شىعىستا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سالالاردى تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا مەكتەپ مۇعالىمدەرى ساباققا وڭاي دايىندالىپ, اتا-انالار بالالارىن ونلاين باقىلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. سول سياقتى تسيفرلانۋ دارىگەرلەردىڭ دە قولىن ۇزارتقان. سوناۋ شالعايداعى ناۋقاستىڭ جاعدايىن تسيفرلىق قۇجاتتار ارقىلى ورتالىقتا وتىرعان بىلىكتى مامان ءبىلىپ, ەم-دومىن جاساۋ مۇمكىندىگىنە يە.
سالا ماماندارىنىڭ ايتارى ءبىر; تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ دامۋى, جۇمىستىڭ ونىمدىلىگىن دە ارتتىرا تۇسكەن. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە تسيفرلىق جۇيە ۇشقان قۇستاي قارىشتاپ دامي باستادى. ماسەلەن, وبلىستا 343 مەكتەپ بولسا, ونىڭ بارلىعى دەرلىك ينتەرنەت جۇيەسىنە قوسىلعان. ونىڭ ۇستىنە, كوپشىلىگىنىڭ ينتەرنەت جىلدامدىعى جوعارى. ناقتى دەرەك كەلتىرەر بولساق, اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ 2,7% ينتەرنەت جەلىسىنە 8 مبيت/س-تەن 20 مبيت/س-كە دەيىنگى جىلدامدىقپەن قوسىلسا, 97,2% 20 مبيت/س جانە ودان جوعارى جىلدامدىقپەن قامتىلعان. قالالىق مەكتەپتەردىڭ 100%-ى ينتەرنەت جەلىسىنە 20 مبيت/س-تەن جوعارى جىلدامدىقپەن قوسىلعان.
ال ءبىلىم ۇيىمدارىنداعى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىعى مەن ساپاسىنا باقىلاۋ جۇمىستارى «Iac Speedmeasure» اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسى ارقىلى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى.
بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ءبىر اۋىسىمداعى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 400-گە دەيىن بولسا, ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىكتىڭ ەڭ تومەنگى جىلدامدىعى – 20 مبيت/س بولۋى قاجەت. ال ەگەر ءبىر اۋىسىمداعى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 400-دەن اسقان جاعدايدا, ءاربىر قوسىمشا 20 وقۋشىعا جىلدامدىق 1 مبيت/س-كە ارتتىرىلىپ وتىرادى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جانعازى جۇماعازى ۇلى.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى ماماندارىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتىنە كوز سالساق, 2023 جىلى ينتەرنەت جىلدامدىعىن «Starlink» سپۋتنيگى ارقىلى ارتتىرۋ ءۇشىن 170 مەكتەپتىڭ ءتىزىمى انىقتالعان. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى باسشىلىعى «رتسكس» اق-مەن بىرگە «Starlink» تومەن وربيتالى بايلانىس جۇيەسى نەگىزىندە ينتەرنەتتىڭ كەڭ جولاقتى قول جەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قاناتقاقتى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا كەلىسىمشارتقا قول قويدى.
بۇعان دەيىن تالاپتارعا ساي كەلمەگەن, 29 مەكتەپتە ينتەرنەت جىلدامدىعىن 10 مبيت/س-تان 50 مبيت/س-كە دەيىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ايتا كەتەرلىگى, ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋ جەكە سەرىكتەسپەن جاسالعان كەلىسىمشارت قۇنىن وسىرمەستەن, ياعني رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قوسىمشا سالماق سالماي جۇزەگە اسىرىلدى. وسىلايشا, وبلىس ورتالىعىنان الىس-جاقىن جاتقان اۋداندار دا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قول جەتكىزگەن.
– ەلىمىزدەگى تسيفرلانۋ ءۇردىسى اۋدان مەكتەپتەرى ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك بەردى. بىرىنشىدەن, قۇجات اينالىمى مەن ەسەپ بەرۋ جۇيەلەرى ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىپ, مۇعالىمدەردىڭ قاعازباستىلىعىن ايتارلىقتاي ازايتتى. ەكىنشىدەن, قاشىقتان وقىتۋ پلاتفورمالارى, ەلەكتروندىق كۇندەلىك پەن جۋرنال, ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى اۋىلداعى بالالارعا دا قولجەتىمدى بولدى. ۇشىنشىدەن, تسيفرلانۋ ارقىلى اتا-انالار بالاسىنىڭ ۇلگەرىمىن ونلاين باقىلاپ, مەكتەپپەن بايلانىسىن نىعايتتى. بايقاعانىمىزداي, مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسى جەڭىلدەپ, ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك تۋدى. بۇرىن بىرنەشە ساعات الاتىن جۇمىس قازىر بىرنەشە مينۋتتا ورىندالادى. تسيفرلاندىرۋ – ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرىپ قانا قويماي, اۋىل مەن قالا اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋعا سەپتىگىن تيگىزدى, – دەپ پىكىر ءبىلدىردى سامار اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى رۋسلانا قۋاتقىزى.
