ەلىمىزدە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ جۇرگەندەر سانى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدى. ولار زەينەتاقى قورىنا جارنا تولەمەيتىندىكتەن, بولاشاقتا كەدەيلىككە تاپ بولۋ قاۋپى جوعارى. ساراپشىلار زەينەت جاسىندا مەملەكەتكە ەمەس, ءوز جيناعىنا سەنەتىن كۇن تۋاتىنىن ەسكەرتەدى. ەكونوميست امان الىمباەۆ بۇل ماسەلەنىڭ سالدارىن سينگاپۋر ۇلگىسىمەن سالىستىرا وتىرىپ ءتۇسىندىرىپ بەردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قازىر فريلانسەر, جەكە شەبەر, ونلاين ساۋدامەن اينالىساتىندار, تاكسي جۇرگىزۋشىسى نەمەسە ماۋسىمدىق جۇمىس ىستەيتىندەر كوپ. الايدا بۇل توپتىڭ كوبىسى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا (بجزق) زەينەتاقى جارناسىن مۇلدەم تولەمەيدى نەمەسە تەك ەڭ تومەنگى مولشەردە عانا اۋدارادى. ەكونوميست امان الىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاعداي بولاشاقتا الەۋمەتتىك تۇرعىدان وتە قاۋىپتى سالدارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن.
«بۇگىندە ادامداردىڭ ءبىر بولىگى زەينەتاقى قورىنا مۇلدەم جارنا تولەمەيدى. ال كەيبىرەۋلەرى اي سايىن 3 500 تەڭگە سياقتى ەڭ تومەنگى جارنا تولەيدى. ولار بۇل تولەمدى ايىپپۇل الماۋ ءۇشىن عانا جاسايدى. بىراق وسى ارەكەتتىڭ سالدارىن كوپ ادام ويلامايدى. ەگەر ادام ۇزاق جىل بويى زەينەتاقى قورىنا جارنا تولەمەسە, زەينەتكە شىققاندا ونىڭ قولىندا ەشقانداي جيناق بولمايدى. بۇل قارتايعاندا كەدەيلىككە دۋشار بولۋ دەگەن ءسوز», دەيدى ساراپشى.
امان الىمباەۆ زەينەتاقى جۇيەسىندەگى بۇل تۇيتكىلدى سينگاپۋر ەلىنىڭ تاجىريبەسىمەن سالىستىردى. وندا دا زەينەتاقى جۇيەسى رەسمي تۇردە جۇمىس ىستەيتىندەرگە عانا ءتيىمدى. مىسالى, سينگاپۋردا ازاماتتار تابىسىنىڭ بەلگىلى ءبىر پايىزىن مىندەتتى تۇردە ارنايى قورعا اۋدارادى. بۇل قورداعى اقشا بىرنەشە باعىتقا بولىنەدى: زەينەتاقى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم جانە تۇرعىن ءۇي. بىراق مۇنداي جۇيەدە ادامنىڭ تۇراقتى تابىسى بولماسا, ول اۆتوماتتى تۇردە جۇيەدەن تىس قالادى.
«سينگاپۋرلىق جۇيەدە حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتى وتە جوعارى. ولار جالاقى الىسىمەن-اق جارنالارىن قورلارعا بولەدى. بۇل ءتارتىپ پەن سەنىمنىڭ بەلگىسى. بىراق جۇيە تەك تابىسى تۇراقتى, رەسمي جۇمىس ىستەيتىن ادامدار ءۇشىن عانا جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسسىز نەمەسە بەيرەسمي جۇمىستا جۇرگەن ازاماتتار ول مۇمكىندىكتەن قاعىلادى. بىزدە دە ءدال وسىنداي جاعداي. كوپ ادام زەينەتاقى جۇيەسىنەن تىس قالىپ جاتىر», دەيدى ول.
ساراپشىنىڭ سوزىنشە, بىزگە دە بولاشاققا ەرتە قامدانۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. ويتكەنى زەينەت جاسىنا جەتكەندە تەك مەملەكەتكە ارقا سۇيەۋ جەتكىلىكسىز بولادى.
«قازىرگى زەينەتكەرلەردىڭ زەينەتاقىسى – ەڭبەك وتىلىنە, اۋدارىلعان جارناسىنا قاراي بەلگىلەنەدى. ال جاستاردىڭ كوپشىلىگى جارنا تولەمەسە, بولاشاقتا زەينەتاقىسى ماردىمسىز بولادى. سوندىقتان ادامدار بۇگىننەن باستاپ بولاشاعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى كەرەك. سينگاپۋرلىقتار سەكىلدى ءبىز دە قارتايعان كەزدە مەملەكەتكە ەمەس, ءوز جيناعىمىزعا سەنۋدى ۇيرەنۋىمىز كەرەك.», دەيدى امان الىمباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا زەينەتاقى جۇيەسى جارتىلاي جيناقتاۋشى سيپاتتا. ياعني ازاماتتاردىڭ بۇگىنگى جارناسى قازىرگى زەينەتكەرلەرگە تولەنەتىن زەينەتاقىنى جابۋعا جۇمسالادى. بۇل جاعداي زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا قاتىستى دا سۇراق تۋىنداتادى. سوندىقتان حالىق اراسىندا قارجىلىق ساۋاتتى ارتتىرۋ, جيناق مادەنيەتىن دامىتۋ جانە بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعانداردى الەۋمەتتىك جۇيەگە تارتۋ – الداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولۋعا ءتيىس.