مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ء(مامس) ەنگىزىلگەلى حالىقتىڭ مەديتسينا قىزمەتىنە قويار تالابى جوعارىلادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كەيىنگى بەس جىلدا سالاعا بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزدى. سونىڭ كەيىنگىسى ءارى اۋقىمدىسى تسيفرلاندىرۋعا, بىرىڭعاي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەنى ەنگىزۋگە قاتىستى بولدى. بىرەر كۇن بۇرىن پرەزيدەنت ءمامس جۇيەسىن جەتىلدىرەتىن, مەديتسينا قىزمەتىنىڭ ساپاسىن تاعى دا جاقسارتا تۇسەتىن زاڭعا قول قويدى. وسى وزگەرىستەردىڭ ءجون-جوباسىن, سالاداعى باسقا دا جاڭاشىلدىقتاردىڭ رەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال النازاروۆامەن سۇحباتتاسقاندا كوڭىلگە تۇيدىك.
– اقمارال شارىپبايقىزى, ءمامس جۇيەسى ءبىر ەمەس, بىرنەشە جىل ابدەن زەرتتەلىپ, سارالانىپ, سۇزگىدەن وتكەن سوڭ عانا قابىلدانعانىن جاقسى بىلەمىز. سودان بەرىدە 5 جىل وتكەنىمەن, جۇيەنىڭ كەمشىن تۇستارى رەتتەلە قويمادى. ءتىپتى, «مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن الىپ تاستاۋ كەرەك» دەگەن سىڭايدا پىكىر ايتقاندار بولدى. شىنىندا, ءمامس بىزگە قانشالىقتى ءتيىمدى بولدى, اڭگىمەنى وسىدان باستاساق.
– ءيا, ءمامس-كە قاتىستى ءتۇرلى سىن-پىكىر ايتىلدى, ايتىلىپ تا جاتىر. قالاي دەگەندە دە, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءىرى, ماڭىزدى رەفورما. ءمامس تۋرالى زاڭ 2015 جىلى قابىلدانعانىنا قاراماستان, اۋدارىمدار تەك 2018 جىلى جيناقتالا باستادى. 2020 جىلى COVID-19 پاندەمياسى تۇسىندا جۇيە سالاعا تولىق ەندى. زاڭ قابىلداۋ ۇدەرىسىندە جۇيەگە ءاربىر پاتسيەنتتەن تۇسەتىن جارنا مەن تولەمدەردىڭ مولشەرى بولاشاقتا ولاردى باستاپقى كولەمگە دەيىن ودان ءارى ۇلعايتۋ جوسپارىمەن ەكى ەسەگە جۋىق ازايتىلعانىن ەسكە سالعىم كەلەدى. پاندەميا جاعدايىندا ءمامس جۇيەسى دەنساۋلىق ساقتاۋدى قوسىمشا قارجىلاندىرۋدىڭ ماڭىزدى كوزى بولا وتىرىپ, تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. جيناقتالعان اۋدارىمداردىڭ ارقاسىندا ساقتاندىرۋ قورىنىڭ قوماقتى قاراجاتى پاندەميامەن كۇرەسكە ءبولىندى. ءمامس كەمشىلىكتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايتار بولساق, العاشقى جىلداردا كومەكتىڭ ءبىر ءتۇرىن كورسەتۋ كەزىندە قارجىلاندىرۋدىڭ ەكى ارناسى بولدى. ناتيجەسىندە, ءمامس باعدارلاماسىمەن بەكىتىلگەن كوپتەگەن مىندەتتەمەگە قاجەتتى قارجى تيمەدى. سودان كەلىپ قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋ دا قيىنعا سوعا باستادى. وسىدان سوڭ ەل ازاماتتارى رەفورماعا نارازىلىعىن ءبىلدىردى. مۇنداي مودەل ازاماتتاردى ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋعا ىنتالاندىرمادى. وسىعان بايلانىستى ەل پرەزيدەنتى بىلتىر جولداۋدا ۇكىمەتكە ناقتى, ءادىل مودەل قۇرۋعا باعىتتالعان مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدى, مەملەكەتتىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۇرعىسىنان تەڭدەستىرىلگەن بىرىڭعاي بازالىق پاكەتتى قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى. مەملەكەتتىڭ مىندەتتەمەلەرى جۇيەنىڭ قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىنە سايكەس كەلۋگە ءتيىس. ءمامس-ءتى ەنگىزۋ كەزەڭىندە قارجىلاندىرۋ كولەمىن ۇلعايتىپ, بولىنگەن قاراجاتتىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋىمىز قاجەت. سول تۇرعىدا الەمدە تيىمدىلىگىن كورسەتكەن دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ساقتاندىرۋ مودەلىنە كوشۋ بارىسى نەگىزسىز سوزىلدى.
