كەيىنگى جىلدارى ونلاين ساۋدا مەن جەتكىزۋ قىزمەتىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنا بايلانىستى ەلىمىزدە كۋرەرلىك قىزمەت اتقاراتىن ادامدار, اسىرەسە جاسوسپىرىمدەر قاتارى كۇرت كوبەيدى. تاياۋ كۇندەرى مەكتەپتە ساباق اياقتالىپ, وقۋشىلار جازعى دەمالىسقا شىقتى. ەندى بۇل كاسىپ ءتۇرىن تاڭداعان جاستاردىڭ قاتارى بۇرىنعىدان دا ارتاتىنى تۇسىنىكتى.
راسىندا, كۋرەر بولۋ – ارنايى ماماندىعى جوق جاستار ءۇشىن قولايلى جۇمىس. ويتكەنى ول جەردە ەشكىم سەنەن ديپلوم نەمەسە ەڭبەك ءوتىلىن تالاپ ەتپەيدى. بار بولعانى سمارتفونىڭا جۇمىس بەرۋشى مەكەمەنىڭ قوسىمشاسىن كوشىرىپ, پايدالانا الساڭ, جەتكىلىكتى. سونداي-اق ءوزىڭ تۇراتىن ەلدى مەكەننىڭ ءىشىن جاقسى بىلگەنىڭ ءجون. بۇل قولىنا قوس-قوستان تەلەفون ۇستاپ, جەلىنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن ءاربىر ءجاسوسپىرىم ءۇشىن – «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» ەكەنى ءسوزسىز.
سونىمەن قاتار كوپ ادام كۋرەر بولىپ جۇمىس ىستەۋ بالانى جاستايىنان ەڭبەككە باۋلۋ مەن اقشا تابۋعا ۇيرەتۋ, بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن جاقسى مۇمكىندىك دەپ سانايدى.
دەگەنمەن مەدالدىڭ ەكى جاعى بولاتىنى سەكىلدى, كۋرەرلىك قىزمەتتىڭ قاۋىپتى تۇستارى جايىندا دا قوعامدا گۋ-گۋ اڭگىمە كوپ. «سومكەڭە ەسىرتكى, جارىلعىش زات سالىپ جىبەرەدى ەكەن» دەپ بالاسىن بۇل جاققا اياق باستىرماي وتىرعان اتا-انا از ەمەس. بۇعان قوسا ءجاسوسپىرىمنىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگى دە الاڭداتپاي قويمايدى. بىرىنشىدەن, ول جاياۋ, ۆەلوسيپەدپەن نەمەسە باسقا دا كولىكپەن كۇنى بويى كوشەدە ءجۇرىپ تاسىمال جاسايدى. جول ەرەجەسىن بۇزىپ, ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتەرلى جاعدايعا تاپ بولۋى عاجاپ ەمەس. ەكىنشىدەن, زاتتى جەتكىزۋ بارىسىندا ءتۇرلى مەكەنجايعا بارىپ, بوتەن ادامدارمەن جولىعادى. ونىڭ الدىنان كىمنىڭ شىعاتىنىن ءبىر قۇداي ءبىلسىن. ماسەلەن, جۋىردا ەلگە تانىمال ءانشى مەن ءجاسوسپىرىم كۋرەردىڭ اراسىندا بولعان داۋلى جاعداي كوپتىڭ ەسىندە شىعار.
وسى ورايدا ءبىز جاسوسپىرىمدەردىڭ كۋرەرلىك قىزمەتپەن اينالىسۋى قانشالىقتى زاڭعا ساي ءارى قاۋىپسىز دەگەن ماسەلە بويىنشا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ارنايى ساۋال جولداپ, جاۋاپ العان ەدىك. سونىمەن, مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس ەڭبەك شارتى ازاماتپەن ون التى جاسقا تولعاننان كەيىن جاسالادى. الايدا كەيبىر جاعدايدا ەڭبەككە ەرتەرەك ارالاسۋعا دا رۇقسات ەتىلەدى ەكەن.
