كەيىنگى جىلدارى جامباس سۇيەگىنىڭ ۇگىلۋى, تىزەدەگى ارتروز سەكىلدى دەرتتەر جاستا دا, كارىدە دە كەزدەسەتىن بولدى. ونى ەمدەۋدىڭ جولى – ەندوپروتەزدەۋ, ياعني ەندوسكوپيالىق تاسىلمەن وپەراتسيا جاساپ, ناۋقاستارعا تيتاننان پروتەز سالۋ. ەندوسكوپيالىق ادىسپەن پروتەزدەۋ وبلىستىڭ ەكى اۋرۋحاناسىندا جۇرگىزىلەدى.
وسكەمەندەگى №4 قالالىق اۋرۋحاناسى تراۆموتولوگيا-ورتوپەديا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ايدوس قۇنياروۆ وسىنداي وپەراتسيانىڭ ناعىز شەبەرى. ايدوس جۇمابەك ۇلى 2006 جىلى سەمەي مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان سوڭ وبلىستىق اۋرۋحانادا جالپى حيرۋرگيا بويىنشا ينتەرناتۋرادان وتكەن. سول جىلى استاناداعى باتپەنوۆ اتىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا «تراۆماتولوگ-ورتوپەد» سەرتيفيكاتىن العان. ءسويتىپ, جاس مامان وبلىستىق اۋرۋحاناعا جۇمىسقا ورنىعىپ, ون جىل تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتتى. تىنباي تاجىريبە جيناقتاپ, كوپتىڭ العىسىنا بولەندى. جىل سايىن ساناتتىلىعى دا ارتىپ وتىردى. تاجىريبەسى تولىسىپ, ءبىلىمى جەتىلگەن سوڭ №4 قالالىق اۋرۋحاناعا ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ اۋىستى.
– ءبىزدىڭ بولىمدە جوسپارلى 20 توسەكتىك ورىن بار. جوسپارلى دەپ وتىرعانىم, مۇندا ەشكىم اياق استى تۇسپەيدى. ارنايى تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ بارىپ, ەمدەلۋگە جاتادى. مىندەتىمىز – جامباس, تىزە بۋىنىن ەندوپروتەزدەۋ. ارتروزدىڭ كەزەڭى ءۇشىنشى, ءتورتىنشى دەڭگەيگە ءوتىپ كەتسە, وپەراتسيا جاسايمىز. قازىردە تىزە پاتولوگياسىنا ءجيى وپەراتسيا جاسالادى. ونىڭ ءوزى ەندوسكوپيالىق ادىسپەن كىشكەنتاي جەردى عانا ءتىلىپ جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل دياگنوز جاس-كارىگە قارامايدى. سپورتشىلاردا دا كەزدەسەدى, – دەيدى ا.قۇنياروۆ.
ماماندار وسى كەزەڭگە دەيىن تىزە مەن جامباسقا وپەراتسيا جاساپ, پروتەزدەپ كەلسە, الداعى ۋاقىتتا تۇركيا مەملەكەتىنە بارىپ, يىق بۋىنىنا وپەراتسيا جاساۋ جونىندە ساناتتارىن ارتتىرادى. وقۋ ويداعىداي وتسە, وسكەمەندە يىققا دا وپەراتسيا جاساي باستايدى. بۇعان دەيىن يىقتى ەندوسكوپيالىق ادىسپەن پروتەزدەۋ وپەراتسياسى الماتى, استانا سىندى ءىرى قالالاردا عانا جاسالىپ كەلدى.
