تاراز. تويعا دايىندىق. قىزۋ قۇرىلىس

ەشبىر حالىق تاريحسىز بولمايدى. سول سياقتى قازاق حالقىنىڭ دا وزىنە ءتان تەرەڭ تاريحى بار. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋدىڭ باس­تى ماقساتى – تاريحى سوناۋ تەرەڭنەن باستالاتىن حالقىمىزدىڭ وتكەنىن ۇمىتپاي, بۇگىنىن باعالاپ, بولاشاققا نىق سەنىممەن قاراۋ. توي ءبىر-ەكى كۇندە دۋىلداپ وتە شىعادى. ال ونىڭ تاريحتا قالار ورنى, سيپاتى, ءىزى بولۋى كەرەك ەمەس پە؟

اللا قالاسا, قازاق حاندىعىنىڭ مەرەيتويى 11 قىركۇيەك كۇنى استانا قالاسىندا, 9-10 قازان كۇندەرى تارازدا اتالىپ وتپەك. ءدال قازىر تويعا دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. توي قارساڭىندا تاراز قالاسىندا بىرقاتار نىسانداردىڭ بوي كوتەرىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارى مەن قالالارى مەرەيتويعا اتسالىسىپ, قالانى كوركەيتۋگە, اباتتاندىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتقانىن بۇعان دەيىن جازعان بولاتىنبىز. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ توي ءدۇبىرى باستالعالى بەرى وسى وڭىرگە بىرنەشە مارتە اتباسىن بۇرىپ, قۇرىلىستاردىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسىپ, وبلىس-قالالاردىڭ قولعا العان نىساندارىن ارالاپ كوردى. شىنىندا, ەلىمىزدىڭ 14 وبلىسى كومەككە كەلىپ, كونە قالانىڭ توي وتەتىن جەرلەرىن اباتتاندىرۋ, جاڭارتۋ, كوركەيتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى مىندەتتەرىنە العالى بەرى تارازدىڭ تورىندەگى قۇرىلىستار قاتارى كۇن ساناپ كوبەيىپ, قارقىن الىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە قىزىلوردا, قوستاناي, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ, پاۆلودار وبلىستارىنىڭ الدى مىندەتتەرىنە العان قۇرىلىستاردى اياقتاۋعا جاقىنداسا, سوڭى جۇمىستىڭ جارتىسىنان استامىن ەڭسەرىپ تاستاپتى.

جالپى, بۇل باعىتتاعى ءىس-شارالار مەرەيتوي تۇجىرىمداماسىنا سايكەس جۇرۋدە. ءدال قازىر «ەجەلگى تاراز» مۋزەيى, اشىق اسپان استى مۇراجايى, «قازاق حاندىعى» مونۋمەنتى, دوستىق ءۇيى سەكىلدى جاڭا نىساندارعا رەسپۋبليكادان قاراجات ءبولىنىپ, قۇرىلىستارىن باستادى. سونىمەن بىرگە, بىرنەشە نىسانعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ودان بولەك ۇلتتىق كومپانيالار, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر دەمەۋشىلىك تانىتىپ, قالادا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى كەڭىنەن ءجۇرىپ جاتىر. ياعني, مەرەيتويعا دەيىن ەجەلگى تاراز جاڭارىپ, كەلبەتتەنە تۇسەتىن بولادى. – قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە ەلباسىمىز ن. نازارباەۆ ءتيىستى تاپسىرمالار بەرگەن. مەرەيتويدىڭ نەگىزگى ءىس-شارالارى استانا جانە تاراز قالالارىندا ۇيىمداستىرىلعانىمەن, ەلىمىزدىڭ بارلىق ەلدى مەكەندەرىندە اتالىپ وتىلەتىن بولادى. قارجى داعدارىسىنا قاراماستان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن مەرەيتويعا قوماقتى قارجى ءبولىندى. بۇل قارجىعا «ەجەلگى تاراز» مۋزەيى, اشىق اسپان استى مۇراجايى, «قازاق حاندىعى» مونۋمەنتى, دوستىق ءۇيى سەكىلدى نىساندار سوعىلىپ, سونداي-اق, قازاق دراما تەاترىنىڭ عيماراتى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ جانە باسقا دا ءىس-شارالار اتقارىلاتىن بولادى. قازىرگى جۇمىستاردىڭ بەتالىسى جاقسى. ەندى