جىل سايىن كۇز مەزگىلىندە جۇقپالى ۆيرۋستىق ينفەكتسيالار كۇشىنە ءمىنىپ, ابىگەرگە تۇسەتىنىمىز بار. اسىرەسە بالالاردىڭ قىزۋى كوتەرىلىپ, جوتەل قىساتىن جاعداي جيىلەيدى. مۇندايدا دارىگەرلەر اتا-انالارعا ەشقاشان ءۇي جاعدايىندا ەمدەلمەۋگە كەڭەس بەرەدى. سەبەبى جۇقپالى ۆيرۋستىڭ ءتۇرى ءدال انىقتالماعاننىڭ ءارى ءدارى-دارمەكتى ورىنسىز تۇتىنعاننىڭ سالدارى بالانىڭ يممۋنيتەتىن السىرەتىپ, دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتۋى ابدەن مۇمكىن.
جەدەل رەسپيراتورلى ۆيرۋستىق ينفەكتسيا (جرۆي) مەن تۇماۋعا قاتىستى ەپيدەميولوگيالىق احۋال كۇز بەن قىستا كۇردەلەنە تۇسەدى. رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, جىل سايىن ەلىمىزدە 4 ملن-عا دەيىن جرۆي, 2 مىڭعا دەيىن تۇماۋ تىركەلەدى ەكەن. دارىگەرلەر وسىنىڭ ءوزىن قالىپتى جاعداي سانايدى. مىسالى, بيىل قىركۇيەكتەن باستاپ قازىرگە دەيىن ەلىمىزدە جرۆي-دىڭ 1 278 745 جاعدايى تىركەلگەن. بۇل – ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمنىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 19%-عا تومەن كورسەتكىش. 30 قازان مەن 30 قاراشا ارالىعىن الساق, رەسپۋبليكادا 150 605 جرۆي جاعدايى انىقتالعان.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سارحات بەيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە جىل سايىن كۇز, قىستا اينالىمدا جۇرەتىن ماۋسىمدىق ۆيرۋستىڭ ا (H3N2) تيپىندەگى تۇماۋدىڭ 304 جاعدايى زەرتحانادا راستالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 14 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا 173 جاعداي تىركەلگەن. بيىل تۇماۋ تسيركۋلياتسياسى وتكەن ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمعا قاراعاندا ەرتەرەك باستالدى. بىلتىر العاشقى جاعدايلار قاراشادا انىقتالسا, بيىل قازان ايىنىڭ باسىندا بەلگىلى بولىپ وتىر. دۇرلىگۋگە سەبەپ جوق, ويتكەنى H3N2 (ا تۇماۋى) تۇماۋ ۆيرۋسى جاڭا شتامم ەمەس. ول جىل سايىن اينالىمدا بولاتىن ا تۇماۋىنىڭ ماۋسىمدىق ءتۇرى. ادەتتە, ءار ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمدا كەزدەسەدى.
قازىر ەلىمىزدىڭ بارلىق دەرلىك ايماعىندا تۇماۋ ءورشىپ, پاتسيەنتتەر ادەتتەگىدەن الدەقايدا كوبەيدى. كەيبىر وڭىرلەردەگى بالالار اۋرۋحاناسىندا ۇزىن-سونار كەزەك پايدا بولدى. وسى جاعدايعا بايلانىستى ينفەكتسيونيست دارىگەر, جوعارى بىلىكتى پەدياتر, استانا قالالىق №3 كوپسالالى بالالار اۋرۋحاناسى ديرەكتورىنىڭ مەديتسينالىق ءبولىم جونىندەگى ورىنباسارى روزا وتەگەنوۆا:
– قاراشادان باستاپ ءبىزدىڭ اۋرۋحاناعا كۇندەلىكتى كەلىپ قارالاتىن بالالاردىڭ سانى ءوستى. وسىعان قاراماستان, قازىرگى احۋالدى جىلدا كەزدەسەتىن قالىپتى جاعداي دەپ باعالايمىز. بۇگىندە اۋرۋحاناعا 5 جاسقا دەيىنگى بالالار ءجيى كەلىپ جاتىر. كەيىنگى اپتالاردا بىزگە كەلگەن بالالاردىڭ 75%-ى وسى 5 جاسقا تولماعان بالالار. بۇگىندە ەپيدەميولوگيالىق احۋالعا بايلانىستى قالامىزداعى بارلىق ەمحانادا فيلتر كابينەتتەرى جۇمىس ىستەيدى. ارنايى ءموبيلدى توپتار دا بار. اتا-انالارعا ايتارىمىز, بالانىڭ قىزۋى كوتەرىلىپ, جوتەل باستالسا, ءوزىن ءالسىز سەزىنسە نەمەسە باسقا دا تۇماۋدىڭ بەلگىلەرى بايقالسا, ءبىرىنشى كەزەكتە وتباسىلىق دارىگەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ابزال. دارىگەر بالانىڭ جاعدايىن ءجىتى تەكسەرگەن سوڭ, قاجەت بولسا, ەم تاعايىندايدى نەمەسە اۋرۋحاناعا جولداما بەرەدى, – دەپ مالىمدەدى.
