ۇلتتىق سپورت – حالىقتىڭ بولمىسىن, مىنەزىن جانە رۋحىن ايقىن كورسەتەتىن اينا. قازاق كۇرەسى مەن ءداستۇرلى ساداق اتۋ – عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن اسىل مۇرا, بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ونەر. ۋاقىت وتكەن سايىن بۇل سپورت تۇرلەرى تەك ەل ىشىندە عانا ەمەس, الەمدىك دەڭگەيدە دە مويىندالىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى اتانعان بالۋاندار مەن مەرگەندەر جەتىستىكتەرى ارقىلى ۇلتتىق سپورتتىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتادى.
كۇش پەن نامىس الاڭى
قازاق كۇرەسى – تەك سپورت ەمەس, قازاق حالقىنىڭ تاريحي جادىندا ساقتالعان ءومىر سالتى. قازاق كۇرەسىنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشى جەڭىس بيتكوزوۆ ءۇشىن بوزكىلەم – تاعدىر جولىن ايقىنداعان قاسيەتتى ورىن. ول بالا كەزىنەن كۇرەستىڭ ءيىسىن, جەڭىس پەن جەڭىلىستىڭ ءدامىن سەزىنىپ وسكەنىن ايتادى.
«اكەم مەن اۋىلداعى ارداگەر باپكەرلەر ماعان سپورتتىڭ ءمانىن, تاباندىلىقتىڭ قۇنىن ۇيرەتتى. ۋاقىت وتە كەلە, جاستارعا ۇيرەتۋ – پارىزىم ەكەنىن ءتۇسىندىم. جاتتىقتىرۋشى بولۋ – ماماندىق ەمەس, ومىرلىك ميسسيام», دەيدى ول.
بۇگىندە قازاق كۇرەسى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە قارقىندى دامىپ كەلەدى. ەل بويىنشا 4 مىڭعا جۋىق ۇيىرمە, 160 مىڭ سپورتشى جانە 2 مىڭنان اسا باپكەر بار. ءتىپتى الەمنىڭ 40-تان استام ەلىندە فەدەراتسيالار اشىلىپ, حالىقارالىق جارىستار تۇراقتى وتكىزىلىپ كەلەدى.
سوڭعى جىلدارى سپورت ەرەجەلەرى حالىقارالىق ستاندارتتارعا بەيىمدەلىپ, ۇلتتىق تەرميندەر قايتا جاڭعىردى. «جامباس», «جارتىلاي جەڭىس», «تازا جەڭىس» سياقتى اتاۋلار – ۇلتتىق رەڭكتى ايقىنداپ تۇر. قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلىپ, بەينەقايتا قاراۋ تەحنولوگياسى تورەشىلىك ادىلدىگىن ارتتىردى.
2004–2025 جىلدارى ارالىعىندا قازاق كۇرەسىنەن 11 الەم چەمپيوناتى, 12 ازيا چەمپيوناتى, بىرنەشە ەۋروپا, افريكا جانە وڭتۇستىك امەريكا بىرىنشىلىكتەرى ءوتتى. كەيبىر مەملەكەتتەردە مامانداردىڭ ازدىعى بايقالعانىمەن, بۇل ماسەلە باپكەرلەر دايارلاۋ ارقىلى شەشىلىپ جاتىر.
جەڭىس بيتكوزوۆ شاكىرتتەرىن «كۇش + تەحنيكا + تاكتيكا» قاعيداتىمەن دايىندايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سپورتشىنىڭ تابيعي كۇشىن دامىتىپ, تەحنيكالىق ساۋاتىن اشىپ, سوڭىندا تاكتيكالىق ويلاۋىن جەتىلدىرۋ – جەڭىسكە جەتەلەيتىن جول.
ء«تورت باستى قاسيەت – ءتارتىپ, ءتوزىم, تاكتيكالىق ويلاۋ جانە ۇلتتىق رۋح. جىگەر مەن نامىس بولماسا, كۇش پەن شەبەرلىكتىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز», دەيدى جاتتىقتىرۋشى.
