ساپالى ءبىلىم نەگىزى

ورتا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن كوتەرۋ اسا اۋىر جۇمىس ەكەنى بەلگىلى. قانداي بولسىن كۇردەلى جۇيەنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن الدىمەن ونىڭ جۇيە قۇراۋشىلارىن تابۋ كەرەك. سولاردىڭ ساپاسىن عىلىمي نەگىزدە كوتەرە العان جاعدايدا عانا جۇيە ساپاسى جاقسارادى.

ۇزاق جىلدار بويى جۇرگىزگەن وتان­دىق جانە الەمدىك تاجىريبەلەردى زەرتتەۋ ناتي­جەسىندە ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىنىڭ 8 جۇيە قۇراۋشىسى انىق­تالدى. ولار: ءبىلىم ستاندارتتارى مەن وقۋ باعدارلامالارى, وقۋ ادەبيەتى, پەداگوگ كادرلاردىڭ كاسى­بي بىلىكتىلىگى, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن باعا­لاۋ, رۋحاني-ادامگەرشىلىك جانە پاتريوت­تىق تاربيە بەرۋ, عىلىمي زەرت­تەۋ جۇمىستارى, باسقارۋ جۇيەسى, ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازا.

وسى 8 قۇراۋشىنى مۇقيات قاراساق, وندا ولاردىڭ ىشىندەگى, ءبىلىم ستاندارتتارى, وقۋ باعدارلامالارى مەن وقۋ ادەبيەتىنەن, باسقا 6 قۇراۋشىنىڭ ساپاسىن, مەملەكەتتىك دەڭگەيدە اتقا­رى­لىپ جاتقان جۇمىستارىمەن بىرگە, مەكتەپ پەن اۋدان ءبىلىم مەكەمە­لە­رىنىڭ ىشكى رەزەرۆتەرىن پايدالانا وتىرىپ, قوسىمشا كوتەرۋگە بولادى. وسى نەگىز­دە وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى ارتا تۇسەدى.

مىسالى, مەكتەپتەردە جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەي وتىرىپ, بەلگىلى ءبىر سىنىپتاردا ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن جەتىل­­­­دىرۋدىڭ كوپتەگەن تەتىگىن ءتيىمدى پاي­­دالانىپ ونى كوتەرۋگە, بالا­­لاردىڭ ءبىلىم ساپاسىن دۇرىس انىق­­تاۋعا قول جەتكىزۋگە, رۋحاني-ادامگەرشىلىك جانە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن قاراستىرا وتىرىپ, تاربيە ساپاسىن ارتتىرۋعا, بالالاردىڭ بىلىمگە, ىزدەنىسكە دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىن وياتىپ, تالاپتاندىرا بىلۋگە, مەكتەپتە جانە سول سىنىپتاردا جاقسى باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا, شاما كەلگەنشە ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازا ساپاسىن كوتەرۋگە بولادى. وسىنداي جۇمىستار سول سىنىپتاردا وقيتىن وقۋشىلارعا قاتىستى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلەتىن بولسا, وندا ولاردىڭ ءبىلىم ساپاسى كوتەرىلەدى.

2018–2019 جانە 2019–2020 وقۋ جىلدارى تۇركىستان وبلىسىنىڭ 4 اۋدا­نىندا 40 مەكتەپ 3 مىڭنان استام وقۋشى جانە 400-گە جۋىق مۇعالىم قاتىس­قان كولەمدى ەكسپەريمەنت جۇر­گىزىلدى. ول وڭ ناتيجە بەردى, وعان قاتىس­قان وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى, وعان قاتىسپاعان وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىنا قاراعاندا, ءار سىنىپتا ءار ءپان بويىنشا سالىستىرمالى تۇردە 4,5%-دان 8,1%-عا دەيىن كوتەرىلدى. پان­دەميا جاعدايىنا بايلانىستى بۇل جۇمىستار توقتاپ قالدى.