– زاڭعا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەلەرى جونىندە وزگەرىستەر, تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. بۇل سالاداعى كەمشىلىكتەردى قانشالىقتى رەتتەيدى دەپ ويلايسىز؟
– زاڭ الدىمەن سالانى تۇراقتى قارجىلاندىرۋعا كوپ كومەگىن تيگىزەدى. شىعىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بارشاعا بىردەي ءادىل بولادى. جۇيە ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ مۇددەسىنە جۇمىس ىستەيدى. بۇدان بىلاي دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى دا ەرتەڭگى كۇنگە سەنىممەن قارايدى. ويتكەنى جۇيەنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى نەگىزگى كومپونەنتتەردىڭ بىرىنە اينالادى. رەفورما دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە تۇرالاپ كەلگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ساراپتامالىق دەڭگەيدە ەگجەي-تەگجەيلى قارالعان, ماقۇلدانعان مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى ءبىراز جۇمىس ىستەدى. ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا زاڭ جوباسىن پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا جىبەردىك. قۇجات ءتورت ايدىڭ ىشىندە قابىلداندى. بۇل – ۇسىنىلعان ءىس-شارالار مەن شەشىمدەردى الداعى ءۇش جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتىك جوسپارمەن بىرگە ءجىتى قاراۋعا مۇمكىندىك بەردى.
نەگىزى, الەمدە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدىڭ ءمىنسىز مودەلى جوق. ولاي دەيتىنىمىز, جۇيەنى ءار ەل ءوزىنىڭ ىڭعايىنا, حالىقتىڭ سۇرانىسىنا, تالابىنا قاراي بەيىمدەپ الادى. كوپتەگەن ەلدە جاڭا مودەل بىردەن تيمدىلىگىن كورسەتپەگەن. ولار ءوز جۇيەلەرىن مەزگىل-مەزگىلىمەن قولدانىستاعى تالاپتارعا ساي جەتىلدىرىپ وتىرادى. زاڭنىڭ نەگىزگى ماقساتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ورنىقتى, ۇزاق مەرزىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان. وندا شىعىستار مەملەكەتتىڭ, تۇرعىندار مەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ اراسىندا سالىستىرمالى تۇردە ءادىل بولىنەدى.
زاڭدا نەگىزگى مىندەتتەمەلەردى تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) پاكەتىنەن ءمامس جۇيەسىنە كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرا وتىرىپ, بازالىق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپتاستىرۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلعان. بۇل قادام 2027 جىلعا قاراي قارجىلاندىرۋدىڭ باسىم ساقتاندىرۋ مودەلىنە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇندا شىعىستاردىڭ اراقاتىناسى تمككك-گە 35%, ءمامس-كە 65% بولادى. بۇكىل الەمدە پاكەتتەردى ءبولۋدىڭ مۇنداي مودەلى مۇمكىندىگىنشە الەۋمەتتىك باعدارلانعان بولىپ سانالادى. الايدا قاراجاتتى باقىلاۋدىڭ قاتاڭ ەرەجەلەرىن بەلگىلەپ, رەسۋرستاردى بارىنشا ۇنەمدەۋ قاعيداتتارىن ەنگىزۋ ارقىلى عانا جۇيەنى ءتيىمدى ەتە الامىز. بوساتىلاتىن قاراجاتتار تاريفتەردى كوتەرۋ, مەديتسينالىق كومەكتىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن قارجىلاندىرۋ تاپشىلىعىن جابۋ سياقتى سالانىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى قاجەتتىلىكتەرىنە باعىتتالادى.
– مەديتسينالىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن قارجىلاندىرۋعا قاتىستى ءبىراز وزگەرىس قاراستىرىلعان ەكەن. دەگەنمەن, قارجىلىق ماسەلەلەردى ايتپاعاندا, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ مودەلىن ءالى كۇنگە تۇسىنبەي جۇرگەن تۇرعىندار بار.
