«زاڭ مەن ءتارتىپ» يدەولوگياسىن ىلگەرىلەتۋ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن كونگرەسس-ورتالىقتا AFM Online 2025 «XXI عاسىردىڭ تسيفرلىق تريگگەرلەرى» فورۋمى وتكىزىلدى.
ءىس-شارانىڭ ماقساتى – قارجىلىق جانە تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى زاماناۋي سىن-قاتەرلەردى تالقىلاۋ. فورۋمعا 2 مىڭنان اسا ادام قاتىستى, ولاردىڭ قاتارىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, ساراپشىلار, ميلليونداعان جازىلۋشىسى بار بلوگەرلەر جانە قوعام قايراتكەرلەرى بار.
ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرۋعا جانە ولاردى قارجىلىق الاياقتىقتان قورعاۋعا باعىتتالعان فورۋمنىڭ كۇن تارتىبىندە قارجى پيراميدالارىنا قاتىسۋدىڭ تاۋەكەلدەرى, «دروپتار» قىزمەتى, ينتەرنەتتەگى الاياقتىققا جاۋاپكەرشىلىك جانە الدىن الۋ شارالارى تالقىلاندى.
جالپى, تاقىرىپ اياسىنداعى ءبىلىم, اقپاراتتاندىرۋ باعىتىنداعى باياندامالار ينتەراكتيۆتى فورماتپەن قاتار ءجۇردى. ياعني بلوگەرلەر ءوز باسىنان وتكەن, ءالى دە بولىپ جاتقان الاياقتىق وقيعالاردى اڭگىمەلەپ بەرسە, «پاترۋل» جانە «كوپتار 667» تەلەحيكايالارىنىڭ اكتەرلەرى قارجىلىق الاياقتىق تۋرالى سكەتچتەر كورسەتتى. ولار ناقتى وقيعالاردى ءبولىسىپ, تسيفرلىق تۇزاقتاردى قالاي تانۋعا جانە بولدىرماۋعا بولاتىنى جونىندە قۇندى كەڭەس ايتتى.
فورۋم مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءتيىمدى ديالوگ الاڭىنا اينالدى. قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى باسشىلىعى باستى ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە وسىنداي ءىس-شارالاردى ءتۇرلى فورماتتا وتكىزىپ, الدىن الۋ جۇمىسىنا حالىقتى كەڭىرەك تارتۋدى جالعاستىرا بەرەتىنىن جەتكىزدى.
«اگەنتتىك «زاڭ مەن ءتارتىپ» باستاماسى اياسىندا ۇلكەن فورۋمدى قولعا الىپ وتىر. بۇل ءىس-شارانى وسىمەن ءداستۇرلى تۇردە ەكىنشى جىل قاتارىنان ۇيىمداستىردىق. باستى ماقساتىمىز – حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتىن ارتتىرۋ. بۇگىنگى تاڭدا قارجىلىق پيراميدالار مەن الاياقتىق جوبالاردىڭ وزەكتىلىگى جويىلماي تۇر. سول سەبەپتى وسىنداي جوبانى قولعا الدىق. جوبا اياسىندا قارجىلىق قاسكويلەردىڭ قاقپانىنا قالاي ءتۇسىپ قالماۋ كەرەك, الاياقتىق سحەمالاردان ءوزىڭدى قالاي قورعاۋ قاجەت دەگەن سۇراقتارعا ساراپشىلار ءتيىستى جاۋابىن بەرمەك. سونداي-اق ەلدىڭ الدىندا جۇرگەن تانىمال بلوگەرلەر مەن اكتەرلەر دە جاستارعا ءوز باسىنان وتكەن جاعدايلاردى بايانداي وتىرىپ, ساقتاندىرۋ جولدارىن ۇسىندى», دەيدى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى دەپارتامەنت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اندرەي داۆىدوۆ.
ال استانا قالاسىنداعى بارلىبەك سىرتتان ۇلى اتىنداعى №34 ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورى امانگەلدى بودانوۆ قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى بالالاردىڭ بويىنا ەرتە جاستان ءسىڭىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى.
«بۇل فورۋمدا بۇگىنگىنىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسى بولىپ وتىرعان قارجىلىق ساۋاتتىلىق ماسەلەسى باستى تاقىرىپ بولدى. ادام بويىنداعى قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ەرتە جاستان قالىپتاستىرۋ كەرەك. بۇگىندە مەكتەپتەگى قارجىلىق ساۋات اشۋ كۋرسى جوعارى سىنىپتاردا باستالادى, ال تومەنگى سىنىپتاردا وقىتىلمايدى. قازىر قوعامدا قىلمىستىڭ ءتۇرى ۋشىعىپ تۇر. سونىڭ ىشىندە الاياقتاردىڭ قۇربانى بولىپ جاتقاندار قانشاما. بۇل رەتتە قوعام مۇشەلەرىنىڭ قارجىلىق ساۋاتسىزدىعى كوپ جاعدايعا سەبەپ. سوندىقتان وسى باعىتتاعى ءبىلىم كوكجيەگىمىزدى كەڭەيتسەك قانا وسىنداي قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ الدىن الا الامىز. وسىنداي فورۋمداردىڭ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرۋىنە مۇددەلىمىز», دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى.
فورۋمدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كيبەرقىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى جاندوس ءسۇيىنباي ەلىمىزدەگى الاياقتىقپەن, كيبەرقىلمىسپەن كۇرەس شارالارىنىڭ بارىسىن باياندادى.
«بۇگىندە ەلىمىزدە ەڭ كەڭ تاراعان ينتەرنەتتەگى الاياقتىقتىڭ ءبىر ءتۇرى – ينۆەستيتسيالىق الاياقتىق. بۇل قازىرگى تاڭدا قاتتى دامىپ جاتقان نەيرو جەلىنىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. اسىرەسە تانىمال ازاماتتاردىڭ جاساندى بەينەروليكتەرى وتە كوپ. قازىر جۇرت كوبىنە وسىنداي الاياقتارعا ۇرىنىپ جاتىر. بۇل ەلىمىزدە عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيەجۇزىندە پروبلەما بولىپ تۇر», دەدى ج.ءسۇيىنباي.
ول ءوز سوزىندە ەكى جىلدان بەرى بىرقاتار مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, سالالىق مينيسترلىكتەرمەن, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ, الاياقتىقتىققا تۇساۋ سالۋ ماقساتىندا كوپتەگەن شەكتەۋ قويىلعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكى جىلدان بەرى وزگەرتىلگەن نومىرمەن 67 ملن جالعان قوڭىراۋ شالىنعان ەكەن.