پاريجدەگى نۇرعيسا تىلەنديەۆ تويى

عاسىردا سيرەك تۋاتىن تۇلعانىڭ ۇلت­تىق ونەرىمىزدىڭ دامۋىنا قوسقان ەڭبەگى – ولشەۋ­سىز. قازاقتىڭ قاسيەتتى دومبىراسىنىڭ ءۇنىن جالپاق الەمگە تىڭداتتى. «وتىرار سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەسترىن قۇرىپ, حالقىمىزدىڭ رۋحاني باي قازىناسىن دۇنيە جۇزىنە ءمالىم ەتتى. ءبىرتۋار تۇلعانىڭ عاسىرلىق تويى – ەلىمىزگە عانا ەمەس, الەمگە ورتاق وقيعا. سوندىقتان بۇل داتا يۋنەسكو-نىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتەتىن مەرەيتويلار تىزىمىنە ەندى.

مازمۇندى ءىس-شاراعا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, ديپلوماتيالىق كورپۋس پەن شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. ايدا عالىمقىزى قۇتتىقتاۋ سوزىندە قازاق مۋزىكاسى مەن ونەرىنىڭ يۋنەسكو اياسىندا لايىقتى باعالانۋى – مەملەكەتىمىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە ەكەنىن جەتكىزدى.

«پاريج تورىندە, يۋنەسكو-نىڭ مارتەبەلى شتاب-پاتەرىندە قازاق حالقىنىڭ ۇلى كومپوزيتورى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعى جوعارى دەڭگەيدە تويلانىپ وتىر. نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ شىعارمالارى – قازاق حالقىنىڭ رۋحاني الەمىن پاش ەتۋمەن قاتار, جالپىادامزاتتىق قۇندى­لىقتاردى دارىپتەيتىن بيىك ونەر تۋىندىلارى», دەدى مينيستر.

ءىس-شارانىڭ ماقساتى – ۇلتتىق مادەني مۇرامىزدىڭ بايلىعى مەن سان عاسىرلىق ءداستۇرلى مادەنيەتىن الەمگە ناسيحاتتاۋ.

يۋنەسكو ساحناسىندا كومپو­زيتوردىڭ عاجايىپ تۋىندىلارى سالتانات قۇردى. ونى كورنەكتى تۇلعا ءوزى قۇرعان «وتىرار سازى» وركەسترى ورىندادى. بۇگىندە ۇجىمنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ءارى ديريجەرى, كومپوزيتوردىڭ قىزى ءدىنزۋحرا تىلەنديەۆا. سونداي-اق كونتسەرتتە ەلىمىزگە تانى­مال ونەرپازدار: سۆەتلانا ايتباەۆا, الىشەر كارىموۆ, فارحات كۋبيەۆ, گاۋھار جۇماعۇلوۆا, اسقار مۇقيات, اباي قويشىباەۆ, راسۋل جارمامبەتوۆ, نۇرعالىم امانباي, اياگوز حايرۋللينا, جۇلدىز بايجۇما ونەر كورسەتتى. تىڭدارماندار قازاق ءانى مەن كۇيىنىڭ سىرلى سازىنا ەلىتىپ, تاماشا اسەرگە بولەندى.

ورەلى تالانت يەسى مۋزى­كانىڭ بارلىق جانرىن كاسى­بي مەڭگەرگەن. ونىڭ كۇي­شى­لىگى, دومبىراشىلىعى, كومپوزيتورلىعى, ديريجەرلىگى – ءبىر-ءبىر الەم. ونەر شەبەرى كوزى تىرىسىندە 500-دەن استام مۋزىكالىق شىعارما تۋدىردى. 50-دەن استام درامالىق قويى­لىم مەن جيىر­ماعا جۋىق وتاندىق كوركەم ءفيلم­نىڭ مۋزىكاسىن جازدى. سونىمەن بىرگە كومپوزيتوردىڭ حالىق جۇرەگىنەن جول تاپقان اندەرىن جۇرتشىلىق ءالى كۇنگە دەيىن ءسۇيىپ تىڭدايدى. ونىڭ شىعارمالارىندا ەركىن توگىلگەن اسەم اۋەن مەن نازىك ليريزم عاجاپ ۇيلەسىم تاپقان.

اسىرەسە ايتۋلى تۇلعانىڭ ءوزى قۇرعان «وتىرار سازى» فول­كلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەس­ترىنىڭ ورنى بولەك. مۇنداعى قوس ىشەكتى, ءۇش ىشەكتى دومبىرا, قوبىز, سىبىزعى, سازسىرناي, جەتىگەن, شاڭقوبىز, اساتاياق سەكىلدى قان­شاما ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپ­­تاردىڭ ورىنداۋىنداعى شى­عار­مالار ۇلتتىق ناقى­­­شى­مەن ەرەكشەلەنەدى. ونەر ۇجى­مى­نىڭ رەپەرتۋارىنا حا­لىق كۇي­لەرىمەن بىرگە زاما­ناۋي قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ شىعار­ما­لارى دا ەنگەن. وركەستر 1985 جىلى ماسكەۋدىڭ پ.ي.چاي­كوۆسكي اتىنداعى ۇلكەن كونتسەرت زالىندا وتكەن شىعارماشىلىق كونتسەرتتە جوعارى كاسىبي ورىن­داۋشىلىق شەبەرلىگىن تانىتىپ, ونەرسۇيەر قاۋىمنان جوعارى باعا الدى.

نۇرعيسا تىلەنديەۆ – كوزى تىرى­سىندە حالىقتىڭ ايرىقشا قۇرمەتىنە يە بولدى. ونىڭ ەسىمىن بارشا قازاق ءبىلدى. قادىر تۇتتى. بۇل – بارلىق تالانتقا بۇيىرا بەرمەيتىن باقىت.