قارشادايىنان قازاقى ءتالىم-تاربيەنىڭ تال بەسىگىندە قۇنداقتالعان قاعىلەز بالانىڭ ارماندارى اسقاق ەدى. بىراق, بوزبالا شاعى قاسىرەتتى جىلدارعا تاپ كەلدى. ەندى ەرجەتىپ, اتا-انا اماناتىن ارقالار تۇستا ۇلى وتان سوعىسى باستالدى. ول كەزدە قوڭىر سارماشەۆ 20 جاستا-تىن. ەس ءبىلىپ ەسەيگەن شاعىندا جالىنداعان جاس جىگىتتىڭ اتا-اناسى ارقا وڭىرىنەن قازىرگى جامبىل وبلىسىنىڭ سارىسۋ اۋدانىنداعى بايقادام اۋىلىنا قونىس اۋداردى. ءسويتىپ, ول سول جەردەگى اسكەري كوميسسارياتتان شاقىرتۋ الىپ, ۇلى وتان سوعىسىنا اتتانىپ كەتە باردى.
ەل باسىنا كۇن تۋعان اۋىر شاق ونى بەيجاي قالدىرعان جوق. وتان قورعاۋعا ءوزى دە ىنتالى بولىپ, الدىڭعى شەپتەگى جاۋىنگەرلەر قاتارىنا ىلىكتى. الدىمەن جاس سارباز فين سوعىسىنا قاتىستى. بۇل ورىمدەي جىگىتتىڭ شايقاس الاڭىنا العاشقى بولىپ كىرۋى ەدى. بويىندا قايسارلىق پەن نامىستى بالا جاسىنان قاتار ۇستاپ وسكەن قوڭىر سارماشەۆ ءۇشىن بۇل سوعىس الداعى ءىرى شايقاستارعا ءوزىن شىڭداۋ مەكتەبى بولدى.
قوڭىر سارماشەۆتىڭ ستالينگرادتى قورعاۋ شايقاسىنا قاتىسقانىنا ەرەكشە توقتالۋعا بولادى. بۇل 1942 جىلدىڭ قوڭىر كۇزى بولاتىن. جاۋدىڭ باستى ماقساتى ەدىل بويىنداعى ۇلكەن شاھاردى قىسقا مەرزىمدە باسىپ الىپ, كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ نەگىزگى كۇشىن السىرەتۋ ەدى. شايقاسقا نەمىس باسقىنشىلارى جوعارى دايىندىقپەن كەلدى. 9 اي بويى جاۋ قۇرساۋىندا بولعان قالانى ازات ەتۋدە قانشاما ەرلىكتەر جاسالدى دەسەڭىزشى. سولاردىڭ بەل ورتاسىندا ەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن جاس جاۋىنگەر قوڭىر سارماشەۆ تە بار بولاتىن. گۆارديا اعا سەرجانتى ول جاۋعا قارسى جەڭىل ارتيللەريادان وق جاۋدىرىپ, قارسىلاستاردىڭ 20-دان استام سولداتىن جەر جاستاندىرادى. وسى ەرلىگى ءۇشىن 1942 جىلدىڭ 22 جەلتوقسانىندا قوڭىر سارماشەۆقا «ستالينگرادتى قورعاعانى ءۇشىن» مەدالى بەرىلدى.
كوپ كەشىكپەي ول وسى ارادان ءى ۋكراين مايدانىنا اتتاندى. بۇل وتان سوعىسىنىڭ ەڭ ءبىر جاۋاپتى كەزەڭدەرى بولاتىن. ءسويتىپ, ول پولشاداعى حمەلنيك, كراكوۆ, چەليادزد قالالارىن نەمىس باسقىنشىلارىنان ازات ەتۋگە قاتىستى.
1945 جىلدىڭ اقپانىندا گەرمانيانىڭ بوبەر وزەنى بويىنداعى كەسكىلەسكەن شايقاستا دا اعا سەرجانت ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇستى. ول جاۋدىڭ ءۇش پۋلەمەت نىسانىنىڭ كوزىن جويىپ, بىرنەشە ءفاشيستى جەر جاستاندىردى. وسى باتىل قيمىلى ءۇشىن قوڭىر سارماشەۆقا «قىزىل جۇلدىز» وردەنى تاپسىرىلدى. وسىدان كەيىن گەرمانيانىڭ مۋسكال ەلدى مەكەنى ماڭىندا بولعان شايقاستا جاۋدىڭ جۇك تيەلگەن بەس كولىگىن تالقانداپ, ىستەن شىعارعانى ءۇشىن ەكىنشى رەت «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
1945 جىلدىڭ جازىندا قوڭىر اعا جەڭىسپەن ەلگە ورالدى. سانالى عۇمىرىن بۋحگالتەريا سالاسىنا ارناعان مايدانگەر سوعىستان كەيىنگى ءومىرىن ەلدىڭ ودان ءارى دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا ارنادى.
ءسويتىپ, ەڭبەك جولىن 1946 جىلى سارىسۋ اۋداندىق اقشا ءبولىمىنىڭ ەسەپشىلىگىنەن باستاعان كەيىپكەرىمىز ۇزاق جىلدار وسى وڭىردەگى كالينين, تۇركىستان سوۆحوزدارىنىڭ, اۋداندىق باسقارمانىڭ باس ەسەپشىسى قىزمەتتەرىن اتقاردى. 1971 جىلى جاڭا قۇرىلعان جاڭاتاس سوۆحوزىنىڭ قالىپتاسۋى باعىتىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ, اۋىل تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋىنا اتسالىستى. جان جارى ءۋاجان كوشەنقىزى ەكەۋى ومىرگە ون بالا اكەلىپ, ۇلاعاتتى شاڭىراقتىڭ تەمىرقازىعىنا اينالدى. «ورنىندا بار وڭالار» دەيدى دانا حالىق. قازىر ورتامىزدا ارداگەر اعانىڭ ءوزى بولماعانمەن, اۋلەتتىڭ وتىن وشىرمەيتىن ۇرپاقتارى ءوسىپ, قازاقستاننىڭ ءار قيىرىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
ارداگەردىڭ بالالارى جىل سايىن ساۋداكەنت اۋىلىنداعى سپورت مەكتەبىندە وتكىزىلەتىن سپورتتىق ويىندار تۋرنيرىنە قولداۋ كورسەتىپ, جەڭىمپازدارعا قوڭىر سارماشەۆ اتىنداعى ماراپاتتار تاعايىنداپ كەلەدى.
دىنمۇحامەد قوڭىروۆ.
استانا.