تازىنىڭ بابىن بىلگەن باعاسىن دا بىلەدى

تازى جاناشىرى, بۇر­كىتشى ايان دوسى­مان­نىڭ ايتۋىنشا, وسىن­داي يگى باس­تامالاردان كەيىن تازى جاناشىرلارى كوبەيە تۇسكەن. ايان تازىعا بالا جاستان ءۇيىر بولىپتى. اڭشى­لىقتىڭ, تازى باپتاۋدىڭ قىر-سىرىن جەتىك بىلەتىن اتاسى ءداستۇرىمىز ۇزىلمەسىن دەگەن نيەتپەن بىلگەنىن بالالارىنا, نەمەرەلەرىنە ۇيرەتكەن. تازى­نىڭ تازالى­عى­نا, ادالدىعىنا, جۇيرىك­تىگىنە سۇيسىنگەن ايان­نىڭ قىزىعۋشىلىعى ويانعان. ەسەيە كەلە اڭعا شىعۋدىڭ ءادىس-ءتاسىلىن مەڭگەرگەن. ءوزى قازىر تازىلارىن اقمولا وبلىسى, ارايلى اۋىلىندا باپتايدى. دەمالىس كۇندەرى تازىلارىن قويان, تۇلكى, قارساق, بورسىققا سالادى. ونىسى اۋەلى ءوزىنىڭ اۋەستىگىنەن بولسا, تاعى ءبىر ويلاعانى – تازىلار بابىندا بولسىن دەگەنى.

«اڭعا شىعار كۇنى تاڭەرتەڭ تازىلارعا تاماق بەرمەيمىز. كەش­كى 20.00-دەن كەيىن اش قالدى­رىپ, تاڭ اتار-اتپاستان اتقا قونا­مىز. بۇركىت تە سولاي ەمەس پە, اڭعا شىعار الدىندا اش قويساڭ بابىندا تۇرادى. جازدىگۇنى تازىلاردى تال تۇستە جۇگىرتىپ, قي­ناۋعا بولمايدى, وكپەسى جانىپ كەتۋى مۇمكىن. تازى جۇگىرتۋگە تاپتىرمايتىن مەزگىل – كۇز, قانسونار. ءيتتى قالىپتى بابىندا ۇستاپ, ساقتاپ وتىرۋ ءۇشىن شامادان تىس ارتىق تاماق بەرمەۋگە تىرىسامىز. ارتىق ماي جيناسا, جۇگىرۋى قيىندايدى. تازى اسىراۋشىلاردىڭ اراسىندا «قابىرعاسى كورىنگەن تازى بابىندا تۇرعان تازى» دەگەن پىكىر بەكەر ايتىلماسا كەرەك», دەيدى ايان دوسىمان.

بۇرىن شىرعا تارتۋ جارى­سىنان ەل-جۇرتتىڭ اسا حابارى بولماسا, قازىر ءجيى ۇيىم­داس­تىرىلىپ, كورەرمەن جيا باس­تادى. تازى كورمەلەرى, تازىنى سى­نايتىن باس­قا دا جارىس­تار ارقىلى قازاقى ءيتتىڭ تانىمالدىعىن ارتتىرۋعا بولادى.

«تازىنى جاھانعا تانىتۋ ىسىن­دە العى شەپتە جۇرگەن جان­­داردىڭ ءبىرى – اعام ابزال دوسىمان. ول فينليانديا استاناسى حەلسينكي, تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالالارىندا «جەل­دەن دە جۇيرىك تازى» دەگەن تاقى­رىپ­پەن ارنايى فوتوكورمە ۇيىم­داستىردى. ءوزى مۇشەلىك ەتەتىن «NOMAD» ۇلتتىق اڭشىلىق كلۋبى» قوعامدىق بىر­لەستىگى مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا «روني» اتتى قۇماي تازى سىيلادى. ونىڭ بارلىعىن تىزە بەرسەك تاۋسىلمايدى. ءوز تازىلارىم تۋرالى ايتسام, شىرعا تارتۋدان 2022 جىلى اقمولا وبلىسىندا وتكەن جارىس­تا «ەلەس» اتتى تازىمىز 2-ورىن الدى», دەدى تازى جاناشىرى.