جاڭادان سالىنىپ جاتقان عيماراتتار قۇرىلىسىنىڭ قارقىنىن ءبىر ءسات تە باسەڭدەتپەي, مەرزىمىندە ءبىتىرۋ – ەڭ باس­تى مىندەت. توي – ءبىر كۇندىك. ءاپ-ساتتە وتەدى دە كەتەدى. تويعا جاسالعان دۇنيەلەر ەرتەڭگى كۇنى ەلدىڭ قاجەتىنە جاراۋى ءتيىس. سوندىقتان ءبارىن اقىلمەن شەشىپ, وتە ۇتىمدى ويلاستىرۋىمىز قاجەت, – دەگەن بولاتىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ جامبىل وبلىسىنا كەلگەن ساپارىندا. ءيا, ەلىمىزدەگى بىرلىكتىڭ, ىنتىماقتىڭ جانە تاريحي ساباقتاستىقتىڭ كورىنىسى بولعالى وتىرعان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى كوپۇلتتى مەملەكەتىمىزدە تۇراتىن بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ, بارلىق ۇلتتاردىڭ ورتاق مەرەكەسىنە اينالاتىنى ءسوزسىز. بۇل ءبىر تارازدىقتارعا عانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىزگە ورتاق توي. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارى قالانىڭ جەكەلەگەن اۋماقتارىن اباتتاندىرۋ جانە نىسانداردى جوندەۋ جۇمىستارى ارقىلى قالا ساۋلەتىنىڭ ارتۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. اتاپ ايتار بولساق, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – اۆتوبەكەت اۋماعىنان سكۆەر سالۋ جۇمىستارىن اتقارۋدا. نىساننىڭ قۇنى 50 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. تامىز ايىنىڭ العاشقى ون كۇندىگىندە پايدالانۋعا بەرىلمەك. ال, قىزىلوردا, قوستاناي وبلىستارى – «قاراحان» كەسەنەسى ماڭىندا سكۆەر ورناتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە, نىساننىڭ قۇنى 150 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. جالپى العاندا, جۇمىستارىن العاشقى كۇننەن-اق قارقىندى باستاعان بۇل قوس وبلىس وسى توڭىرەكتى اباتتاندىرىپ, تىپتەن قۇلپىرتىپ جىبەردى. اۋليەاتا كەسەنەسىنە بۇرىن دا كەلۋشىلەر قاتارى كوپ بولاتىن. قازىر بۇل ماڭ تەك زيارات ەتۋشىلەرگە عانا ەمەس, جاڭادان شاڭىراق كوتەرگەن جاس جۇبايلاردىڭ, جاستاردىڭ, قالا تۇرعىندارىنىڭ ءجيى كەلەتىن كورىكتى ورنىنا اينالدى. كەسەنە ورنالاسقان قورىق اۋماعىنا كىرەبەرىستە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ امانات حاتى ساقتاۋلى تۇر. ايتپاقشى, بۇل ىستە ايماقتاردان كەلگەن ساۋلەتشىلەرگە ەركىندىك بەرىلىپ, قيال-عاجايىپ, فانتازيالارىنا ەشقانداي شەكتەۋ قويىلمادى. مىسالعا, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ساۋلەتشىلەرى ءبىر قاراعاندا-اق وزىندىك ءسان-سالتاناتى, ويۋ-ورنەگىمەن سارايشىقتى ەسكە تۇسىرەتىن ماكەتتەر جاسادى. ياعني, تاراز قالاسىنىڭ تورىنەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ ءوز بەت-بەينەسى, ءوز ەرەكشەلىگى, سۇلباسى ورىن تەبەدى دەگەن ءسوز. اتىراۋ وبلىسى – تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعى ماڭىندا سكۆەر سالۋ جۇمىستارىن اتقارۋدا, نىساننىڭ قۇنى – 50 ملن. تەڭگە. ءدال سول سياقتى ماڭعىستاۋ وبلىسى دا «تاراز» قوناقۇيىنىڭ الدىنا سكۆەر سالۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, وسى جەردەن ەرەكشە ۇلگىدەگى سۋبۇرقاق پەن اكتاستان جاسالعان كيىز ءۇي پايدا بولدى. قازىر مۇندا اباتتاندىرۋ جانە سۋبۇرقاقتى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ال, باتىس قازاقستان وبلىسى – «كونە تاراز» تاريحي-مادەني ورتالىعىندا «مىڭبۇلاق» سكۆەرىن (قۇرىلىس قۇنى – 98 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى), وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى «وڭتۇستىك قاقپا» اركاسىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باستادى. سونداي-اق, الماتى وبلىسى – جامبىل جاباەۆ الاڭىن اباتتاندىرۋ جانە ەكى بارەلەف ورناتۋ جۇمىستارىن اتقارۋدا, نىساننىڭ قۇنى – 98 ملن. تەڭگە. اقتوبە وبلىسى – جامبىل داڭعىلىنداعى كوپىر وتكەلىن بەزەندىرۋدى جۇرگىزۋدە, نىساننىڭ قۇنى – 8 ملن. تەڭگە. پاۆلودار وبلىسى تاۋكە حان كوشەسىندەگى كوپىر وتكەلىن اباتتاندىرۋ بويىنشا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى دا قارقىندى جۇرۋدە. نىساننىڭ قۇنى – 55 ملن. تەڭگە. ال, الماتى قالاسى – «كونە تاراز» تاريحي-مادەني ورتالىعىندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جانە كىرەبەرىس اركا ورناتۋ جۇمىستارىن قولعا الدى. بۇگىندە 100 ملن. تەڭگەگە جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ, كەلىسىمشارت جاسالدى. ال, استانا 122 ملن. تەڭگەنىڭ قۇرىلىستارىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق, شىعىس قازاقستان وبلىسى دا جاقىن كۇندەردە تاراز قالاسىنداعى اباي سكۆەرىن جاڭالاپ, تورىنە ۇلى اقىننىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتپاق. وسىلايشا تاراز تورىندە وبلىستار جانە الماتى, استانا قالالارىمەن ميللياردقا جۋىق تەڭگەنىڭ جۇمىستارى قولعا الىنىپ, ىسكە اسىرىلۋدا. كەشەگى كوكتەم ايلارىندا اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ بىرقاتار ەلدى مەكەندەرىندە سۋ تاسقىنى ءجۇرىپ, توتەنشە جاعداي ورىن الۋىنا بايلانىس­تى بۇل ايماقتار وسىناۋ قۇرىلىسقا اتسالىسۋعا مۇمكىندىگى بولمادى. – بيىل – مەملەكەتىمىز ءۇشىن ماڭىزدى جىل. ەلدىگىمىزدى تانىتاتىن تاعى ءبىر تاريحي كەزەڭ تۋدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەل ءۇشىن, تاريح ءۇشىن مەرەيلى داتانى اتاپ وتۋگە باستاماشى بولعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ايتار العىسىمىز شەكسىز. تورتكۇل دۇنيە كوز تىگىپ وتىرعان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ – ەلدىگىمىز سىنعا تۇسەتىن كەز. ەلدىك تويدى بىرلەسىپ وتكىزۋ جولىندا بارلىق جۇمىس ىنتىماق-بىرلىكپەن اتقارىلۋدا. وسى ءدۇبىرلى تويعا اتسالىسىپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتقان ەلىمىزدەگى بارلىق ايماق باسشىلارىنا, بارلىق وبلىس حالقىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. تاراز قالاسىندا قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىنداعى دايىندىق جۇمىستارى جوسپارلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە, – دەيدى بۇل جونىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ. ءيا, شىنىندا جامبىل جۇرتى دا دايىندىق جۇمىستارىنا ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ كىرىسىپ كەتتى. مەرەيتوي قارساڭىندا تاراز قالاسىنىڭ ورتالىق جانە باستى كوشەلەرىنىڭ تازالىعىن, اباتتاندىرىلۋىن جانە كوركەيتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمدىگىنە قاراستى 17 باسقارما مەن 10 اۋدان اكىمدىكتەرىنە جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىراتىن مەكەمەلەرگە 40 كوشە بەكىتىلىپ بەرىلدى. تالاس اۋدانى – سۇلەيمەنوۆ كوشەسىندەگى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدى سىرلادى, قۋراعان تالداردى كەسىپ, ارىقتاردى تازارتتى, باعانالار سىرلاندى. ءدال وسىلايشا قورداي اۋدانى – قويگەلدى, بايزاق باتىر, قاپال كوشەلەرى بويىنداعى, مەركى اۋدانى – بالۋان شولاق كوشەسىندەگى, بايزاق اۋدانى – سىپاتاي باتىر, جامبىل اۋدانى جىبەك جولى, مويىنقۇم اۋدانى جاۋعاش باتىر, سارىسۋ اۋدانى پۋشكين كوشەسىندەگى, شۋ اۋدانى ا.