ءالى ەسىمىزدە, 2020 جىلدىڭ اقپانىندا جامبىل وبلىسىنىڭ قورداي اۋدانىنداعى نەگىزىنەن دۇنگەن ەتنوسى شوعىرلانعان بىرنەشە اۋىلدا ۇلكەن داۋ بولدى. ال دۇربەلەڭنىڭ نەگىزگى سەبەبى سورتوبە اۋىلىندا ون شاقتى دۇنگەن جىگىتىنىڭ جاسى 80-گە تاياعان قازاق قارياسىن قوس ۇلىمەن قوسا ساباعانى بولدى. ەرتەسىنە سول سورتوبەلىك تۇرعىنداردىڭ وبلىس ورتالىعىنان جەدەل جەتكەن پوليتسەيلەرگە باعىنباي, ءتىپتى زاڭ وكىلدەرىنە كۇش كورسەتىپ, بالاعاتتاپ, باسىنعاندارى جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىردى.
ءبىر مەزەتتە بىرنەشە اۋىلدا بولعان سول شۋدىڭ ارتى نەمەن اياقتالعانى ءمالىم. ايتپاعىمىز بۇل ەمەس, احۋالدى تىنىشتاندىرۋ ماقساتىندا ارەكەت ەتكەن پوليتسەيلەرگە باعىنىپ, ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ تالابىن ورىنداپ, ولارعا كۇش كورسەتپەگەندە اقپاراتى الەمگە تاراعان قايعىلى ماسانشى وقيعاسى بولماس پا ەدى دەيمىز...
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان پوليتسياسىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ سالتاناتتى جيىنىندا سويلەگەن سوزىندە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە تۇبەگەيلى رەفورما جاساۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن ايتقان. ال بۇل وزگەرىستى حالىقتىڭ قولداۋىمەن عانا تابىستى جۇزەگە اسىرا الاتىنىمىزدى دا ەسكەرتكەن.
قازىر قوعامدا پوليتسەيدەن كوزگە تۇرپىدەي تيەتىن جاعىمسىز كەيىپكەر جاساپ العانبىز. قيت ەتسە تەلەفونعا ءتۇسىرىپ, «قۇجاتىڭدى كورسەت, بۇل جەردە نە ىستەپ ءجۇرسىڭ, جۇمىسىڭدى نەگە ىستەمەيسىڭ؟» دەپ ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ بەرەكەسىن الاتىندار كوبەيدى. ءتىپتى وتكەندە اسحانادا تۇسكى اس ءىشىپ وتىرعان ءبىر توپ پوليتسەيدىڭ ۇستىنەن ءتۇسىپ, «نەگە اس ءىشىپ وتىرسىڭدار, جۇمىستارىڭ قايدا, باس كيىمدەرىڭ قايدا؟» دەپ دۇرسە قويا بەرگەن اتىراۋلىق بلوگەرسىماقتىڭ ارەكەتى ءتىپتى ۇيات, تىم ۇساقتىق.
جالپى, وسىنداي جاعدايدا ازاماتتارمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس جاساي وتىرىپ, ءار پوليتسەي مەملەكەت تۋرالى بەلگىلى ءبىر كوزقاراستىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتىنى انىق. «قوعام كوزقاراسىندا پوليتسەي – بيلىكتىڭ ۋاكىلەتتى وكىلى, اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە ۋچاسكەلىك پوليتسەيدى ءاربىر ءۇي تانيدى دەۋگە بولادى. ونىڭ ءسوزى مەن ارەكەتىنە قاراي ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ساياساتقا جانە ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا دەگەن كوزقاراسى قالىپتاسادى. بۇل تۋرالى سىزدەر, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى, ەشقاشان ۇمىتپاۋلارىڭىز كەرەك. سىزدەرگە ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى», دەگەن-ءدى مەملەكەت باسشىسى پوليتسيانىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ سالتاناتتى جيىنىندا.
دەگەنمەن مەملەكەت باسشىسى ازاماتتاردىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمى ءالى دە جوعارى دەڭگەيدە ەمەس ەكەنىن جاسىرمادى. «جەكەلەگەن ادىلەتسىزدىك جاعدايلارى, پوليتسەيلەردىڭ نەمقۇرايدىلىعى, كەيدە ولاردىڭ زاڭعا قايشى ارەكەتتەرى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بارلىق قۇرىلىمىنىڭ قىزمەتىنە كولەڭكە تۇسىرەدى», دەگەن پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ جانى بار.
راسىندا, كەيىنگى جىلدارى پوليتسيانىڭ بەدەلى تۋرالى ءسوز ءجيى قوزعالىپ ءجۇر. وسى رەتتە وتاندىق پوليتسيانىڭ ايبىندى, ايبارلى بولۋى ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ جالپى, پوليتسيا قىزمەتى ەڭ قيىن ماماندىقتىڭ ءبىرى ەكەنىنە داۋىمىز جوق. كوبىنە پوليتسەيلەر قاۋىپ-قاتەردىڭ ورتاسىندا جۇرەدى. ارينە, تاۋەلسىزدىك العالى بەرى كەيبىر فۋنكتسيالارىن ايتپاعاندا, پوليتسيانىڭ قىزمەتتىك فورمالارى مەن قىزمەت اتاۋلارىنا دەيىن ءار كەز وزگەرىپ جاتىر. بىراق باستى مىندەتتەرى سول كۇيى وزگەرىسسىز قالا بەردى. سول قىزمەتتى شىن جۇرەكپەن, سانالى مىنەز-ق ۇلىقپەن جانە شىنايى نيەتپەن اتقاراتىن قىزمەتكەرلەردىڭ كوپتەپ تابىلۋى اسا ماڭىزدى. ادام بار ىنتاسىمەن قىزمەتىنە بەرىلگەندە عانا ناتيجە شىعادى. ولاي ەتپەيىنشە, ءبارى بەكەر. ەشتەڭە ونبەيدى.
ەندەشە, بۇگىنگى پوليتسەي قانداي بولۋى كەرەك؟ بىزدىڭشە, ارىن جانىنىڭ ساداعاسىنا بالايتىن نامىسشىل ادام عانا پوليتسيا قىزمەتكەرى بولعانى ابزال. ءار ءتارتىپ ساقشىسى ادامگەرشىلىكتەن اتتاپ كەتپەيتىن, پوليتسيانىڭ ابىرويىن ءوز ابىرويىم دەپ بىلەتىن, ار مەن ۇياتتى پايىمداي الاتىن زەردەلى ازامات بولۋى شارت.
پوليتسيا بەدەلدى بولۋى ءۇشىن مەملەكەت قانداي قادام جاساۋعا ءتيىس دەگەن دە زاڭدى سۇراق تۋادى. قازىر پوليتسيانىڭ بەدەلىن كوتەرەتىن يدەولوگيامىزدىڭ اقساپ تۇرعانى بەلگىلى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرلىك ىستەرى تۋرالى جيناقتار, كوركەم فيلمدەر جانە مۋزىكالىق تۋىندىلار شىعارۋدى مىقتاپ قولعا الۋ كەرەك. ياعني جازۋشىلار, اقىندار, جۋرناليستەر, سۋرەتشىلەر جانە كينو ماماندارىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, پوليتسيانىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ جولدارىن ىزدەستىرسە, قۇبا-قۇپ بولار ەدى.