وسى ەكسپەريمەنتكە قاتىسقان ءبىراز مەكتەپ سول كەزدە اتقارعان جۇيەلى جۇمىستارىن ءوز ەرىكتەرىمەن جۇرگىزە بەردى. سونىڭ ءبىرى – ورداباسى اۋدانىنىڭ ىنتىماق مەكتەبى. سول كەزدە ەكسپەريمەنتىك سىنىپتا وقىپ 2023–2024 وقۋ جىلىندا مەكتەپ بىتىرگەن 41 وقۋشىنىڭ 29-ى گرانتپەن جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇستى. بۇل – جاقسى كورسەتكىش.

وتكەن 2024–2025 وقۋ جىلىندا, تۇركىستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ شەشىمىمەن ارنايى باعدارلاما قابىلدانىپ, بۇل جۇمىس ءوز جالعاسىن تاپتى. وعان تولەبي اۋدانىنان 16 مەكتەپ, وتىرار جانە ورداباسى اۋدان­دارىنان 7 مەكتەپتەن, جالپى 30 مەكتەپ الىندى. وسى مەكتەپتەردەن 1-سىنىپتاردا وقيتىن 1 620 وقۋشى مەن ولارعا ساباق بەرەتىن 92 مۇعالىم, 2-سىنىپتان – 1 607 وقۋشى مەن 284 مۇعالىم, 5-سىنىپتان – 1 649 وقۋشى مەن 482 مۇعالىم, باعدارلاماعا جالپى – 4 876 وقۋشى مەن 482 مۇعالىم تارتىلدى.

باعدارلامانىڭ تۇجىرىمداماسى مەن كەشەندى جۇمىس جوسپارى جازىلىپ بەكىتىلدى, سول نەگىزدە بارلىق اۋدان مەن مەكتەپ ءوز جوسپارلارىن جاساپ بەكىتتى. جىل بويى وسى جوسپارعا سايكەس اۋدان, مەكتەپ ۇجىم­دارى جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, مۇعالىم­دەر­دىڭ كاسىبي بىلىك­تىلىگى ارتىپ, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن باعالاۋ جۇيەسى جەتىل­دىرىلدى. 

وسىنداي ناتيجەلەرگە قول جەت­كىزۋ نەگىزىندە, 2-سىنىپتاردا وقيتىن 1 607 وقۋشىنىڭ ءبىلىم ساپاسى, وسى باعدارلاماعا قاتىسپاعان سىنىپ وقۋ­شى­لاردىڭ ءبىلىم ساپاسىنا قاراعاندا, سالىس­تىرمالى تۇردە 3,47%-دان 7,7%-عا دەيىن, ال 5-سىنىپتاردا وقيتىن 1 649 وقۋ­شىنىڭ ءبىلىم ساپاسى – 2,5%-دان 3,87%-عا دەيىن كوتەرىلدى. بۇل – جاقسى كورسەتكىش.

ءبىز, ءبىر سىنىپتا وقيتىن 1 مىڭ بالانىڭ ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە قول­­دانىلعان ءادىس-تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ, باسقا دا مىڭداعان بالا­لار­دىڭ ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيمىز.

ءبىزدىڭ بولجامىمىزشا, ءبىلىم ساپىن كوتەرۋ جۇمىستارى وسى ءادىس-تاسىل­دەردى پايدالانا وتىرىپ 1-سىنىپتان باستاپ جۇرگىزىلەتىن بولسا, وندا وقۋ­شىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى 60-80%-عا دەيىن ارتادى.

الداعى قاراشا ايىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ تولەبي اۋدانىندا وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىن تالقىلاۋعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق عپك وتكىزى­­لە­تىن بولادى, وعان ەلىمىزدىڭ پەداگوگ كادرلارى قاتىسادى دەپ ويلايمىز.

اسقاربەك قۇسايىنوۆ,

مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور