمىز. نەگىزى ءبىزدىڭ توپقا بولىنگەن ايماق تالعات بيگەلدينوۆ كوشەسىنەن باستاپ, كەنەسارى كوشەسىنە دەيىن. ودان ءارى رەسپۋبليكا داڭعىلىنان سارىارقا داڭعىلىنا قاراي جالعاسادى. اباي داڭعىلى, ءازىربايجان مامبەتوۆ كوشەلەرىنەن ەسىل جاعالاۋىنا دەيىنگى ارالىق سوسىن بۇقارباي باتىر كوشەسى بار. بايقاساڭىزدار, بىزگە بولىنگەن اۋماقتىڭ كوبى اۋداننىڭ ورتالىعىندا, ەسىل وزەنىنىڭ جاعالاۋىنا بارىپ تىرەلەدى. ءوزىم تۋرالى ايتسام, 2007 جىلدان بەرى وسى مەكەمەدە ەڭبەك ەتەمىن. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ, زەيناتاقى جارناسى سىندى تولەمدەردى ەسەپتەمەگەندە قولعا تيەتىن جالاقىمىز 230 مىڭ تەڭگەنىڭ شاماسىندا. جۇمىسقا ءوزىم, سوسىن ۋچاسكە باسشىسى, شەبەر گۇلنار نۇرمىشەۆا دا ارالاسادى. كۇرەگىمىزدى سايلاپ, قار تازالايمىز. قالاي دەگەندە وزگەلەردىڭ توبەسىنەن ءتونىپ, باقىلاپ وتىرعان ادەپكە جاتپايدى. ۇجىم ۇيىمشىل, ءبارى ەڭبەكقور. ادال ەڭ­بەكپەن, ماڭدايتەرمەن تاپقان اقشانىڭ بەرەكەلى, قادىرلى بولاتىنىن بىلەدى, – دەيدى رىس قايسا.

ءبىز بارعان ۋچاسكەدەگى جۇمىسشىلاردىڭ كوبى قوياندى, سوفيەۆكا, شورتاندى اۋىلدارىنان مەكەمەنىڭ كولىگىمەن قاتىنايدى. ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, وسى ۇيىمدا ەلوردادان 100 شاقىرىمداي قاشىق شاتقان قاراعاندىنىڭ نۇرا سىندى وزگە دە اۋدان­دارىنان كەلىپ جۇمىس ىستەيتىندەر ءبىر قاۋىم. ولار قالاعا جەتۋ ءۇشىن وزگە اۋىلداعى جۇمىسشىلاردان الدەقايدا ەرتە قامدانادى. «سارىارقا» اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى ۋچاسكەدە جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسشىلاردىڭ ءبىرى – بەرەكە بولاتبەك. جاسى – 30-دا, ءۇش بالانىڭ اناسى. مەكەمەگە جۇمىسقا 18 جاسىندا كەلگەن. سودان بەرى ءبىر ۋچاسكەنىڭ تازالىعىنا قارايدى. جازدا قوقىس جيناسا, قىستا قار كۇرەيدى.

– «استانا تازالىق» سەرىكتەستىگىندە جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمە 13 جىلعا تايادى. ءوزىم قالا ىرگەسىندەگى تالاپكەر اۋىلىنان كەلەمىن. ءبىزدىڭ تاڭىمىز وزگەلەردەن ەرتەرەك اتادى. 3.00-دە ويانىپ, 3.45-تە اۋىلدان شىعامىز. 5.30-دا جۇمىستى باستاپ كەتەمىز دە 15.00-گە دەيىن تىنىم تاپپايمىز. قىس مەزگىلىندە تۇسكى اس بەرەدى. اۋداننىڭ ورتالىق كوشەلەرى مەن جاعالاۋعا اپاراتىن اۋماقتىڭ تازالىعىنا جاۋاپتى بولعان سوڭ, تالاپ جوعارى. جازدىگۇنى كوشەنىڭ قوقىسىن, جاپىراعان سىپىرىپ-جينايمىز. قىستا راسىمەن جۇمىس قيىن. ازىناعان جەل ءبىز تۇگىلى جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ ءوزىن بەت قاراتپايدى. جەلسىز كۇندە شىققاننىڭ وزىندە قاڭتاردىڭ ىزعارى وڭمەڭىنەن وتەدى. وسىنداي سۋىق كۇندەرى كوپشىلىك قاتىنايتىن ورتالىق الاڭداعى جولدار مۇزعا اينالادى. ءبىز سونى ويىپ, تازالايمىز. شاعىن تراكتور بەتتەي المايتىن اۋماقتاردىڭ قارىن جينايمىز. ءيا, جۇمىس وڭاي دەپ ايتپايمىن. وسى كۇنگە دەيىن «باسقا سالاعا بارىپ, باعىڭدى سىناپ كورسەڭ قايتەدى» دەپ ۇسىنىس ايتقاندار بولدى, ءالى دە ايتادى. بىراق وزىمە وسى جۇمىس ىڭعايلى, ۇيرەنىپ قالعان جۇمىستان كەتكىم جوق. قىس سۋىق دەمەسەڭىز, تازا اۋادا جۇمىس ىستەگەنگە جەتەرى جوق,– دەيدى كەيىپكەرىمىز.

قالا تازالىعىنا جاۋاپتى جۇمىسقا وسىنداعى اتا-انالاردىڭ بالالارى ەرىپ شىقپاسا, بەرەكە قۇرالپى جاس­تار وز­دىگىنەن كەلە بەرمەيدى. جۇمىسقا شىققان كۇننىڭ وزىندە ۇزاق تۇراقتامايدى. ازىرگە ءدال وسى ۋچاسكەدە ەڭ جاسى بەرەكەنىڭ ءوزى. ال ەگدە جاسقا تاياعان ازاماتتاردىڭ ىشىندە مۇرات جامكەەۆ بار. بىرەر جىلدا 60-قا تولادى. ول – اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان كاماز-بەن قار تاسيدى. جۇمىسى قاۋىرت, تۇسكە دەيىن پوليگونعا 3 مارتە بارىپ كەلۋ مىندەتتەلگەن سوڭ, كىدىرە المادى. فيلارمونيا ماڭىنداعى قاردى تيەپ, بىرگە جولعا شىقتىق. استراحان تاس جولىمەن تالاپكەر اۋىلىنا اپاراتىن جولداعى پوليگونعا بەت الدىق.

– «استانا تازالىق» مەكەمەسىندە جۇرگىزۋشى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمە 10 جىلعا جۋىقتادى. تىرشىلىگىمىز تاڭەرتەڭ 5.00-دە مەكەمەنىڭ تۇراعىنا بارىپ, كولىكتى قىزدىرۋدان باستالادى. ودان سوڭ كولىكتى تەحنيكالىق جاعىنان دايىنداپ, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتەمىز. ونداعى مامان قان قىسىمىمىزعا دەيىن تەكسەرەدى. ءبىر ساعاتتىڭ كولەمىندە قار شىعاراتىن اۋماققا جەتەمىز. مەن جۇرگىزەتىن وسى كولىكتىڭ ارتىقشىلىعى, ءۇش جاعىنان دا قار تيەپ, تۇسىرۋگە بولادى. جۇمىس جەڭىل دەپ ايتا المايمىن. ءبىرىنشى كەزەكتە تاجىريبە كەرەك. كولىكتى جۇمىسشىلاردىڭ قار تيەگەنىنە قولايلى ادىسپەن ءارى جولداعى باسقا كولىكتەرگە بوگەت جاسامايتىنداي جيەككە قويا ءبىلۋ قاجەت. ايتپەسە, جول ساقشىلارى جولدىڭ جيەگىنە كولىكتى دۇرىس قويماساڭ دا ايىپپۇل سالادى. سول ەرەجەلەردى بۇرىنعىداي جەڭىلدەتسە, ونىڭ ءوزى بىزگە كومەك بولار ەدى. ءوزىم استانانىڭ تۋماسىمىن, قالا اتاۋى تسەلينوگراد كەزىنەن ءتۇرلى مەكەمەدە جۇرگىزۋشى بولىپ جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. ءيا, جاقىن اۋىلداردان دا كەلەتىن جۇرگىزۋشىلەر بار. سەبەبى ءبىزدىڭ جۇمىسقا ەكىنىڭ ءبىرى شىدامايدى. جول بويىنداعى قاربالاستى بىلاي قويعاندا, تاڭ اتپاستان جۇمىسقا كەلۋدىڭ ءوزى وڭاي شارۋا ەمەس,– دەيدى مۇرات جامكەەۆ.

