جۇمىستى جۇيەلەپ, ىرىستى ارتتىرىپ وتىر

فەرما اقتوبەدەن 30 شاقىرىم جەردە, مارتوك اۋدانىنىڭ كەڭساحارا مەن سارجانساي اۋىلدارىنىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان. باعى­لاتىن 3,5 مىڭ باس ءىرى قارانىڭ 1,1 مىڭى – ساۋىن سيىر. ەرەكشە جاعدايدا كۇتىپ ۇستا­لاتىن ساۋىن سيىرلار 8 ساعات سايىن ساۋىلىپ, ارقايسىسىنان تاۋلىگىنە 38-40 ليتر ءسۇت الىنادى. الايدا گولشتەين تۇقىمىنىڭ ءتورت جىلدان كەيىن ءسۇت بەرۋگە مۇمكىندىگى جويىلادى ەكەن. تەز قارتاياتىن مالدىڭ ورنىن وسى شارۋاشىلىقتا ءوسىپ جەتىلەتىن باسقاسى اۋىستىرادى. بۇگىندە اي سايىن 30 باس ساۋىن سيىر قوسىلىپ وتىر. زاماناۋي سانيتارلىق-گيگيە­نالىق تالاپتارعا ساي جابدىقتالعان كەشەن­نىڭ قورا-جايلارىندا تازالىققا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن, جابىق كەشەندەردە ىلعال مەن جىلۋدى رەتتەيتىن جەلدەتكىشتەر قوسىلعان.

بۇل جەردەن جاڭا ساۋىلعان ءسۇت مۇزداتىلعان كۇيدە قالاداعى كومپا­نيانىڭ ءسۇت زاۋىتىنا جىبەرىلەدى. زاۋىتتان ىرىمشىك, ايران, سۇزبە سياقتى بىرنەشە ءونىم ءتۇرى شىعارىلىپ قالا دۇكەندەرىنە جونەلتىلەدى. «ايس» جشس ديرەكتورى باقىتجان بوتباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قالدىقسىز ءوندىرىستى نىعايتۋ مەن ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا ءبىراز شارۋا اتقارىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ءار باس مالدىڭ كۇتىمىن ۆەتەرينار, اسسيميلياتور, ساۋىنشىلار كومپيۋتەردەن باقىلايدى. سونداي-اق ءار سيىردىڭ جەكە تولقۇجاتى, ارعى تەگى, اۋرۋ-سىرقاۋى, الىنعان ەكپەسى تۋرالى مالىمەتتەر بازاعا ەنگىزىلگەن.

«بىزدە سيىر 305 كۇن بويى ساۋىلادى. بۇزاۋلار تۋعاننان باستاپ 13–14 ايدا جەتىلەدى. جىل سايىن 800 اسىل تۇقىمدى بۇقاشىقتاردى ساتۋعا شىعارامىز. قالاداعى «ايس» زاۋىتىنىڭ تاۋلىگىنە 120 توننا ءسۇت وڭدەۋگە مۇمكىندىگى بولسا دا, ءبىز 40 تونناسىن جەتكىزىپ وتىرمىز. كوبەيتۋگە ازىرشە مۇمكىندىگىمىز جوق. زاۋىتقا جەتپەي جاتقانىن قوستاناي مەن قىزىلوردادان الدىرىپ, وڭدەپ, ساتىلىمعا شىعارامىز. ونىمدەرىمىز الماتىعا, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنا جىبەرىلەدى», دەيدى ب.بوتباەۆ.

ءسۇت-تاۋارلى فەرمانىڭ جانىنداعى 2 500 گەكتار سۋارمالى شارۋاشىلىقتا ارپا, بيداي, جوڭىشقا, جۇگەرى, مال ازىعى داقىلدارىنىڭ باسقا دا تۇرلەرى ەگىلەدى. ءسۇتتى كوپ الۋ ءۇشىن ساۋىن سيىردىڭ ازىعى قۇنارلى بولعانى ءجون. 3 500 باس مالعا بەرىلەتىن جەمشوپتىڭ 95%-ىن وزدەرى وسىرەدى. قوسىمشا قۇنارلاندىرۋ ءۇشىن مال ازىعىنا مينەرالدار مەن دارۋمەندەر قوسىلادى. جاڭا تۋعان بۇزاۋلارعا بەرى­لەتىن ءسۇت قوسپالارى گەرمانيادان اكەلىنەدى. فەرمادا جەمشوپتى ۋاتىپ, قۇنارلاندىرعىش ارنايى قوسپالارمەن ارالاستىراتىن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە دە ورناتىلعان. وسىلايشا, مال ازىعىن ءوندىرۋ مەن ءسۇت وڭدەۋگە دەيىنگى باعىت ءتيىمدى جولعا قويىلىپتى.

كومپانيا بىلتىر ءسۇت-تاۋارلى كەشەندى كەڭەيتۋ ماقساتىندا 6,5 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوباسىن قولعا الدى. «اقتوبە» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەربول سۇلەيمەنوۆتىڭ سوزىنشە, وسى جوبانىڭ 60%-ىن «اقتوبە» اكك قارجىلاندىرىپ وتىر. نەگىزگى ماقسات – ءسۇت فەرماسى جانىنان تاعى دا 800 باس ساۋىن سيىرعا ارنالعان كەشەن تۇرعىزۋ. جاڭا ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلسا 10 مىڭ توننا ءسۇتتى ارتىق وندىرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. كەشەن قۇرىلىسىن باستاعان مەردىگەر كۇننىڭ سۋىتۋى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى جۇمىستى بىلتىر جەلتوقساندا توقتاتىپ, بيىل مامىردا قايتا جالعاستىرعان.

«ايس» ءسۇت-تاۋارلى فەرماسىندا بۇگىندە 90 ادام ەڭبەك ەتەدى. ءبارى دە مارتوك اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى. كەشەن اۋماعىندا 30 ورىندىق جاتاقحانا بار. مالشىلاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى جۇمىس كۇنىنىڭ ۇزاقتىعى مەن ەڭبەك وتىلىنە بايلانىستى 350 مىڭ تەڭگەنىڭ شاماسىندا. ەڭ تومەنگى جالاقى 200 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ەكەن.

اقتوبە وبلىسىندا جەرگىلىكتى ءسۇت ونىمدەرىمەن قامتۋ دەڭگەيى ءالى دە تومەن. ناقتىراق ايتساق, وڭىردەگى ءۇش ءسۇت زاۋىتى جىلىنا 19 مىڭ توننا ءسۇت وندىرسە, مۇنداعى «ايس» كومپانياسىنىڭ ۇلەسى 13,5 مىڭ توننانى قۇرايدى. قالعانى – يمپورتتىق ونىمدەر. جىل سوڭىنا دەيىن كومپانيانىڭ جاڭا كەشەنى ىسكە قوسىلىپ, مال باسىن 800 سيىرعا دەيىن كوبەيتە السا, وندا كومپانيا جىلىنا 23 مىڭ تونناعا دەيىن تابيعي ءسۇت ونىمدەرىمەن جەرگىلىكتى نارىقتى قامتاماسىز ەتپەكشى.

اقتوبە وبلىسى