– كەز كەلگەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا مەملەكەت پەن تۇرعىندار جاۋاپتى. ازاماتتاردىڭ بارلىعى ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراسا, بۇل مەديتسينانى عانا ەمەس, بۇكىل قوعامدى دامىتۋدىڭ باستى باعدارى بولادى. قازىرگى كەزەڭدە تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن مەملەكەتتىڭ كۇش-جىگەرى ەسەبىنەن عانا ساقتاپ, نىعايتۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن تۇجىرىمعا كەلۋ كەرەك. ءار ادام جوعارى ءومىر ساپاسىنا جەتۋدە ءوزىنىڭ ساۋلىعىنا ىنتالى بولعانى ءجون. ءبىز اسا كۇردەلى اۋرۋعا شالدىعىپ, سىرقاتىنا شيپا ىزدەگەن ناۋقاستارعا قامقور بولىپ, قولداۋعا ءتيىسپىز. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ بىزدەگى مودەلى وسى ۇستانىمعا سايادى. بۇل بىزدە عانا ەمەس, بارلىق باسەكەگە قابىلەتتى ەلدەردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىندە كەزدەسەتىن ترەند.
بۇگىندە ءمامس قاراجاتى ەسەبىنەن حالىقتىڭ 16 ساناتىنا, ونىڭ ىشىندە 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا, جۇكتى ايەلدەرگە, زەينەتكەرلەرگە, اۋىر ناۋقاستارعا, مۇگەدەكتەرگە, ازاماتتاردىڭ باسقا دا الەۋمەتتىك وسال ساناتتارىنا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. سونداي-اق ءمامس-ءتىڭ ارقاسىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ كوبى, ونىڭ ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق كومەك قوسىمشا شىعىندارسىز قولجەتىمدى بولدى. پاتسيەنتتەر كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەردى 8 ەسە كوپ الدى. كت/مرت-عا تەكسەرۋ سەانستارى 6 ەسە ءوستى. جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمى 3,5 ەسە كوبەيدى. بۇل جاي عانا ساندار ەمەس, ولاردىڭ ارتىندا كۇردەلى دياگنوزدار, اۋىر جاعدايلار, كومەك العان ناقتى ادامدار تۇر. ءمامس-ءتى ەنگىزۋ جىلدارىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ 2019 جىلعى 1 ترلن تەڭگەدەن 2025 جىلى 2,9 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى.
ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى ميسسياسى – ازاماتتاردى كۇتپەگەن مەديتسينالىق شىعىستاردان قورعاۋ. مىسالى, ءمامس ەنگىزىلگەنگە دەيىن پاتسيەنتتەر كوپتەگەن جوعارى تەحنولوگيالىق قىزمەتتەرگە, قىمبات تالداۋلارعا ءوز قالتاسىنان اقى تولەيتىن. ءتىپتى, كەيبىر وپەراتسيالار, مامانداندىرىلعان كونسۋلتاتسيالار مەن قازىر تەگىن بەرىلەتىن ءدارى-دارمەكتەر اقىلى بولدى.
– ءمامس پەن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى پاكەتتەرىن بىرىكتىرۋدەن قاراپايىم پاتسيەنتكە قانداي جەڭىلدىك بولادى؟
– بىرىڭعاي پاكەتكە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋ باستالدى. 2025 جىلعى 25 ساۋىردەگى زاڭنامالىق اكتىلەرگە جاڭا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ەل ازاماتتارىنا ءمامس جۇيەسىندەگى ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان ونكوسكرينينگتەن ءوتۋ قولجەتىمدى بولدى. 2026 جىلدان باستاپ الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلاردىڭ بارلىق تىزبەسىنە كۇدىك تۋىنداعان جاعدايدا تەگىن كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەك كورسەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسىلايشا, ازاماتتار تەگىن دياگنوستيكادان وتە الادى. دەندەگەن سىرقاتىن ۋاقتىلى انىقتايدى. بۇل پاتسيەنتتىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن, جالپى ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە تمككك شەڭبەرىندە دياگنوستيكا تەك تۋبەركۋلەز, ايتۆ ينفەكتسياسىنا كۇدىك بولعاندا ۇسىنىلادى. باسقا الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلار ءمامس شەڭبەرىندە قارالادى. سونىمەن قاتار ساقتاندىرىلماعان ادامداردىڭ ءوزى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ۇلكەن سپەكترىنە قول جەتكىزە الادى. مىسالى, ۆاكتسيناتسيالاۋ, ەرتە دياگنوستيكاعا ونكوسكرينينگتەر; ءاما كۇدىكتەنگەن جاعدايدا دياگنوستيكا; جەدەل مەديتسينالىق كومەك; ومىرگە قاۋىپ توندىرەتىن جاعدايلاردا پاتسيەنتتەردىڭ شۇعىل جمك; دياگنوستيكا, ەمدەۋ, پروفيلاكتيكا, بارلىق ءاما ءۇشىن تەگىن ادق; ينفەكتسيالىق اۋرۋلار كەزىندەگى مەديتسينالىق كومەك; قان پرەپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ; پاللياتيۆتىك كومەك جانە سىرقاتى اۋىر پاتسيەنتتەرگە ۇزاقمەرزىمدى كۇتىم.