– جوعارىدا ايتقانداي, ءبولىم جوسپارلى بولعاندىقتان, بىزدە سۇيەك سالۋ, سىنىققا وپەراتسيا جاساۋ دەگەن جوق. جامباس ۇرشىعى قاجالعان, تىزەسى باستىرماي قالعان ناۋقاستاردى ەسەپكە الامىز. كۇنىنە بەس-التى وپەراتسيا جاسالادى. ارتروز دەپ وتىرعانىمىز, تىزەدەگى شەمىرشەكتى سۇيەكتىڭ توزۋى. اۋىرسىنۋ بايقالسا, ناۋقاستار كەلىپ كەڭەس الادى. مۇنداي جاعدايدىڭ سەبەبى جاراقاتتىڭ اسەرىنەن بولۋى مۇمكىن. ارتىق سالماقتىڭ دا كەسىرى تيەدى. گەنەتيكالىق تۇرعىدان دا بولادى. تۋا ءبىتتى ارتروزدار دا جوق ەمەس. بۇدان بولەك, جاس ەر ادامداردا سان سۇيەكتىڭ باسىنداعى بۇتىندىك بۇزىلىپ, فورماسى وزگەرەدى. بۇل وسەپتيكالىق نەكروز دەپ اتالادى. وندايدا ادامدى ۇنەمى اۋىرسىنۋ مازالايدى. ونىڭ ەمى – تەك بۋىن اۋىستىرۋ. بۋىندى اشىپ, سول جەرگە پروتەز ورناتىلادى. ءبىز ون جىلدان بەرى امەريكالىق پروتەز ۇلگىسىن قويىپ ءجۇرمىز, – دەپ, بۋىن اۋرۋلارى تۋرالى از-كەم مالىمەت بەردى ايدوس جۇمابەك ۇلى.
دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, پروتەزدەر 15-25 جىل قىزمەت ەتەدى. تەك ناۋقاستار دارىگەردىڭ سوزىنە مۇقيات قۇلاق اسۋى كەرەك. ماسەلەن, ەندوپروتەزدەن سوڭ اۋىرسىنسا, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ادامنىڭ دەنساۋلىعىن زەرتتەپ, دياگنوز قويادى. كوبىنەسە وسەپتيكالىق تۇراقسىزدىق بولادى. ياعني پروتەزدەن سوڭ دا سۇيەكتىڭ كەمىگى جۇمسارىپ, اۋىرسىنۋ بايقالادى. وندايدا قايتا وپەراتسيا جاساپ, ورنىنا باسقا پروتەز سالادى. ەكىنشىسى, سەپتيكالىق تۇراقسىزدىق. ياعني ينفەكتسيا پايدا بولسا دا پروتەز الىنادى. تالداۋ ناتيجەسىنە قاراي جۇمساق تىندەر ناشار بولىپ ىرىڭدەسە, تسەمەنت پەن انتيبيوتيك قوسىلىپ, ۋاقىتشا پروتەز جاسالادى. التى ايدان سوڭ عانا قايتا تيتان پروتەز قويىلادى.
ەندوپروتەزدەۋ وپەراتسياسى وتە اۋقىمدى بولعاندىقتان, ناۋقاستار اۋەلى بالداقپەن جۇرەدى. ءبىر اپتا دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. سودان كەيىن وڭالتۋ ورتالىعىنا جىبەرىلەدى. ەكى ايدان سوڭ قوسىمشا رەنتگەنگە ءتۇسىرىپ, قايتا تەكسەرىلەدى. ەندوپروتەزدەن سوڭ پاتسيەنت سالماق قوسپاۋعا ءتيىس, ينفەكتسيالىق وشاقتان اۋلاق بولۋى شارت.
– قازىر تىزەدەگى ءسىڭىردىڭ جىرتىلۋى دا ءجيى كەزدەسەدى. بۇرىندارى جىرتىلعان بولىگىن الىپ تاستايتىن. ەسەسىنە, ەكى سۇيەك اراسىندا ارتروز پايدا بولاتىن. بۇگىندە جاس ناۋقاستاردىڭ جىرتىلىپ كەتكەن بۋىندىق بەتكەيدەگى تىزە ءسىڭىرىن تىگىپ بەرەمىز, – دەيدى تراۆماتولوگ-ورتوپەد.
دارىگەرلەر شەمىرشەكتەردەگى قاجالۋ پايدا بولىپ, ارتروزعا الىپ كەلمەۋى ءۇشىن ەندوسكيپيالىق تۇردە پلاستيكالىق بايلامدار دا جاسايدى. ونىڭ دا ناتيجەسى جامان ەمەس. ەندى يىق بۋىنى پوتولوگياسىن ەمدەۋ قولعا الىنسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولماقشى.
وسكەمەن