پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا اقپاراتتىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسى قارالدى. بۇعان قوسا وتىرىستا جىلىتۋ ماۋسىمىنداعى ءورت قاۋىپسىزدىگى شاراسى دا كۇن تارتىبىنە شىقتى.
تسيفرلىق تەڭسىزدىك جويىلادى
تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ دامۋى – ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسىن العا جىلجىتاتىن نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى ءۇش جىلدا سالاعا 1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا باعىتتالعان. «بۇگىندە 20 ملن-نان استام ءموبيلدى ابونەنت پەن 3,7 ملن تىركەلگەن پايدالانۋشى بايلانىس قىزمەتتەرىن قولدانىپ وتىر. ينتەرنەتتىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 94 مبيت/س دەڭگەيىنە جەتتى. بيىل ينتەرنەت ترافيگىن تۇتىنۋ ايتارلىقتاي ارتقانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. ونىڭ وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە كوپ بولاتىنى كۇتىلىپ وتىر. سالانى دامىتۋ 2024–2027 جىلدارعا ارنالعان «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن حالىقتىڭ 100%-ى ينتەرنەتپەن قامتىلادى. ينتەرنەت جىلدامدىعى 100 مبيت/س-تان اسىپ, وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 90%-ىنا دەيىن تارتىلادى», دەدى ج.ماديەۆ.
ەلىمىزدىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسى كەيىنگى بەس جىلدا ورنىقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلەدى. ەكونوميكانى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ باعىتىنداعى بارلىق رەفورمانىڭ باستاۋىندا بايلانىس ينفراقۇرىلىمى تۇرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. بايلانىس نارىعىندا بۇگىندە باسەكەلەستىك بەلسەندى دامىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە وپەراتورلاردى جاڭا قىزمەت تۇرلەرىن ۇسىنۋ مەن ولاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىنتالاندىرىپ وتىر.
«الەۋمەتتىك جوبالار ىسكە قوسىلىپ جاتىر. ولار تسيفرلىق كەڭىستىكتە بالالاردى قورعاۋعا ءارى حالىقتىڭ وسال توپتارىن قولداۋعا باعىتتالعان. اتالعان جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەت. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ اۋماعىن جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن جاپپاي قامتۋ ارقىلى عانا ءتيىستى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولادى. سوندا عانا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاپپاي تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ءتيىمدى ىسكە اسىرا الامىز», دەدى و.بەكتەنوۆ.
ينتەرنەت قولجەتىمدى ءارى ساپالى بولۋعا ءتيىس
تۇراقتى ينتەرنەت بۇگىندە يگىلىكتەن بولەك, حالىقتىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى مەن زاماناۋي ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى قاجەتتىلىگىنە اينالدى. مۇنىمەن قوسا جول بويىندا ءموبيلدى بايلانىس تۇراقسىز, اۋىلدى جەرلەردە ينتەرنەت وتە باياۋ, ءتىپتى قالالاردىڭ وزىندە اۋقىمدى ءىس-شارالار بارىسىندا ينتەرنەت ساپاسى ناشارلاپ كەتەدى دەگەن سىڭايدا ارىز-شاعىمدار ازايماي وتىر.
«جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگى وسىنداي ۇلكەن شارالار كەزىندە بايلانىس پەن ينتەرنەت ينفراقۇرىلىمىنا جۇكتەمەنىڭ كۇرت ارتۋىنا قاتىستى ماسەلەنى وپەراتورلارمەن بىرگە مۇقيات پىسىقتاۋى قاجەت. اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسى ەرەكشە نازاردى قاجەت ەتەدى. بيىلدىڭ وزىندە ءۇش بىردەي ىستەن شىعۋ جاعدايى تىركەلدى. دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىنىڭ جابدىقتارى جوعارى جۇكتەمەنى كوتەرە المادى. سوندىقتان بۇل ماسەلەلەر جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا بولۋعا ءتيىس», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»
سالانىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرۋ ءۇشىن «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسى قابىلدانعانى ەستە. ول 2027 جىلعا قاراي ەلىمىزدى بايلانىس جەلىلەرىمەن جانە ەڭ كەمى سەكۋندىنا 100 مبيت بولاتىن جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن 100% قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگىنىڭ الدىندا وسى ۇلتتىق جوبادا جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارانى ءتيىمدى ورىنداۋ مىندەتى تۇر. سونداي-اق مىنا ماسەلەلەردى اتاپ وتكىم كەلەدى. ءبىرىنشى, بۇگىندە ءبىز تەلەفون مەن ينتەرنەت-الاياقتىق جاعدايلارىنىڭ كوبەيىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ولاردىڭ دەنى شەتەلدىك نومىرلەر مەن ۇلتتىق جۇيەمىزدە تىركەلمەگەن قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن جاسالادى. سوندىقتان جاساندى ينتەللەكت جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى وسىنداي زاڭسىز ارەكەتتەرگە توسقاۋىل قويۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋى قاجەت», دەگەن ۇكىمەت باسشىسى دەرەكتەر بازاسىنان ازاماتتاردىڭ دەربەس مالىمەتتەرىنىڭ تارالىپ كەتكەنى ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى.
