«اۋىل اماناتى» سىيلاعان مۇمكىندىك

اۋداندا جاڭادان اشىل­عان ءوندىرىس ورنىنىڭ ءبىرى «شيەلى قۇس ەتى» اگ­رو­ونەركاسىپ كەشەنى تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇر. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى باستالعان جىلى 3 جەكە كاسىپكەر بىرىگىپ قۇر­­عان اۋىل شارۋاشىلىعى كوو­پە­راتيۆى 27 ملن 600 مىڭ تەڭگە نەسيە الىپتى. قوراسىن قامداپ, كەرەگىن سايلاپ, بىلتىر شارۋا با­س­تاپ كەتكەن كووپەراتيۆتەگى 3 بوكس­تىڭ ارقايسىسىندا قازىر 1 500 بالاپان باعىلادى. شىمكەنتتەن جەتكىزىلەتىن تاۋىق بالاپاندارى 45 كۇندە سويۋعا جارايدى. كەشەننىڭ وكىلى ساكەن سالمىرزاەۆ «شيەلى قۇس ەتى» اۋدان حالقىن قۇس ەتىمەن تولىق قامتىپ وتىرعانىن ايتادى.

فەرمالار زاماناۋي, اۆتومات­­تاندىرىلعان كۇتىم جۇيە­سى­مەن جاب­دىقتالعان. قۇس جەمى جامبىل وبلىسىنان جەتكىزىلەدى, تەمپە­راتۋرالىق جانە سانيتارلىق تالاپتار تۇراقتى باقىلانادى.

«بۇل – تاۋىقتىڭ برويلەر كوبب دەگەن تۇقىمى. 45 كۇننىڭ ىشىندە 2,5-2,7 كيلو سالماق جينايدى. بىر­كۇندىك بالاپاندى شىمكەنتتەن ال­دىر­ساق, ولارعا وزبەكستاننان جۇمىرتقا كۇيىندە جەتەدى ەكەن. الدا قالدىقسىز ءونىم شىعارۋعا دەن قويساق دەيمىز. باسقا وڭىرلەردە جۇنىنەن بولەك ىشەك-قارنى, باس-اياعىنا دەيىن بالىق وسىرەتىندەر الىپ كەتەدى ەكەن. بىزدە ازىرگە ونداي سۇرانىس جوق. بىراق وسى باعىتتا جوبا-جوسپارىمىز بار», دەيدى.

«اۋىل اماناتىنىڭ» ارقاسىندا كاسى­بىن كوركەيتىپ وتىرعان جەرگى­لىكتى ىسكەردىڭ ءبىرى – مۇرات يسابەكوۆ. 9 جىل بۇرىن اۋداندا جىلىجاي ءىسىن العاش قولعا العان كاسىپكەر ەككەن قيار, قىزاناق, باكلاجان قازىر شيەلىدەگى ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرى مەن بازار سورەلەرىن­دەگى تانىمال ونىمگە اينالعان. ول باعدارلاما اياسىندا قولىنا تيگەن 4,5 ملن تەڭگەنى جىلىجايدى كەڭەيتۋگە جۇمساپتى.

«كوشەت دايىنداۋعا اقپاننان باستاپ كىرىسىپ, ناۋرىز ايىندا وتىرعىزامىز. ءبىر ايدىڭ ىشىندە ءونىم بەرە باستايدى. قازىر كۇنارا 1 تونناداي ءونىم جيناپ وتىرمىز. وسىنى كۇزگە دەيىن ساۋدالاپ, كۇزدە قايتا ەگەمىن. ونىڭ ءونىمى قىستا ساۋداعا شىعادى», دەيدى.

جالپى كولەمى 28 سوتىق جىلىجايدا جىل ون ەكى اي تىرلىك تاۋسىلمايدى. مىسالى, قازىر مۇندا 9 مىڭ ءتۇپ قيار, 1 مىڭ ءتۇپ باكلاجان بار. جىلىجاي يەسىنىڭ ايتۋىنشا, قىزاناققا قاراعاندا قيار ەككەن ءتيىمدى. جەرگە تاستالعان ونىڭ ءدانى 45 كۇندە ءونىم بەرە باستايدى. ال قىزاناعىڭىز 4 اي دەگەندە پىسەدى. ونىڭ ءونىم بەرۋ مەرزىمى دە قىسقا – بار بولعانى 1,5 اي. ال جىلىنا ەكى رەت ەگىلەتىن قيار كوشەتىنەن ءبىر ماۋ­سىمدا عانا 10 كيلودان استام ءونىم جينايسىز.

 مۇرات يسابەكوۆ وسى جەرگە باس­پانادان بۇرىن جىلىجاي سالۋدى قولعا العاندا كۇلگەندەر دە از بولماپتى. تالابىنىڭ تابىسقا اينالارىن انىق سەزگەن ول ەشتەڭەگە قارامادى. اۋەلى جەردى دايىنداپ, جىلىجايدىڭ قاڭقاسىن تۇر­عىز­­دى, جارىعى مەن جىلۋىن تارتتى. ­جىل سايىن تاپقان تابىسىن اينا­­لىم­عا دا سالىپ, ءۇي قۇرىلىسىنا دا جەتكىزدى. جىلىجايداعى ءار جىلى بۇعان تەلەگەي-تەڭىز تاجىريبە جيناپ بەردى. قازىر ءار ءونىمنىڭ كۇتىمى مەن بابى تۋرالى ساعاتتاپ ايتۋعا بار.

جىلىجايعا ەگەتىن قيار­دىڭ تۇقىمىن تۇركىستان مەن شىم­كەنتتەن الدىرادى. كۇزدىڭ قىسقا ۇلاسار شاعىندا قىرىققاباتتىڭ «ايسبەرگ» دەگەن تۇقىمىن ەگەدى. ويتكەنى جازدا ەگۋگە كەلمەيتىن, قىستا جىلۋدى قاجەت ەتپەيتىن بۇل ونىمگە اۋداندا سۇرانىس كوپ.

تابىسقا توقىراپ قالماي ءجيى ىزدەنەتىن جىگىت قۇلپىناي ەگۋدى دە زەرتتەپ كورىپتى. الدا ادام كۇشىن كوپ قاجەت ەتە بەرمەيتىن وسى كاسىپتى قولعا الماق نيەتى بار. وسىلايشا, ەلدەگىلەر «اۋىل اماناتى» اياسىندا ەڭسە تىكتەپ, جاڭا ءىس باستاپ جاتىر.

قىزىلوردا وبلىسى,

شيەلى اۋدانى