بۇل كۇندەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە قانت ديابەتى, تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, باسقا دا سوزىلمالى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەر مەديتسينالىق كومەك پەن ءدارى-دارمەكتەرگە قول جەتىمدىلىكتىڭ شەكتەۋلەرىنە تاپ بولادى دەگەن جالعان اقپارات تارالىپ جاتىر. بۇل مۇلدەم شىندىققا جاناسپايدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى الەۋمەتتىك ءمانى بار, سوزىلمالى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمى مەن ساپاسىنا قاتىستى كەپىلدىك تولىق كولەمدە ساقتالاتىنىنا سەندىرەدى. جاڭارتىلعان تىزبەگە 11 نوزولوگيا كىرەدى, ولارعا قاتىستى مەديتسينالىق كومەكپەن, ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) شەڭبەرىندە-پاتسيەنتتىڭ ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان ۇسىنىلادى.
تمككك پاكەتىندە مىنالار قالادى: تۋبەركۋلەز, ايتۆ ينفەكتسياسى, سوزىلمالى ۆيرۋستىق گەپاتيت, باۋىر تسيرروزى, قاتەرلى ىسىك, پسيحيكالىق, مىنەز-ق ۇلىق بۇزىلىسى, ورفاندىق اۋرۋ, ءجىتى ميوكارد ينفاركتىسى (العاشقى التى اي), نەرۆ جۇيەسىنىڭ دەگەنەراتيۆتى اۋرۋى, ونج دەميەلينيزاتسيالىق اۋرۋى, ەپيلەپسيا, تسەرەبروۆاسكۋليارلىق اۋرۋ (ينسۋلتتان كەيىنگى جاعداي – ءبىر جىل بويى). تىزبەگە العاش رەت مىنالار ەنگىزىلدى: ەپيلەپسيا, تسەرەبروۆاسكۋليارلىق اۋرۋ (ينسۋلتتان كەيىنگى جاعداي – ءبىر جىل بويى). مۇنداي شەشىم ۇزاقمەرزىمدى باقىلاۋدى, تۇراقتى ءدارى-دارمەكپەن ەمدەۋدى قاجەت ەتەتىن اۋىر نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردان زارداپ شەگەتىن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.
ديسپانسەرلىك ناۋقاستاردىڭ بىرىڭعاي تىركەلىمىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, ەلىمىزدە ەپيلەپسيامەن اۋىراتىن 94 مىڭعا جۋىق پاتسيەنت, ونىڭ ىشىندە 31 مىڭ بالا تىركەلگەن. جىل سايىن وسىنداي دياگنوزى بار پاتسيەنتتەر 4 ملرد تەڭگەگە جۋىق سوماعا 14 دارىلىك زاتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ەپيلەپسيانى الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلار تىزبەسىنە ەنگىزۋ پاتسيەنتتەرگە ۋاقتىلى, تەگىن, بىلىكتى مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋگە كەپىلدىك بەرەدى, سونداي-اق تۇراقتى دارىلىك سۇيەمەلدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
تسەرەبروۆاسكۋليارلىق اۋرۋلاردى الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلار ء(اما) تىزبەسىنە قوسۋ پاتسيەنتتەردى ۇزدىكسىز وڭالتۋمەن, ديناميكالىق باقىلاۋمەن, قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى كەزەڭىندە ءدارى-دارمەكپەن ەمدەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, قايتالاناتىن تامىرلاردىڭ بۇزىلۋ قاۋپىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ينسۋلتتان كەيىنگى العاشقى 12 اي فۋنكتسيالاردى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ, مۇگەدەكتىكتىڭ الدىن الۋدىڭ شەشۋشى كەزەڭى, سوندىقتان مەملەكەت ءدال وسى كەزەڭدە كەپىلدىكتەردى كۇشەيتەدى.
2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) پاكەتىنە قانت ديابەتى, بالالاردىڭ تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, دانەكەر ءتىننىڭ جۇيەلىك زاقىمدانۋى, رەۆماتيزم ەنەدى. بۇل رەتتە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمى قىسقارمايدى, تەك قارجىلاندىرۋ كوزى عانا وزگەرەدى. بارلىق ساقتاندىرىلعان پاتسيەنت ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندە ەمدەلۋدى, كونسۋلتاتسيا مەن ءدارى-دارمەكتەردى تەگىن الۋدى جالعاستىرادى.
العاش رەت بارلىق الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋدىڭ باستاپقى دياگنوستيكاسى ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان تمككك شەڭبەرىندە جۇرگىزىلەتىن بولادى. بۇل اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋدى, ەمدەۋدى ۋاقتىلى باستاۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
مەملەكەت ازاماتتاردىڭ جەڭىلدەتىلگەن ساناتتارىنا قاتىستى بارلىق كەپىلدىكتى ساقتايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلاردىڭ تىزبەسىن جاڭارتۋ كومەكتى قىسقارتۋ ەمەس, قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ, ەڭ وسال پاتسيەنتتەرگە قاتىستى كەپىلدىكتى كۇشەيتۋ ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. ساقتاندىرۋ جارنالارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەسەبىنەن تولەنەتىن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارىن (D, ە ساناتتارى) ساقتاندىرۋدى قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەلىمىزدە ءاما-نىڭ جاڭارتىلعان تىزبەسى كۇشىنە ەنەدى. شەشىم «كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جانە مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە قابىلداندى. بۇگىندە ەلىمىزدە «قانت ديابەتى» دياگنوزىمەن ديسپانسەرلىك ەسەپتە 535 مىڭنان استام ادام, ونىڭ ىشىندە 5 625 بالا تىركەلگەن. ولاردىڭ بارلىعى قاجەتتى ءدارى-دارمەكتى تەگىن الادى.