مۇنداي تالاپ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قاتار, قارجى ۇيىمدارىنا, ءموبيلدى وپەراتورلار مەن جەكە بيزنەسكە دە قاتىستى بولۋعا ءتيىس. بالالاردىڭ تسيفرلىق كەڭىستىكتە قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن sim kids جوباسىنىڭ تاجىريبەسىن كەڭىنەن تاراتۋ كەرەك.
«ەكىنشى, بايلانىس نىساندارىن سالۋ كەزىندە باسى ارتىق بيۋروكراتيادان ارىلا الماي كەلەمىز. كەيدە انتەننا باعانىن ورناتۋ جۇمىستارىنىڭ ءوزى ءبىر جىلعا دەيىن سوزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا مۇنداي ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرىپ, بارىنشا جەدەلدەتۋ كەرەك. جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگىنە ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرگە ءبىر اي مەرزىمدە وسى ماسەلە بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەۋدى تاپسىرامىن», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ءۇشىنشى, ەلدى مەكەندەردە بايلانىس پەن ينتەرنەت ساپاسى تومەن ايماقتاردىڭ ماسەلەسىن ءبىرجولا شەشۋ ءۇشىن ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە بايلانىس وپەراتورلارىنا بازالىق ستانسالار ورناتۋعا ورىن بولۋگە, سونىڭ ىشىندە كەز كەلگەن قولايلى نىسانداردا ورنالاستىرۋعا جاردەمدەسۋگە ءتيىس.
توتەنشە جاعداي جي ارقىلى قاداعالانادى
ۇكىمەت وتىرىسىندا جىلىتۋ ماۋسىمىنداعى ءورت قاۋىپسىزدىگى شاراسى دا كۇن تارتىبىنە شىقتى. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا 2025 جىلعى 1 قازاننان بەرى 340 ءورت تىركەلگەن, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 17,5%-عا از. قازىردە توتەنشە جاعدايلارعا مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى تالداۋ مەن گەواقپاراتتىق جۇيەلەر ەنگىزىلگەن.
ء «ورت قاۋىپتى جاعدايىن باقىلاۋ ماقساتىندا بارلىق وڭىردە بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ىسكە قوسىلدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا ءورت ءسوندىرۋ دەپولارى مەن قۇتقارۋ ستانسالارىن سالۋ مەن ولاردى جاڭارتۋ جۇمىستارى بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. وسى كەزەڭدە 25 ءورت ءسوندىرۋ دەپوسى مەن قۇتقارۋ ستانسالارى سالىنىپ, 196 نىسان قايتا جاڭعىرتىلدى (173 ءورت ءسوندىرۋ دەپوسى, 6 تراسسا مەديتسينالىق-قۇتقارۋ پۋنكتى, 17 جاتاقحانا). جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 23 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ.
پرەمەر-مينيستر جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا ءورت وقيعالارىنىڭ سانى ازايعانىنا قاراماستان, ولاردىڭ اتىراۋ, اقمولا, جامبىل جانە پاۆلودار وبلىستارىندا ونىڭ وسكەنى بايقالعانىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى سەبەپ – حالىقتىڭ پەش جاعۋ, سونداي-اق گازبەن جانە ەلەكترمەن جىلىتۋ جۇيەلەرىن قولدانۋ كەزىندە قاراپايىم قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ ساقتالماۋى.