بيىل قازاقستان كينولوگ­تەر وداعى جىل سايىن ۇيىم­داستىراتىن «Kazakh tazy» مونو­پورودالىق كورمەسىندە ايان دوسىمانداردىڭ «بەلەس» اتتى تازى ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى اتاندى. ال بىلتىر «نەيزي» اتتى تازىسى ەكىنشى ورىندى يەمدەنگەن. ەستە بولسا, بىلتىر حالىقارالىق كينولوگيا وداعى (FCI) قازاق تازىسىن بولەك تۇقىم رەتىندە «شارتتى» تۇردە تىركەگەن. ەندى وسىنداي ءىس-شارالار تازى تۇقىمىن تولىققاندى تىركەۋگە سەپتەسەدى. ول ءۇشىن الداعى 10 جىل ىشىندە ءىرى ءىس-شارالار ءجيى-ءجيى وتكىزىلىپ تۇرۋعا ءتيىس.

«تازى مەن توبەتكە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قول­داۋ كورسەتىلگەن سوڭ, قىزىعاتىندار­دىڭ كو­بەيگەنىن انىق بايقادىق. قازىر ستاندارت­­قا ساي, ساراپشىلار مويىندا­عان تازىلار جاق­سى باعالانا باستادى. ەل اراسىندا «تەگىن بەرە سالمايسىڭ با» دەگەن سىڭايدا پىكىر ايتاتىندار ءالى دە بار. ولار تازى اسىراۋدىڭ قانداي ەڭبەك ەكەنىن ەلەپ-ەسكەرمەيدى. مەيلى تازىنى تەگىن بەردىم دەگەن كۇننىڭ وزىندە وعان قالاي قارايتىنى بەلگىسىز. مىسالى, تازا قان­دى تازى­نىڭ كۇشىگىن قۇجاتتارىمەن قوسىپ 500 مىڭ تەڭگەگە بەرسەم, قوجايىنى كەيىن ونىڭ بابىنا كوڭىل بولەدى. اقشاعا العان سوڭ قادىرى بولادى. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ تازىلار جاي تازى ەمەس, ساراپشىلار مويىنداعان قازاق تازىسى. كەيدە تانىستارىمىز تازىعا ۇقساس قاڭعىباس يتتەردى كورسەتىپ جاتادى. ءبىز ولاردىڭ شاتىس ەكەنىن بىردەن اجىراتامىز. قالاي دەگەندە دە تازا قاندى تازىنىڭ بابى, جۇگىرىسى, سيپاتى بولەكتەنىپ تۇرادى. ءوڭى تازىعا ۇقساس قاڭعىباس, ارىق يتتەردىڭ بارلىعى تازى ەمەس. ونىڭ اياعى, جامباس سۇيەگى, تۇمسىعى ءبارى-ءبارى ستاندارت­قا ساي بولۋى كەرەك. قۋانتارلىعى, قازىر اتا ءداستۇردى ساقتاعان, اسىل قازىنامىزدىڭ قادىرىن بىلەتىن ازاماتتار تازى­نىڭ ارزان تۇرمايتىنىن ءتۇسىنىپ كەلەدى. ويتكەنى كەزىندە ءبىر تازى­نىڭ قۇنى ءبىر ءۇيىر جىلقىمەن تەڭ بولعان», دەيدى ايان دوسىمان ءسوزىن تۇيىندەپ.

تازى اسىراپ, جۇگىرتەتىندەر بىرىنە-ءبىرى قولدان كەلگەنشە جاردەمدەسەدى, قاراسادى. مىسالى, قارتايعان نەمەسە جاراقات العان تازىلاردى ساتۋدىڭ وزىندىك ادەبى قالىپتاسقان. ياعني ۋاعىندا جۇيرىك بولعان تازىنى كوز­دەپ جۇرگەن جانعا قارعىباۋىن ۇستا­تادى. سەبەبى تازىنىڭ بابىن بىلەتىن ادام باعاسىن دا بى­لەدى. ورىنسىز ساۋدالاسپايدى. شىن مانىن­دە, قۇنى بار زاتتىڭ قادىرى بولادى. ستاندارت­قا ساي كەلەتىن تازىلار جاقسى باعالانۋعا ءتيىس. بۇل ءبىر جاعى تازى جاناشىرلارى­­­نىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرسا, ەكىن­شىدەن, قازاق تازىسىنا دەگەن قۇر­مەت پەن ءىلتيپاتتىڭ بەلگىسى.