ەلدىگىمىز بەن ەڭسەمىزدى كورسەتەتىن ەكسپو كورمەسىن استانادا وتكىزەر كۇن تاياپ كەلەدى. الەم ەلدەرىنىڭ الدىندا الەۋەتىمىز بەن بەت-الپەتىمىزدى تانىتاتىن ۇلىق شاراعا دايىندىق جۇمىستارى قارىشتاپ ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – استانادا ىرگەسى قالانا باستاعان جاڭا ۆوكزال.
دەسەك تە, ەلورداعا حالىقارالىق كورمەسىز دە جاڭا ۆوكزال كەرەك ەدى. سەبەبى, ەلورداعا اينالعانىنا 17 جىل بولعان استانا تۇرعىندارى مەن كەلىپ-كەتۋشى جولاۋشىلاردىڭ سانى كۇن ساناپ كوبەيۋدە. وسىعان وراي, قالانىڭ ەسكى تەمىرجول بەكەتى سان-تاراپتان اعىلعان جولاۋشى نوپىرىنە تارلىق ەتە باستادى. كەلە-كەلە, جاڭا ۆوكزالعا سۇرانىس كۇشەيدى. ال قازىرگى ۆوكزالدىڭ جۇكتەمەسى ءوزىنىڭ جوبالىق قۋاتىنان باياعىدا-اق 30 پايىزعا اسىپ كەتىپتى.
بۇگىندە ەلىمىزگە ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرى اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني جانە عىلىمي-تەحنيكالىق بايلانىس ورناتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن حالىقارالىق كولىكتىك-كوممۋنيكاتسيالىق ءدالىز اۋاداي قاجەت. جاڭا ۆوكزال كەشەنىندە ۆاگوندار پاركى جاساقتالىپ, زاماناۋي پويىزدار قالىپتاستىرىلىپ, الەمدەگى وزىق ەلدەردىڭ ستاندارتىنا ساي ەتىلمەك.
اڭگىمەنى ءاۋ باستان ايتار بولساق, ەكىنشى بولات جول قاقپاسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان تىڭ دا اۋقىمدى جوباعا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق ينۆەستيتسيالىق بيۋدجەتىنەن قاجەتتى قاراجات وتكەن جىلى قاراستىرىلىپ قويعان ەكەن. كومپانيانىڭ بۇقارامەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بەرگەن مالىمەتكە سەنسەك, ۆوكزال كەشەنىنىڭ قۇرىلىمى جوعارى تەحنولوگيالار ۇستانىمىنا بەيىمدەلگەن يننوۆاتسيالىق وزىق تاسىلدەرمەن جاسالادى. وندا جەدەل باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلىپ, ارقانىڭ قاتال دا قۇبىلمالى اۋا رايى مەن جەرگىلىكتى جاعرافيالىق ەرەكشە جاعداي ەسكەرىلگەن.
بۇيىرتسا, جاڭا ۆوكزالدىڭ ەڭسەلى عيماراتى 6 قاباتتان ءتۇزىلەدى. سونداي-اق, پويىزدار مەن جولاۋشىلاردىڭ ەمىن-ەركىن قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 6 بىردەي تۇيىق تۇردەگى قابىلداپ-جونەلتۋشى جول توسەلەدى. باس عيماراتتىڭ ىشىنە 3000 جولاۋشى سىيادى. ال وتكىزۋ قابىلەتى تىپتەن زور, تاۋلىگىنە كەم دەگەندە 35 مىڭ جاندى اتتاندىرىپ جىبەرۋگە قاۋقارلى بولماق. عالامات كەشەننىڭ جالپى اۋماعى 119 709 شارشى مەتردى قۇرايدى. مامانداردىڭ سوزىنە يلانساق, ۆوكزال قوناقتارعا ۇمىتىلماس اسەر قالدىراتىنداي ەتىپ ويلاستىرىلعان. جوبا بويىنشا ۆوكزال كەشەنى جاي عانا تەمىرجول بەكەتى ەمەس, ەلوردانىڭ باس قاقپاسى رەتىندە بەينەلەنەدى. حالىق كوپ شوعىرلاناتىن ىسكەرلىك ورتادا كولىك تۇرىنەن باسقا سالالار دا قىزمەتىن كورسەتىپ, بەلسەندىلىگىن تانىتادى. باس عيماراتتىڭ ءبىر جاعىندا ساۋدا ورىندارى ورنالاسىپ, وعان قوناق-ءۇي, بيزنەس ورتالىعى, ويىن-ساۋىق نىسانى ءوزارا ۇندەسەدى. جوبادا اق جاۋىننان كەيىنگى استانانى ءتۇرلى تۇسكە بوياعان كەمپىرقوساق, مۇسىلماندىقتىڭ ايشىعى رەتىندە جارتى اي ىسپەتتى دوعا جانە كەرەگە سياقتى كوركەم بەينە اسپەتتەلگەن. وسىلاي اسەم كوركى كوز قىزىقتىرعان قالا كەلبەتى مەن زاماناۋي ساۋلەت ونەرى ۇيلەسىم تابادى.
