قازاقتىڭ ءبىرتۋار عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ تۋعانىنا 190 جىل تولۋىنا وراي «شوقانى بار ەلدىڭ – شوقتىعى بيىك» اتتى تاعىلىمدى كورمە اشىلدى. كورمەگە مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي مەن الماتى وبلىسى, كەربۇلاق اۋدانىنداعى ش.ءۋاليحانوۆتىڭ «التىنەمەل» مەموريالدىق مۋزەيى قورىنان, سونداي-اق مۇراعات قورىنان الىنعان بىرەگەي جادىگەرلەر قويىلدى.
كورمەدە عالىمنىڭ مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي قورىندا ساقتالعان جەكە بۇيىمدارى, قولجازبالارى جانە شىعارمالارى, سونداي-اق ول تۋرالى جارىق كورگەن كىتاپتار مەن باسىلىمدار ناسيحاتتالدى. اسىرەسە شوقاننىڭ بورىگى مەن مىلتىعىنىڭ ءدۇمى, قاشقار ساپارىنان اكەلگەن قىتاي قۇمىراسى, ساپاردا الىپ جۇرگەن جولتورسىعى جانە «التىنەمەل» مەموريالدىق مۋزەيىنەن اكەلىنگەن مىس توستاعانى, كۇمىس قاسىعى, پارشا بەلبەۋى كورەرمەن نازارىن اۋدارادى.
سول سەكىلدى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ IV دارەجەلى اۋليە ۆلاديمير وردەنى, ورىس گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ تولىق مۇشەسىنە سايلانعاندىعى تۋرالى ديپلومى (كوشىرمەسى), سونداي-اق ەكسپەديتسياسى بارىسىندا اكەلىنگەن باعالى تاستارى دا كورنەكتى جادىگەرلەر قاتارىنان تابىلعان.
كورمەنىڭ ەلەۋلى بولىگىنەن شوقاننىڭ تۋىسقاندارىنا قاتىستى ەكسپوناتتار ورىن العان. اتاپ ايتقاندا, قارىنداسى ءتاجىبايدىڭ اققۋ تەرىسىنەن تىگىلگەن بىرەگەي ىشىگى, اپكەسى ءاپيانىڭ كويلەگى, قارىنداستارى بادىعۇلدىڭ بەشپەنتى, نۇريلانىڭ ورامالى, ناعاشىسى يسا شورمانوۆتىڭ شەكپەنى كورمە ماڭىزىن اشا تۇسكەن.
مازمۇندى جوبانىڭ ەلەۋلى بولىگى ن.ترەتياكوۆ, ن.حلۋدوۆ, پ.دياكوۆ سىندى قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ شوقاننىڭ پورترەتتەرى مەن سول زاماننىڭ كورىنىسىن بەينەلەيتىن شىعارمالارىنا ارنالدى. كورمە اياسىندا وتكەن «شوقاننىڭ عىلىمي ونەگەسى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدە عالىمنان قالعان مۇرانىڭ ءمانى مەن ماڭىزى, ونىڭ يگەرىلۋى تۋرالى قۇندى دەرەكتەر ايتىلدى. تاريحشى سامات وتەنيازوۆ شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرى ءالى كۇنگە دەيىن تولىق جيناقتالىپ, جۇيەلەنبەگەنىن, بۇل جاعداي عالىمنىڭ عىلىمي مۇراسىن تولىققاندى زەرتتەۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, شوقان مۇراسىن زەرتتەيتىن مامانداردى دايارلاۋ ءۇشىن ارنايى وقۋ باعدارلامالارىن ەنگىزۋ جانە عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن كەڭ كولەمدە قولداۋ قاجەت.
الماتى