تەحنولوگيا كورمەسىندەگى تىڭ ىزدەنىستەر

بيىل «Kaztraffic-2025» كورمەسىنىڭ اۋقىمى كەڭەيىپ, قىتاي, تۇركيا, يتاليا, فرانتسيا, كانادا, وزبەكستان, باسقا دا مەملەكەتتەردەن 200-دەن استام كومپانيا باس قوستى. جاھاندىق ءىرى وندىرۋشىلەر جول-قۇرىلىس تەحنيكاسىنىڭ, ماتەريالدار مەن جابدىقتاردىڭ جاڭا تۇرلەرىن ۇسىندى. ءىس-شارانىڭ اشىلۋىندا كولىك ۆيتسە-ءمينيسترى ماقسات قالياقپاروۆ ەلىمىزدىڭ كولىك سالاسىنداعى الەۋەتى تۋرالى جانە حالىقارالىق كورمەنىڭ ءمان-ماڭىزى جونىندە ايتتى.

– قازىر رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدار ساپاسى جاعىنان 93%-عا جەتتى. كەلەشەكتە وسى ۇلەستى 100%-عا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارى بار. ەلىمىز اۋماعىنان 13 حالىقارالىق ءدالىز وتەدى. ونىڭ 5-ەۋى تەمىر جول, 8-ءى اۆتوموبيل ءدالىزى. مۇندا نەگىزگى ءارى ماڭىزدى باعىت «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ءىرى حالىقارالىق ءدالىزى. قازىر وسى باعىتتاعى اۆتوجولدى 6 جولاققا كەڭەيتۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر. سول سەكىلدى رەسەي-قازاقستان-تۇرىكمەنستان-يران جانە پاكىستان ەلدەرىن بايلانىستىراتىن «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» كولىك ءدالىزىن دامىتۋعا باسا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. جالپى, وسى باعىتتا 5, 10 جىلعا جوسپارلانعان جوبالاردىڭ بارلىعى ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرادى, – دەيدى م.قالياقپاروۆ.

كورمەدە ەلوردانىڭ تازالىعىنا جاۋاپتى «استانا تازالىق» جشس قالا كوشەلەرىن, اسفالت جولدارىن تاۋلىك بويى تازالاۋعا جاردەمدەسەتىن, قاۋىپسىزدىكتى ساقتايتىن جاڭا ەكولوگيالىق جابدىقتاردى كورسەتتى. ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرى وندىرىستىك ۇدەرىستەردى جەدەلدەتۋگە, باقىلاۋ دالدىگىن ارتتىرۋعا, ادامي فاكتوردى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

– قالانىڭ تازالىعىنا جاۋاپتى مەكەمە بولعان سوڭ, كولىكتەرىمىزگە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزدىك. جۇمىسشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن بارلىق جي شەشىمدەردى ءبىر ەكوجۇيەگە توعىستىردىق. ول ءۇشىن ءاربىر كولىككە داتچيك, بەينەكامەرا ورناتامىز. نەگىزى مەكەمە بالانسىندا 400-گە جۋىق تەحنيكا بولسا, سونىڭ ىشىندە قار تازالايتىن, قار تيەيتىن كولىكتەردەن بولەك, شاعىن تەحنيكالار بار. قازىر 100 كولىككە بەينەكامەرا ورناتىپ, جي-مەن بايلانىستىردىق. ءبىزدىڭ جۇمىسشىلار تۇنگى اۋىسىمعا دا شىعىپ, قالانى قاردان تازالايدى. تۇندە قالادا كەپتەلىس جوق, تەحنيكالىق ماقساتتاعى كولىكتىڭ سالماعى اۋىر, جىلدامدىعى تومەن. مۇنداي جاعدايدا جۇرگىزۋشىلەر جولدا شارشايدى. ءبىز كولىكتەرگە ورناتقان تەرمينال جۇرگىزۋشىنىڭ جانارىن باقىلاپ وتىرادى. ەگەر قالعىپ كەتكەن جاعدايدى بايقاسا, نەبارى 3 سەكۋندتا جۇرگىزۋشىنى وياتادى. سول سەكىلدى جۇرگىزۋشى جىلدامدىقتى شامادان تىس اسىرسا, تەلەفونمەن سويلەسسە, دەرەك بىردەن بىزگە تۇسەدى. مۇنىڭ بارلىعىن اۋەلى جۇرگىزۋشىنىڭ, جولداعى باسقا دا كولىك­تەر­دىڭ, تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جا­سال­عان قادام دەپ تۇسىنگەن دۇرىس, – دەدى «استانا تازالىق» سەرىكتەستىگى تەحنيكانى پاي­دالانۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى تيمۋر احمەتوۆ.

كورمەدە قازاقستان جول عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جول-قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن تەحنولوگيالارىنىڭ بىرىڭعاي بازاسىن, كوپىر قۇرىلىستارىن باسقارۋدىڭ ينتەللەكتۋالدىق جۇيەسىن, كوشە-جول جەلىسىن باسقارۋ شەشىمدەرىن تانىستىردى. وسى كۇنى قوناقتار ەلدە بيتۋم وندىرۋمەن اينالىساتىن «Qazaq bitum» كومپانياسىنىڭ الەۋەتىنە قانىقتى. بۇگىندە كومپانيا جول سالاسىندا پايدالاناتىن بيتۋمنىڭ بارلىق ءتۇرىن شىعارادى. ونىڭ ىشىندە ساپاسى جوعارى پوليمەرلى بيتۋم تۇرلەرى دە بار. زاۋىتتىڭ ءوزى شىمكەنت قالاسىندا ورنالاسقان. ساناۋلى جىلدا كومپانيا ەلىمىزگە عانا ەمەس, ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ءۇزىلىسسىز بيتۋم تاسىمالدايتىن ۇجىمعا اينالىپ ۇلگەردى. ناقتىلاساق, قازىر ونىمدەرىن وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستانعا ەكسپورتتايدى. زاۋىت تاۋلىگىنە 1 500 توننا بيتۋم شىعارسا, جىلىنا 450 مىڭ توننا ءونىمدى سۇرانىس بويىن­شا تاسىمالداۋعا قاۋقارلى. 

اتالعان كورمەدە وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ىشىندە نەبىر اۋىر تەحنيكالاردى شىعاراتىن ۇجىمداردان باستاپ, جول بەلگىلەرى, تاڭبالارىمەن اينالىساتىن كاسىپ يەلەرى دە بولدى. مۇنىڭ بارلىعى الدىمەن جول قاۋىپسىزدىگىنە, سوسىن ساپاسىنا اسەر ەتەتىن قادام دەۋگە بولادى.