«15 جاستان باستاپ: ەگەر ءجاسوسپىرىم نەگىزگى ورتا نەمەسە جالپى ورتا ءبىلىم العان بولسا, اتا-اناسىنىڭ نەمەسە زاڭدى وكىلدەرىنىڭ كەلىسىمىمەن ەڭبەك شارتىن جاساي الادى.
14 جاستان باستاپ: وقۋشىلار وقۋ ۋاقىتىنان تىس كەزدە جۇمىس ىستەي الادى, ەگەر اتقاراتىن جۇمىسى دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرمەسە جانە وقۋ ۇدەرىسىن بۇزباسا. بۇل جاعدايدا دا ەڭبەك شارتى اتا-اناسىنىڭ نەمەسە زاڭدى وكىلىنىڭ كەلىسىمىمەن جاسالۋعا ءتيىس.
14 جاسقا دەيىن: كينەماتوگرافيا ۇيىمدارىندا, تەاترلاردا, تەاتر-كونتسەرتتىك ۇيىمداردا, تسيركتە تۋىندىلاردى جاساۋعا نەمەسە ورىنداۋعا قاتىسۋعا رۇقسات ەتىلەدى, ەگەر بۇل بالانىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ادامگەرشىلىك دامۋىنا زيان كەلتىرمەسە جانە بۇل قىزمەت زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا ساي جۇرگىزىلسە» دەلىنگەن ۆەدومستۆو جاۋابىندا. بۇدان ءبىز 14 جاسقا تولعان ءجاسوسپىرىم ساباقتان تىس ۋاقىتتا جانە بوس كەزىندە زاڭ جۇزىندە كۋرەر بولىپ جۇمىس ىستەي الاتىنىن ءتۇسىنىپ وتىرمىز.
سونىمەن قاتار ءىىم جاۋابىندا 18 جاسقا تولماعان جۇمىسكەرلەرگە قىسقارتىلعان جۇمىس ۋاقىتى بەلگىلەنەتىنى, اتاپ ايتقاندا, 14 پەن 16 جاس اراسىنداعىلار ءۇشىن اپتاسىنا 24 ساعاتتان, 16 مەن 18 جاس ءۇشىن اپتاسىنا 36 ساعاتتان اسپاۋعا ءتيىس ەكەنى جازىلعان.
كامەلەتكە تولماعانداردى اۋىر جۇمىستارعا, زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى بار جۇمىستارعا, دەنساۋلىعى مەن ادامگەرشىلىك دامۋىنا زيان كەلتىرۋى مۇمكىن جۇمىستارعا (مىسالى, قۇمار ويىن بيزنەسى, الكوگول ونىمدەرىن, تەمەكى بۇيىمدارىن, ەسىرتكى زاتتارىن, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردى ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە ساتۋ) سالۋعا, ولاردىڭ تۇنگى ۋاقىتتا, ياعني ساعات 22.00-دەن 6.00-گە دەيىن جۇمىس ىستەۋىنە, ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەۋىنە تىيىم سالىنادى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بۇل شەكتەۋلەر كامەلەتكە تولماعان جۇمىسكەرلەردىڭ دەنساۋلىعى مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعانىن ايتادى.
قازىرگى تاڭدا قوعامدا ەسىرتكى قىلمىسىنا, اسىرەسە ونىڭ زاڭسىز اينالىمىنا جاسوسپىرىمدەردىڭ كوپتەپ تارتىلۋى, ماسەلەن, «جاسىرىپ كەتۋشى» بولىپ جالدانىپ جۇمىس ىستەۋى كوپشىلىكتى الاڭداتىپ تۇرعانى راس. بۇل – قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە اكەپ سوعاتىن قۇقىق بۇزۋشىلىق. سونداي-اق ەسىرتكى ساتۋشىلار اتىنان كۋرەرلىك قىزمەت اتقاراتىن ادامدار دا ءوز ارەكەتتەرى ءۇشىن زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرەدى. ويتكەنى مۇنداي جاعدايدا كۋرەرلەر تاپسىرمانىڭ زاڭسىز ەكەنىن جانە تاسىمالداناتىن زاتتاردىڭ سيپاتىن سانالى تۇردە تۇسىنە وتىرىپ, ءوز ەركىمەن كەلىسەدى. سوندىقتان قىلمىسقا قاتىسۋشى بولىپ سانالادى.