اسقاروۆ, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى ت.رىسقۇلوۆ كوشەسىندەگى, جۋالى اۋدانى ب.مومىش ۇلى كوشەسىندەگى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قاسبەتىن سىرلاپ, قۋراعان شوپتەردەن تازارتىپ جانە جەكە سەكتور ۇيلەرىنىڭ قورشاۋلارىن جوندەۋ, سىرلاۋ جۇمىستارىن اتقارۋدا. كوشە بويىنداعى تالدار اكتەلىپ, ارىق جۇيەلەرى تولىق تازارتىلدى. سونداي-اق, وبلىستىق قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى تولە بي داڭعىلى, قارجى باسقارماسى جەلتوقسان كوشەسى, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسى كوشەنەي كوشەسى, اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى مەن ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى اباي داڭعىلى, تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى كومراتوۆ كوشەسى, جەر قاتىناستارى باسقارماسى ءال-فارابي كوشەسى, ەڭبەك ينسپەكتسياسى مەن كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باسقارمالارى جامبىل داڭعىلى, ءبىلىم باسقارماسى قازىبەك بي كوشەسى, جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى ايتەكە بي كوشەسى, سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ باسقارماسى قوناەۆ كوشەسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ايتيەۆ كوشەسى, مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسى بايزاق باتىر كوشەسىندەگى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتتەرىن سىرلاپ, اۋلاسىن اباتتاندىردى, تالدارىن اكتەدى, باعانالارىن سىرلاپ, ارىق جۇيەلەرىن تازارتتى. قۋراعان اعاشتاردى كەسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ىشكى ساياسات باسقارماسى وسى بايزاق باتىر كوشەسىندە ورنالاسقان 185 بيزنەس نىساندارىنىڭ يەلەرىمەن تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ناتيجەسىندە 106 نىساندا جوندەۋ جۇمىستارى اتقارىلدى. ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى مەن تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى دا تالداردى اكتەۋ مەن باعانالاردى سىرلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. باسقارمالار مەن اۋدان اكىمدىكتەرىنە بەكىتىلگەن كوشەلەردى اباتتاندىرۋ, گۇلزارلار ەگۋ, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە جەكە سەكتورداعى ۇيلەردىڭ قورشاۋلارىن جوندەۋ سىندى جۇمىستارعا 56 ءارتۇرلى تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپ, 350 ادام ەڭبەك ەتۋدە. بۇگىنگە دەيىن جوسپارلانعان جۇمىستاردىڭ 80-85 پايىزى اتقارىلدى. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 24 كوشەدەگى 223 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتتەرى تولىق جاڭارتىلدى. وسى جۇمىستارعا 450 ملن. تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسالدى. سونداي-اق, بارلىق اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى جەتەكشىلىك ەتەدى جانە نىسانداردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا وبلىستىڭ ءىرى, ورتا جانە كىشى كاسىپكەرلىك نىساندارى دا اتسالىسىپ جاتىر. سونىمەن قاتار, «قازاق حاندىعى» مونۋمەنتىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مونۋمەنتتى ورناتۋعا 3,5 گەكتار جەر بولىنگەن. مونۋمەنت ورناتىلاتىن اۋماقتى اباتتاندىرۋ جانە اۆتوتۇراق ۇيىمداستىرۋ نىساندارى ءى كەزەڭىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ, ساراپتامادان ءوتتى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى جاريالاندى. ەسكەرتكىشتى جاساپ, ورناتۋ بويىنشا «كازارتسيستەم» جشس-مەن كەلىسىمشارت جاسالىنىپ, جۇمىس باستالدى. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن مەرەيتويعا دايىندىق شارالارى اياسىندا تاراز قالاسىندا ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلۋدا. بۇل ماقساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 3 ملرد.تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى. 2015 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1 928,6 ملن. تەڭگە قاراستىرىلىپ, جالپى ۇزىندىعى 46 شاقىرىم جول كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋدەن وتكىزىلۋدە. ونىڭ ىشىندە, قالامىزدىڭ باستى كوشەلەرىنىڭ ءبىرى – جامبىل داڭعىلى 598,1 ملن. تەڭگەگە, سۇلەيمەنوۆ كوشەسى 223 ملن. تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, تاۋكە حان كوشەسىندەگى جول وتكەلى 291,7 ملن. تەڭگەگە قايتا جاڭعىرتىلۋدا. جامبىل, تولە بي داڭعىلدارى جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىنىڭ 13,6 شاقىرىمىن جوندەۋدەن وتكىزۋگە 209,6 ملن. تەڭگە قاراستىرىلىپ, قازىر قۇرىلىسى قىزۋ جۇرۋدە. تولە بي داڭعىلىنداعى جۇمىستار اياقتالدى, ال, جامبىل داڭعىلىنداعى جۇمىستار 1 قىركۇيەكتە اياقتالاتىن بولادى. قالا كوشەلەرىندەگى ايالدامالاردى جاڭارتۋعا 100 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, قىركۇيەك ايىنا دەيىن قالانىڭ نەگىزگى كوشەلەرىندەگى 44 ايالداما تولىق اۋىستىرىلادى. تاراز قالاسىنداعى 11 كوشەنىڭ سىرتقى جارىقتاندىرۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ نىسانى بويىنشا 252,3 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جوسپار بويىنشا 1394 دانا جارىقديودتى شامدار اۋىستىرىلىپ, 65 باعاندار ورناتىلاتىن بولادى. بۇدان بولەك, «سست لايتكينگ» جشس 302 ملن. تەڭگەگە اباي, تولە بي داڭعىلدارىنداعى 49 عيماراتقا ايشىقتى جارىقتاندىرۋ جۇمىستارىن باستادى. ۇستىمىزدەگى جىلى قالانى كورىكتەندىرۋ, كوركەيتۋ جانە سانيتارلىق تازالىق جۇمىستارىنا 454,6 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ 209,9 ملن. تەڭگەسى يگەرىلدى. مەرەيتوي كەزىندە رەسپۋبليكادان, شەتەلدەن كەلەتىن قوناقتاردى قابىلدايتىن «اۋليەاتا» اۋەجايىنىڭ تەرمينالىندا قۇرىلىس جۇمىستارى دا قىزۋ جۇرۋدە. اۋەجاي الدىنا گۇلدەر وتىرعىزىلىپ, جول بويىنداعى گۇل ساۋىتتار رەتكە كەلتىرىلىپ, اباتتاندىرىلۋدا. قالانىڭ دەمەۋشىلەرى ەسەبىنەن قايرات رىسقۇلبەكوۆ اتىنداعى ساياباعى ماڭىنداعى اللەيا 20 ملن. تەڭگەگە اباتتاندىرىلدى, تاۋكە حان جانە اباي كوشەلەرىنىڭ بويىندا ءۇش بارەلەفتىك-ارحيتەكتۋرالىق كومپوزيتسيالار 83 ملن. تەڭگەگە ورناتىلدى, اباي, تولە بي كوشەلەرىنىڭ بويىنداعى اركالار 22 ملن. تەڭگەگە جاڭارتىلىپ, باسقا دا جۇمىستار اتقارىلۋدا. مەرەيتويعا دايىندىق شارالارى جانە قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ مەرزىمىندە اياقتالۋى تۇراقتى باقىلانۋدا. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى – حالىقتىڭ تاريحي ساناسىن جاڭعىرتۋعا, ياعني, جاستارعا ۇلتتىق تاريحتى, ونىڭ ىشىندە قازاق حاندىعى كەزەڭىنىڭ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ بىلۋگە ىقپال ەتۋى ءتيىس. مىنە, وسى ماقساتتا جامبىل جەرىندە «ەرلىكتىڭ ارقاۋى, ەلدىكتىڭ باس­تاۋى – قازاق حاندىعى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, جاس جازبا اقىندار اراسىندا رەسپۋبليكالىق جابىق جىر ءمۇشايراسى جاريالاندى. داستۇرگە اينالعان «كوكتەم» حالىقارالىق كلاسسيكالىق ونەر فەستيۆالى, «شۋ-تالاس جازىعىنان باستاۋ العان قازاق حاندىعى» اتتى سەمينار, شۋ اۋدانىندا «قوزىباسى – حاندىقتىڭ باستاۋى» اتتى ءداستۇرلى ونەر بايقاۋى, تاراز قالاسىندا «قازاق حاندىعى – اتا تاريحىمىزدىڭ اسقار بەلەسى» اتتى عىلىمي كونفەرەنتسياسى, «قازاق تاريحى» تاقىرىبىندا جەرگىلىكتى سۋرەتشىلەرگە بەرىلگەن تاپسىرىس جوبالارىنىڭ الدىن الا كورمەسى وبلىس, رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن اۋدارتتى. سونداي-اق, ءار اپتانىڭ جۇماسىندا تاراز تورىندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ساياباعىندا ساحنالىق قويىلىمدار, تاريحي كورمەلەر, كونتسەرتتىك باعدارلامالار مەن تاراز قالاسى مەن اۋدانداردىڭ مادەنيەت جانە ونەر كۇندەرى ءوتىپ, قالا جۇرتشىلىعىنىڭ رۋحاني سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋدا. سونداي-اق, شىلدە ايىنان باستاپ ارنايى كەستەگە ساي بارلىق اۋدانداردى قامتيتىن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى اياسىندا «قازاق حاندىعى تۋ تىككەن ولكە» اتتى تاريحي-مادەني جوبا جۇمىسىن باستاپ كەتتى. قۇرامىندا تاريحشى, مادەنيەتتانۋشى, ايتىسكەر اقىندار بار تاريحي-مادەني كەرۋەن ءار اۋداننىڭ زيالى قاۋىمىمەن كەزدەسىپ, تىڭ دەرەكتەر جيناپ, سونىڭ ناتيجيەسىندە ادەبي-كوركەم, دەرەكتى-تاريحي شىعارما كىتاپتار شىعارۋ ويلاستىرىلۋدا. وتكەن جىلى جەرگىلىكتى سازگەرلەردىڭ شىعارمالارىنان «اۋليە اتا ءوڭىرىنىڭ مۋزىكالىق مۇراسى» اتتى 7 ديسكىدەن تۇراتىن جيناعى كوپشىلىكتىڭ قولىنا ءتيدى. سونداي-اق, توي كۇندەرى «ەۋرازيا بارىسى», اقىندار ايتىسى, ءمۇشايرا, ارنايى دايىندالعان قويىلىمدار مەرەيتويدىڭ ءمانىن اشا تۇسپەك. قازاقتىڭ ۇلت بولىپ قالىپتاسۋىندا ەرەكشە ءمان-ماڭىزعا يە سول تاريحي كەزەڭدەردى جاڭعىرتۋ ارقىلى ەلدىڭ رۋحىن كوتەرىپ, ساناسىن جاڭارتاتىن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى ۇلتتىق بولمىسىمىزدى نىعايتىپ, حالىقتىق داستۇرلەرىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى دامىتاتىنى تاعى انىق. ەلباسى ءوزىنىڭ ۇلىتاۋ تورىندەگى سۇحباتىندا: «تاريحىن بىلمەگەن ۇلتتىڭ بولاشاعى دا ب ۇلىڭعىر», دەگەن بولاتىن. مىنە, كونە تاراز تورىندە حالقىمىزدىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن ەرلىگىن زەردەلەۋ باعىتىندا ۇلكەن تىرلىكتەر اتقارىلىپ جاتىر. ەندەشە, توي تويعا ۇلاسسىن, اعايىن! ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». تاراز. ––––––––––– سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اقادىل رىسماحان.