بىرنەشە شاقىرىم ءجۇرىپ, قالادان شىعا بەرە اينالما جولدان وتتىك. تاعى بىرەر شاقىرىمنان سوڭ دىتتەگەن جەرگە جەتتىك. پوليگونعا جاقىن ماڭداعى «سارىارقا» مەن «بايقوڭىر» اۋدانىنان شىققان قار تاسيتىن كولىكتەر كەزەك-كەزەك كەلىپ جاتتى. ءبىز مىنگەن كاماز-دىڭ جۇرگىزۋشىسى پوليگوننىڭ تىركەۋ پۋنكتىنە كەلگەنىن راستاپ, قۇجاتقا قول قويدىرىپ الدى. ىزىنشە, جىلدام جۇرىسكە باسىپ, مەجەلەگەن جەرگە تاقاعاندا قاردى كولىكتىڭ ءبىر قىرىنان لەزدە تۇسىرە قويدى. كەرى قايتار جولدا جۇرگىزۋشىلەردىڭ مادەنيەتى, جالاقى ماسەلەسى تۋرالى تاعى بىرەر سۇراق قويدىق.

– جۇمىستا جاستار جاعى از. ونىڭ ءبىر سەبەبى, وسىنداي ۇلكەن كولىك تىزگىندەۋ ءۇشىن جۇرگىزۋشىنىڭ جوعارى ساناتى بولۋى قاجەت. ونى جاستار ءىس جۇزىندە تىم ەرتە الا المايدى. وزىمە كەلەر بولسام, 1985 جىلدان كولىك جۇرگىزەمىن. قازىر 1-ءشى ساناتتى جۇرگىزۋشىمىن. ياعني كەز كەلگەن كولىككە وتىرۋعا رۇقسات. ءوزىڭىز بايقاعانداي, بىرنەشە كۇن قار قالىڭ تۇسكەن سوڭ, جۇمىس تىعىز. بىراق جوس­پاردى ورىندايمىز دەپ, جىلدامدىقتى اسىرۋعا بولمايدى. كولىكتىڭ ءوز سالماعى 10 توننانىڭ شاماسىندا بولسا, قاردىڭ سالماعى 8 تون­ناعا جەتىپ قالادى. مۇندايدا كولىكتى توقتاتۋدىڭ ءوزى جەڭىل ەمەس. الدىڭنان كەس-كەستەپ جەڭىل كولىكتەر شىعا كەلەدى. ساق جۇرمەسەڭ, ولارمەن داۋلاسقاننان پايدا جوق. جالاقىمىز 350 مىڭ تەڭگەگە جۋىق. بىراق سونى 500 مىڭ تەڭگەنىڭ ۇستىنە جوعارىلاتسا, جاعدايىمىز ءبىراز وڭالار ەدى دەپ ويلايمىن, – دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى جۇرگىزۋشى.

كوپ كەشىكپەي «سارىارقا» اۋدا­نىنىڭ ورتالىق كوشەسىنە قايتا كەلدىك. بۇل كەزدە جول جيەگىن قاردان تازالايتىن جۇمىسشىلار تراكتوردىڭ كومەگىمەن تاعى بىرنەشە جۇك كولىگىنە ارتاتىنداي قاردى ءۇيىپ ۇلگەرگەن. وسىلايشا, ءبىز كوممۋنالدىق قىزمەتتەگى جۇمىسشىلاردىڭ كۇندىزگى قاربالاسىن عانا باقىلاي الدىق. بىرنەشە ساعاتتان سوڭ جۇرگىزشى مۇرات كولىگىن تۇنگى اۋىسىمداعى جۇمىسشىعا بوساتادى. قار كۇرەۋگە شىققان توپ تا تۋرا سول تارتىپپەن باسقا توپپەن الماسادى. قار قالىڭ جاۋىپ جۇمىس كۇشەيتىلگەن رەجىمگە كوش­كەندە تۇندە جۇمىسقا شىعاتىن جاياۋ جۇمىسشىلاردىڭ ءوزى 500 ادامعا شامالايدى. كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە سىرت كوزگە بايقالا بەرمەيتىن جۇمىسشىلاردىڭ قالا تازالىعىنداعى قۇرمەتكە لايىق قىزۋ ەڭبەگى وسىنداي.