سونىمەن قاتار وبلىس مەكتەپتەرىنە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن جەتكىزۋ بويىنشا تسيفرلاندىرۋ جانە ارحيۆتەر باسقارماسىمەن بىرلەسكەن جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
سول سەكىلدى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە دە تسيفرلانۋ ۇدەرىستەرى مامانعا دا, حالىققا دا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ جاتقانداي. مەديتسينا ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, تسيفرلاندىرۋ مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, مەديتسينالىق ۇيىمداردى باسقارۋدى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مەن قولدانۋ ۇدەرىسى. كەيىنگى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بەلسەندى تۇردە تسيفرلانىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن پاتسيەنتتەرگە ارنالعان ءموبيلدى قوسىمشالار سەكىلدى ءتۇرلى تەحنولوگيالار ەنگىزىلدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا ۇلتتىق بىرىڭعاي دەنساۋلىق ساقتاۋ پلاتفورماسىن قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ول ءار پاتسيەنتتىڭ اينالاسىندا شوعىرلانعان ءتۇرلى دەرەككوزدەردەن مەديتسينالىق اقپاراتتى بىرىكتىرەتىن بولادى. بۇل پلاتفورما پاتسيەنتتەر ءۇشىن دە, دارىگەرلەر ءۇشىن دە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن باسقارۋ ورگاندارى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى, – دەيدى س.قايىربەكوۆا اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى شقوف ديرەكتورى ءاليا سارسەكەنوۆا.
تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى, اسىرەسە شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جىل وتكەن سايىن ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. ويتكەنى مەديتسينالىق كومەكتىڭ قول جەتىمدىلىگىنە, ساپاسىنا, تيىمدىلىگىنە تىكەلەي ىقپال ەتەدى. ماماندار ايتقانداي, تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ەتيكاسى – قاۋىپسىزدىك, سەنىمدىلىك, تەڭدىك جانە تۇراقتىلىق ستاندارتتارىنا سايكەس بولۋعا ءتيىس. ونىڭ دامۋى اشىقتىق, قولجەتىمدىلىك, اۋقىمدىلىق, ءوزارا ۇيلەسىمدىلىك جانە قۇپيالىلىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەدى.
ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى شقوف ديرەكتورى ءاليا بولاتقانقىزىنىڭ ايتۋىنشا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى دامۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى; تەلەمەديتسينا, ەلەكتروندىق مەديتسينالىق پاسپورت, جاساندى ينتەللەكت – دەرەكتەردى تالداۋ, تاۋەكەلدەردى بولجاۋ, دارىگەرلىك شەشىمدەردى قولداۋ, ءموبيلدى قوسىمشالار مەن دەنساۋلىقتى باقىلاۋ قۇرىلعىلارى, تسيفرلىق شەشىمدەرگە ينۆەستيتسيالار, «Big Data» مەن اناليتيكالىق جۇيەلەردى ەنگىزۋ ارقىلى ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرىپ, دەرەكتەردى باسقارۋ.
سونىمەن قاتار شقو ونكولوگيا جانە حيرۋرگيا ورتالىعى ايماقتىڭ شالعاي اۋداندارىنداعى پاتسيەنتتەرگە قاشىقتان كەڭەس بەرىپ قانا قويماي, PACS جۇيەسىن ەنگىزۋدە كوشباسشى بولىپ وتىر. بۇل جۇيە تەك سۋرەتتەردى وقۋ عانا ەمەس, حالىقارالىق ونلاين-كونسيليۋمدار وتكىزۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, رەنتگەن, كت, مرت سەكىلدى مەديتسينالىق بەينەلەردى زاماناۋي دەڭگەيدە ساقتاۋ, بەرۋ جانە وڭدەۋ جولعا قويىلىپ, دياگنوز قويۋ جىلدامدىعى ارتىپ, ءتۇرلى سالا دارىگەرلەرىنىڭ ءوزارا بايلانىسى جاقساردى. «ەم الۋ» جشس تەلەمەديتسينالىق سەرۆيستەر مەن ءموبيلدى قوسىمشالاردى دامىتىپ, پاتسيەنتتەرگە ونلاين-كەڭەستەر مەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ۇسىنادى. ايتقانداي, ريددەر قالالىق اۋرۋحاناسى سوزىلمالى ناۋقاستاردى قاشىقتان باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزدى. بۇل ستاتسيونارلارعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ, ديسپانسەرلىك باقىلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, شىعىس قازاقستان وبلىسى تسيفرلاندىرۋدىڭ تابىستى ۇلگىلەرىن كورسەتىپ وتىر. اسىرەسە شقو ونكولوگيا جانە حيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ تاجىريبەسى نازار اۋدارارلىق. مۇندا تەلەمەديتسينا مەن PACS جۇيەسى بىرىكتىرىلىپ, جەدەل دياگنوستيكا, دەرەكتەرگە جەدەل قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلىپ, ونكولوگيالىق كومەك ساپاسى ارتتى.
وسىلايشا, ايماقتاعى تسيفرلاندىرۋ تاجىريبەسى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق ۇيىمدارعا دا ءتيىمدى تۇردە ەنگىزۋگە بولاتىنىن دالەلدەيدى. بۇل, سايىپ كەلگەندە, بۇكىل دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە پاتسيەنتتەرگە ناقتى پايداسىن تيگىزىپ وتىر.
قاي سالا بولسىن, شىعىستا ەلەكتروندىق جۇيەگە كوشىپ, حالىقتىڭ قىزمەت الۋىنا وڭاي ءارى ءتيىمدى بولىپ جاتقانى ءسوزسىز. الايدا ازاماتتار زامان كوشىنەن قالماي, جاڭا تەحنيكا ءتىلىن اي سايىن ەمەس, ءتىپتى كۇن سايىن مەڭگەرىپ وتىرۋعا ءتيىس.
شىعىس قازاقستان وبلىسى