جاڭا ۆوكزال كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىن اڭگىمەلەسەك, وسى كەزگە دەيىن بىرقاتار يگى ىستەر جۇزەگە اسىرىلىپ ۇلگەرگەن. اتاپ ايتار بولساق, بىرەگەي نىساننىڭ جوبالاۋ-زەرتتەۋ بولىگىنە قاتىستى توپوگەودەزيالىق گەولوگيالىق جۇمىستار تولىعىمەن ورىندالعان. جوسپارلانعان كۇردەلى قۇرىلىستى «سەمبول ۋياتتپيستا شيركەتي» اق جانە «جول جوندەۋشى» جشس سالىپ جاتىر. قازىعى قاعىلىپ, جۇمىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان جوبانىڭ اۆتورى «كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» جشس. جالپى, باس مەردىگەر رەتىندە بەلگىلى تۇرىك كومپانياسى مەن «جول جوندەۋشى» جشس سەرىكتەستىك قۇرىپ, تىزە قوسقان اتالعان شارۋالار لەگىنە قازىرگى ۋاقىتتا ءبىر جىل تولىپتى. بۇيىرتسا, حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋ قارساڭىندا سالىنىپ ءبىتۋى ءتيىس تەمىرجول بەكەتى تاۋلىگىنە 30 مىڭنان استام جولاۋشىنى قابىلداپ, اتتاندىرۋعا قابىلەتتى بولاتىنىن جوعارىدا ايتتىق.
قازىرگى كۇندە, قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن. ۆوكزال عيماراتى ورىن تەبەتىن الاڭنىڭ اينالاسىنا قۇرىلىسشىلاردىڭ ۋاقىتشا تۇراق-جايلارى بوي كوتەرىپ, قاجەتتى جەر تەلىمدەرى تەگىستەلىپ, تۇزەتىلىپ جاتىر. ءازىردىڭ وزىندە, 13 مىڭنان استام قادا قاعىلىپ, مونوليتتىك تەمىر-بەتوننان قۇيىلىپ جاتقان قالا قاقپاسىنىڭ ىرگەتاسى مەن قاڭقاسىنىڭ 20 پايىزى اتقارىلىپ بولعان. عيماراتتىڭ ەستاكادا تىرەۋلەرى بەكىتىلىپ, نەگىزگى باعانالار تۇرعىزىلۋدا. سان تاراۋلاردى قوساتىن جولدار شەڭبەرىندە جەر توسەمى نىعىزدالىپ, اجارلاندىرۋ جۇمىستارىن قولعا العان. وسى كەزدە ماڭىزدى قۇرىلىس نۇكتەسىندە 570 مامان-جۇمىسشى مەن 70-شاقتى تەحنيكا قىزۋ ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋىنا جانە الەۋمەت قاجەتىنە وتە كەرەك نىساندى استانانىڭ اجارىن ارلەي تۇسەتىندەي ەتىپ سالۋدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2012 جىلى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق كومپانياعا تاپسىرعانى ءمالىم. ۆوكزالدى تۇرعىزۋ ناتيجەسىندە مەملەكەتارالىق جانە ايماقارالىق بايلانىستاعى جولاۋشىلار قاتىناسى وڭتايلاندىرىلىپ, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تابىستىلىعىن ارتتىرۋدا ىقپالى زور زاماناۋي كولىك جۇيەسى قۇرىلادى. ال وتكىزۋ قاۋقارى جول ءجۇرۋ باعىتتارىنا جولاۋشىلاردى جونەلتۋدىڭ ىقتيمال كورسەتكىشتەرى تۇرعىسىندا انىقتالعان. ا.بايتۇرسىن ۇلى مەن ج.ناجىمەدەنوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاساتىن اۋماقتا استانا ستانساسىنا كەلىپ تۇيىسەتىن توبىل, كوكشەتاۋ, قاراعاندى, پاۆلودار نۇكتەلەرى بويىنشا تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتىلەدى.
عالامات قۇرىلىس اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن سوڭ ۆوكزال شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىن جۇمىسكەرلەردىڭ شتاتتىق سانى 511 ادامدى قۇرايدى. «ۆوكزال-كوپىر» دەپ سيپاتتالاتىن تۋىندىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىن تاعى ءبىر تاپتىشتەسەك, ۆوكزال عيماراتىنىڭ جالپى اۋماعى 33 670 شارشى مەتردى الىپ, اۆتوتۇراعى بار ۆوكزال ماڭى 137 134 شارشى مەتردى شامالايتىن بولادى. كوممەرتسيالىق ماقساتتاعى بولىگى 15 302 شارشى مەتردى يەلەنەدى. ءسويتىپ, كەمپىرقوساق كەيىپتەگى ۆوكزال-كوپىر جاڭا زامان كورىنىسىن ايشىقتاپ تۇراتىن بولادى.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».