بولاشاقتا قازاق كۇرەسىن ازيا جانە وليمپيادا ويىندارى باعدارلاماسىنان كورۋ – باستى ارمان. «قازاق بالۋاندارىنىڭ حالىقارالىق رەيتينگتىڭ كوشىن باستاۋى – جاقىن بولاشاقتىڭ ماقساتى», دەيدى ول سەنىممەن.
دالدىك پەن سابىر مەكتەبى
ۇلتتىق سپورتتىڭ تاعى ءبىر ايناسى – ءداستۇرلى ساداق اتۋ. سپورت شەبەرى ايىم تىلەپبەرگەن بۇل سپورتپەن 2016 جىلدان بەرى اينالىسادى. العاشىندا كلاسسيكالىق ساداق اتۋعا قىزىقسا, كەيىن ۇلتتىق نۇسقاسىنا بەت بۇردى.
«2019 جىلى ءداستۇرلى ساداق اتۋعا كەلدىم. ول كەزدە بۇل سپورت رەسمي تۇردە تانىلماعان ەدى. بىراق ۇلتتىق مادەنيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم مەنى وسى جولعا جەتەلەدى», دەيدى ايىم تىلەپبەرگەن.
سول جىلدان باستاپ جارىستارعا قاتىسىپ, 2021 جىلى قىرعىزستانداعى «يلبيرس» حالىقارالىق تۋرنيرىندە كوماندالىق ەسەپتە كۇمىس جۇلدەگەر اتاندى. 2022 جىلى كوشپەلىلەر ويىندارىندا ۇزدىك 16 سپورتشى قاتارىنا ەنىپ, جاڭاوزەندە وتكەن تۇڭعىش چەمپيوناتىندا قولا جانە التىن مەدال يەلەندى.
2022 جىلى ءداستۇرلى ساداق اتۋ رەسمي ۇلتتىق سپورت ءتۇرى بولىپ تىركەلدى. بۇل سالادا فەدەراتسيالار قۇرىلىپ, تورەشىلەردى دايارلاۋ, حالىقارالىق جارىستارعا شىعۋ جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.
سپورتشى ءۇشىن ساداق اتۋ – دەنە مەن جاننىڭ ۇيلەسىمىن تالاپ ەتەتىن ونەر: «بۇل سپورتتا فيزيكالىق دايىندىق قانا ەمەس, پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىق تا ماڭىزدى. جارىس كەزىندە ەموتسياعا بەرىلمەۋ – باستى شارت», دەيدى ول.
ول بولاشاقتا ءوزىنىڭ جەكە ساداق اتۋ ءستيلىن قالىپتاستىرىپ, ۇلتتىق سپورت سالاسىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى ماقسات ەتەدى.
ۇلتتىق سپورتىڭ ورتاق جەڭىسى
قازاق كۇرەسى مەن ءداستۇرلى ساداق اتۋ – ءبىرى – كۇش پەن تاكتيكانىڭ, ءبىرى – دالدىك پەن سابىردىڭ سيمۆولى. ەكەۋىنىڭ دە باستى جەتىستىگى – ۇلتتىق رۋحتى ساقتاۋ جانە ونى جاڭا بۋىنعا جەتكىزۋ.
سپورت كۇنى – تەك كاسىبي سپورتشىلاردىڭ مەرەكەسى ەمەس. بۇل – ۇلتتىق بولمىسىمىزدى دارىپتەيتىن, ەل نامىسىن قورعاعان ازاماتتاردى قۇرمەتتەيتىن كۇن. قازاق بالۋاندارى مەن مەرگەندەرى بۇگىنگى جەتىستىكتەرىمەن بولاشاققا جول اشىپ, ۇلتتىق سپورتتىڭ بيىگىن باعىندىرىپ كەلەدى.