ال ەگەر كۋرەر بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ءجاسوسپىرىمنىڭ سومكەسىنە جاسىرىن تۇردە تىيىم سالىنعان زاتتى (ەسىرتكى, بومبا, ت.ب.) سالىپ جىبەرسە, ونىڭ سالدارى قانداي بولماق؟ كوپشىلىك ايتىپ جۇرگەندەي, مۇنداي وقيعالار رەسمي تۇردە تىركەلىپ جاتىر ما؟ ءىىم ءوز جاۋابىندا پوليتسيا ورگاندارىندا كۋرەردىڭ سومكەسىنە كۇماندى نارسەلەردى سالىپ جىبەرۋ, ونى كۋرەردىڭ ءوزى بىلمەۋى سياقتى فاكتىلەر تىركەلمەگەنىن مالىمدەدى.
«ەگەر كۋرەر تاسىمالداۋعا تاپسىرىلعان زات كۇمان تۋدىراتىنىن نەمەسە تىيىم سالىنعان بولۋى مۇمكىن ەكەنىن سەزسە, ول تاپسىرمانى ورىنداۋدى بىردەن توقتاتۋعا جانە بۇل تۋرالى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابارلاۋعا ءتيىس. ويتكەنى تاپسىرمانى ورىنداۋ قىلمىسقا قاتىسۋمەن تەڭەستىرىلۋى مۇمكىن. 102 نومىرىنە دەرەۋ قوڭىراۋ شالۋ نەمەسە جاقىن ماڭداعى پوليتسيا بولىمىنە جۇگىنۋ قاجەت. جۇمىس بەرۋشىمەن ارادا بولعان بارلىق حات-حابار مەن دالەلدەردى (حابارلامالار, تەلەفون نومىرلەرى, مەكەنجايلار, نۇسقاۋلىقتار) ساقتاۋ كەرەك – ولار قىلمىستىق ءىس ءۇشىن ماڭىزدى ايعاق بولا الادى. ء«وزىم شەشەمىن» دەپ ارەكەت ەتۋ نەمەسە كۇماندى زاتتى جەتكىزۋ فاكتىسىن جاسىرۋ جاعدايدى ۋشىقتىرىپ, قىلمىسقا قاتىسى بار دەگەن كۇدىك تۋدىرۋى مۇمكىن» دەلىنگەن جاۋاپتا. سونداي-اق سالا ماماندارى ءوز ارەكەتىنىڭ زاڭسىز ەكەنىن بىلمەۋ ادامدى زاڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتقارمايتىنىن دا ەسكە سالادى.
ءبىز ەلوردامىزدا تاماق پەن تاۋار جەتكىزۋ قىزمەتىن اتقاراتىن «Wolt» كومپانياسىنا حابارلاسىپ, وسى ماقالامىزدا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر تۋرالى سۇراعان ەدىك. ولار كومپانياعا كۋرەر رەتىندە جۇمىسقا تەك 18 جاسقا تولعان ادامدار عانا قابىلداناتىنىن ايتتى. ال كۋرەردىڭ سومكەسىنە زاڭسىز زاتتاردى سالىپ جىبەرۋ سەكىلدى كەلەڭسىز وقيعالار ەشقاشان بولماعانىن, ويتكەنى كومپانيا تەك رەسمي مەكەمەلەرمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ, جەتكىزىپ بەرۋمەن اينالىساتىنىن مالىمدەدى.