دارىگەرلەر بالالار اۋرۋحاناسىنا بىردەن بارعاننىڭ تاۋەكەلى بارىن العا تارتادى. اۋرۋحانانىڭ قابىلداۋ بولىمىنە بالالار ءتۇرلى سەبەپپەن, سىرقاتپەن كەلەدى. سوندىقتان ينفەكتسيونيستەر جەرگىلىكتى ەمحاناعا جۇگىنۋ, الدىمەن تۇماۋ جۇقتىرعانىنا كۇدىك بار بالانىڭ, سونداي-اق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ كەزەگىندە تۇرعان وزگە پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ماڭىزدى دەپ سانايدى. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سارحات بەيسەنوۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جرۆي جونىندەگى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدى اپتا سايىن باقىلاپ وتىرعانىن ايتادى.
– دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ بولجامىنا سايكەس, اعىمداعى ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمدا تۇماۋ ۆيرۋسىنىڭ ءۇش شتاممى – A (H1N1), A (H3N2), B تۇماۋى وزەكتى بولادى. ولاردىڭ بارلىعى اۋرۋدىڭ اۋىر تۇرلەرىنەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلگەن. سوندىقتان ۆاكتسينا اۋرۋدىڭ سالدارىن جەڭىل ەڭسەرۋگە سەنىمدى قورعان. ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ اياسىندا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ سىنامالارى زەرتحانالىق تالداۋلاردان وتەدى. ولار ستاندارتتى جاعداي انىقتاماسىنا سايكەس, تۇماۋ ۆيرۋسىن انىقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى تۋرالى ايتار بولساق, ماۋسىم باستالعالى بەرى 84 جاعداي تىركەلدى, – دەدى باس سانيتارلىق دارىگەر.
حالىقتىڭ ەڭ وسال توپتارىنا كورسەتىلەتىن تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمى شەڭبەرىندە بىرىڭعاي ديستريبيۋتور گريپپول+ ۆاكتسيناسىنىڭ 2 ملن 100 مىڭ دوزاسىن ساتىپ العان. بۇل كولەم حالىقتىڭ 11%-ىن ۆاكتسينامەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلدە بۇگىنگە دەيىن تۇماۋعا قارسى ەكپەنى حالىقتىڭ 9,4 پايىزى سالدىرعان. ۆاكتسينالاۋ ءالى جالعاسىپ جاتىر. تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ, مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ ديناميكالىق باقىلاۋىندا تۇراتىن بالالار, جەتىم بالالار, اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار, قارتتارعا ارنالعان مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردەگى, مۇگەدەكتىگى بار, ينفەكتسيا جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى ادامدارعا تەگىن سالىنادى.
ماماندار دارىگەردىڭ كەڭەسىنسىز ءۇي جاعدايىندا ەم-شارا قابىلداۋعا بولمايتىنىن, كەز كەلگەن ءدارى-دارمەكتى ۋاقىتپەن, رەتىمەن ءارى نۇسقاۋمەن ىشپەسە باۋىرعا كەرى اسەرى ءتيىپ, قاندى سۇيىلتىپ جىبەرۋى ىقتيمال ەكەنىن ەسكەرتەدى. سەبەبى جرۆي, تۇماۋعا قارسى «انتيبيوتيك» كومەكتەسپەيدى. كەرىسىنشە, بالالاردىڭ باۋىرىنا زاقىم كەلۋى ىقتيمال. بالانىڭ قىزۋىن تۇسىرەتىن دارىلەردى وڭدى-سولدى قابىلداعان دا دۇرىس ءىس-ارەكەت ەمەس.
– جۇقپالى ۆيرۋستىق اۋرۋلارعا قارسى ۋاقتىلى ەكپە الۋ كەرەك. سودان سوڭ ادام كوپ جينالاتىن جەرلەردە بەتپەردە تاعىپ, جەكە گيگيەنا ەرەجەلەرىن ساقتاعان ءجون. ءۇيدى جەلدەتىپ, ۇنەمى تازالاۋ سەكىلدى قاراپايىم ەرەجەلەردى ۇمىتۋعا بولمايدى. ەپيدەميولوگيالىق جاعداي ورشىگەندە حالىق ءجيى باس قوساتىن جەرلەرگە بارماۋعا تىرىسۋ قاجەت. قايتالاپ ايتامىز, اۋرۋدىڭ قانداي دا ءبىر بەلگىلەرى پايدا بولسا, ءۇي جاعدايىندا ەمدەلمەي, ۋاقتىلى مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋ قاجەت, – دەيدى باس سانيتارلىق دارىگەر س.بەيسەنوۆا.