بۇل وزگەرىستەر مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋعا, پاكەتتەردەگى قىزمەتتەردى ناقتى اجىراتۋعا, تمككك جانە ءمامس شەڭبەرىندە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن حالىققا دۇرىس تۇسىندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ ماڭىزدىسى, بارلىق ازاماتتار ساقتاندىرۋ ماربەسىنە قاراماستان, بىرقاتار ومىرلىك ماڭىزدى مەديتسينالىق قىزمەتتى تەگىن الادى. قىزمەتتەردىڭ تولىق پاكەتىن الۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق الەۋەتى ءتاۋىر تۇرعىندار مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋعا ءتيىس.
– بۇگىندە حالىقتىڭ ءبىر بولىگى, ياعني 3 ميلليوننان استام ازامات ءمامس جۇيەسىنەن ۇنەمى تىس قالىپ قويادى ەكەن. سەبەبى ولاردىڭ تولەم جاساۋعا مۇمكىندىگى جوق, الەۋمەتتىك جاعدايى كەلمەيدى. ولارعا قايتپەك كەرەك؟
– 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەلىمىزدە وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى (وتسك) ىسكە قوسىلدى. ونىڭ باستى ماقساتى – وتانداستاردى مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىنە تۇگەل, تەڭدەي تارتۋ. وتسك مالىمەتتەرى الەۋمەتتىك قورعاۋ شارالارىندا الەۋەتتى مۇقتاج ادامداردى (وتباسىلاردى) انىقتاۋعا مۇمكىندىك تۋدىردى. بۇگىندە ءمامس جۇيەسىنەن تىس تۇرعان 3 ميلليوننان استام وتانداستىڭ ىشىنەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا مۇقتاج 1 ميلليونعا جۋىق ادام الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتتىڭ داعدارىستىق, شۇعىل دەڭگەيلەرىندەگى ادامدارعا جاتادى. جاڭا زاڭدا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا مەملەكەتتەن قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن ءمامس جارنالارىن تولەۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كوزدەلگەن. مىسالى, كەيبىر ساناتتاعى تۇلعالار ءۇشىن ءمامس جارناسىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر تولەيدى. بۇل شەشىم ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتاردى قولداپ, ولاردىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتى تەگىن الۋىنا جاردەمدەسەدى. ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعى ازاماتتاردىڭ قالعان توبىنداعى 2,3 ملن ادامعا ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە كىرۋ ايىنا 4250 تەڭگە نەمەسە جىلىنا 51 مىڭ تەڭگە جارنا تۇرىندە قالا بەرەدى.
– قازىر بارلىق دەرلىك سالانى تسيفرلىق تەحنولوگيالارسىز ەلەستەتە المايتىن كۇنگە جەتتىك. پرەزيدەنت مەديتسينادا تسيفرلاندىرۋ كەشەۋىلدەپ جاتقانىن دا ايتتى. وسى باعىتتاعى جۇمىستار قالاي ۇيلەسىپ جاتىر؟
– ءيا, راس. قازىر ءبىز ءمامس جۇيەسىن ەنگىزىپ, ونىڭ شاراپاتىن تۇرعىندار كورىپ وتىر دەپ قول قۋسىرىپ وتىراتىن كۇيدە ەمەسپىز. الدىمىزدا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. ءبىز رەسۋرستاردى دۇرىس ءبولىپ, قاراجاتتى اشىق جۇمساۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ۇمتىلامىز. ءبىز سىن-قاتەرلەردىڭ بارلىعىن تسيفرلىق شەشىمدەرسىز ەڭسەرە المايمىز. ءارى تسيفرلىق جۇيەلەردى ۇنەمى زامان تالابىنا قاراي جاڭعىرتىپ وتىرۋ قاجەت. ءسوز جوق, ميلليونداعان مەديتسينالىق قىزمەتتەردى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تسيفرلىق شەشىمدەر جۇمىستى اجەپتەۋىر ىلگەرىلەتەدى. بىلتىر كەيبىر مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى قىزمەتكەرلەردىڭ كەلمەگەن پاتسيەنتتى كەلدىگە ساناپ, جالعان دەرەك تولتىرعانى انىقتالدى. وسىدان كەيىن باقىلاۋ كۇشەيدى. تەك وسى «جالعان دەرەك» كورسەتۋ فاكتىلەرىن تىيۋ ءۇشىن دە مينيسترلىك 10-نان استام بۇيرىقتى وزگەرتتى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار توقتاعان جوق, جالعاسىپ جاتىر.