«ورتكە قارسى ەرەجەلەردى بۇزعانى ءۇشىن ءتيىمدى شارالار قابىلداۋ قاجەت. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ءورت قاۋىپسىزدىگى سالاسىندا ءتۇسىندىرۋ مەن الدىن الۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋى كەرەك. سونىمەن قاتار ەرىكتىلەر مەن قوعام وكىلدەرىن جۇمىلدىرا وتىرىپ, حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى مادەنيەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جانداندىرعان دۇرىس», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسى بۇدان بولەك بىرقاتار ماسەلەنى اتاپ كورسەتتى. ءبىرىنشى, قالىپتاسقان جاعداي ءورتتىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان ازاماتتاردىڭ ۇيىندە بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. ماسەلەن, وتكەن جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىندا ورتتەن قازا تاپقانداردىڭ دەنى – زەينەتكەرلەر, جۇمىسسىزدار, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار. ءوڭىر اكىمدىكتەرى, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ەڭبەك مينيسترلىگىمەن بىرگە, ءبىر اي ىشىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى تۇراتىن ۇيلەردىڭ ءتىزىمىن ناقتىلاۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتقان ۇكىمەت باسشىسى, ءوڭىر اكىمدىكتەرى وسى ساناتتاعى ادامداردىڭ ۇيلەرىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاپ, ولارعا قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋدى جۇكتەدى.
ەكىنشى, تۇرمىستىق ورتپەن قاتار گاز باللوندارىنىڭ جارىلۋ جاعدايلارى دا بولدى. ولجاس بەكتەنوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر وسىنداي 70-تەن استام وقيعا بولىپ, شامامەن 90 ادام زارداپ شەككەن. جارىلىستاردىڭ نەگىزگى سەبەبى – تۇرمىستىق باللونداردى پايدالانۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋى. بۇدان بولەك, 350 مىڭعا جۋىق تۇرمىستىق گاز باللونى 40-50 جىل بويى پايدالانىلىپ كەلەدى, بۇلاردى دەرەۋ اۋىستىرۋ قاجەت. وسى كۇنگە دەيىن پايدالانۋ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن تۇرمىستىق باللونداردى الىپ قويۋ مەن كادەگە جاراتۋ ءتارتىبى ازىرلەنبەگەن. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە گاز باللوندارىنىڭ اينالىمىن باقىلاۋدىڭ ناقتى تەتىگىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق تۇرمىستىق گاز باللوندارىن ءوندىرۋ ماسەلەسى دە ۇزاق ۋاقىت بويى شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. بۇل ماسەلە جىل سايىن ايتىلادى. سوندىقتان پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, ۇلتتىق ەكونوميكا مەن ەكولوگيا مينيسترلىكتەرىنە وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدەگى باللون شىعارۋ ماسەلەسىن شەشۋدى مىندەتتەدى.
ءۇشىنشى, كەيىنگى جىلدارى ءيىس ءتيىپ ۋلانۋ وقيعالارى جيىلەپ كەتتى. وتكەن اپتادا عانا اقتوبە وبلىسىندا تابيعي گازدان ءيىس ءتيىپ ءۇش ادام قايتىس بولدى, ونىڭ بىرەۋى – كامەلەتكە تولماعان بالا. مۇنداي جايتتاردى بارىنشا ازايتۋىمىز كەرەك. قازىر ەلىمىزدە تۇرعىنداردى گازدانداندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
گاز جابدىقتارىن ورناتۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن قاتاڭ ساقتاۋ قاجەت. گازبەن جىلىتۋ جۇيەسى بار ءار ۇيدە مىندەتتى تۇردە ەسكەرتۋ داتچيگى ورناتىلۋعا ءتيىس. گاز قىزمەتتەرى تۇرعىن ۇيلەردە گازدى قاۋىپسىز پايدالانۋدى باقىلاۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە مىندەتتى. ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە وسى باعىتتا قاجەتتى شارالار قابىلداۋ جۇكتەلدى.
ءتورتىنشى, اكىمدىكتەر توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا ءورت قاۋىپسىزدىگى ايلىعىن ۇيىمداستىرۋى قاجەت. تۇرعىندارعا نەگىزگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن ءتۇسىندىرىپ, ولاردى ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىن بۇزباي, جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋعا شاقىرۋ كەرەك.