2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ءمامس جۇيەسىنە جارنالاردى ەسەپتەۋ ءۇشىن بازانىڭ جوعارعى شەگىن ارتتىرۋ (قىزمەتكەرلەر ءۇشىن 10-نان 20 ەتج, جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن 10-نان 40 ەتج-عا دەيىن), قىزمەتكەرلەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن جارنالار مەن اۋدارىمداردىڭ نومينالدى مولشەرلەمەلەرىن ساقتاۋ كوزدەلگەن. بۇل ءمامس جۇيەسىنە جوعارى اقى تولەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ جارنالارى مەن اۋدارىمدارىن تولەۋ جونىندەگى جەڭىلدىكتەردىڭ كۇشىن جويادى. وسى ءىس-شارا بارلىق جالدامالى قىزمەتكەرلەردىڭ (500 مىڭعا جۋىق ادام), ولاردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرىنىڭ 9%-نا قاتىستى بولادى. قازىر تابىسى جوعارى ادامدار پروپورتسيونالدى تۇردە جارنانى از تولەيدى. جوعارعى شەكتى الۋ ەسەبىنەن ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە جىل سايىن قوسىمشا 200 ملرد تەڭگە تۇسەدى. وسىلايشا, جۇيەنى قارجىلاندىرۋ جالپىعا ءادىل بولادى. جارنالار ازاماتتاردىڭ تابىس دەڭگەيىنە قاراماستان تەڭ بولادى. ناتيجەسىندە, مەملەكەت قابىلدايتىن ءىس-شارالار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن نىعايتۋدى, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ مودەلىنىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
– ءمامس جۇيەسىنە تاعى قانداي اۋقىمدى وزگەرىستەر ەنەدى؟
– زاڭدا ءمامس سالاسىنداعى مەملەكەت قىزمەتىنىڭ قۇقىقتىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق نەگىزدەرىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان نورمالار كوزدەلگەن. مىسالى, ءمامس جۇيەسىندە 5 جىل بويى ۇزدىكسىز تولەم جاساپ كەلگەن ادامدار جارنا تولەۋدى توقتاتقاندا بىردەن ءمامس پاكەتىندەگى قىزمەتتەردەن قاعىلمايدى. التى ايعا دەيىن ءمامس ەسەبىنەن مەديتسينالىق كومەك الا الادى. الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سۋبەكتىلەرىنىڭ قارجىلىق قىزمەتىندە اشىقتىق قاعيداتىن ساقتاۋعا بۇرعىدان دا كوبىرەك باسىمدىق بەرىلەدى.
جالپى, زاڭ نورمالارى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرىن جوسپارلى ىسكە اسىرۋدى, جۇيەنىڭ ۇزاق مەرزىمدى قارجىلىق تۇراقتىلىعىن, ەل ازاماتتارىنا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ كەڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كۇن سايىن پاتسيەنتتەردى قابىلداپ, ەمدەپ, قاجەت بولسا جەدەل كومەك كورسەتۋگە ابدەن ماشىقتانعان جۇزدەگەن مىڭ دارىگەردىڭ, ورتا جانە كىشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن لايىقتى باعالاۋعا شاقىرادى. جەكە ادامداردىڭ قاتە-كەمشىلىكتەرى قوعام الدىندا بۇكىل سالانىڭ جۇمىسىن, ۇلتتىڭ ساۋلىعى جولىندا كۇن-ءتۇن دەمەۋ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن اق جەلەڭدىلەردىڭ ەڭبەگىن تەرىسكە شىعارماۋعا ءتيىس.
اڭگىمەلەسكەن –
ساندىبەك ءاسانالى,
«Egemen Qazaqstan»