تورعايدى تۇلەتەتىن توتە جول

جول سالىنسا, تىرشىلىك جاندانادى

قوستانايعا ساپارمەن كەلگەن كولىك ءمينيسترى مارات قاراباەۆتىڭ ايتۋىنشا, تورعاي ارقىلى استانا مەن ىرعىزعا توتە تۇسەتىن ورتالىق – باتىس اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسى جوسپار بويىنشا 2027 جىلى باستالۋعا ءتيىس. بىراق ىڭعايى كەلسە كەلەر جىلى-اق قولعا الىنۋى ابدەن مۇمكىن.

قازىر استانادان ىرعىزعا دەيىنگى جولدىڭ قاشىقتىعى – 1 438 شاقىرىم. وسى باعىتقا ارقالىق, تورعاي ارقىلى وتەتىن توتە جول 865 شاقىرىم بولادى.

«ۇسىنىپ وتىرعان جوبامىز بو­يىنشا جول استانادان جانتەكەگە, ودان ەگىندىكولگە بارادى. ءارى قاراي ارقالىق قالاسى مەن امانگەلدى, جانگەل­دين اۋداندارى ارقىلى ىر­عىز­عا بارادى. ەكىنشى ساناتتى, ەنى 9 مەتر بولاتىن, ەكى جولاقتى جول سالامىز», دەدى م.قاراباەۆ.

ورتالىق – باتىس توتە جولىنىڭ كارتاسىنا سايكەس, استانادان جان­تەكەگە دەيىن 100 شاقىرىم, ءبىرىنشى سانات­تاعى ءتورت جولاقتى جول سالىنادى. جانتەكەدەن ەگىندىكول, ارقالىققا قاراي ءدال قازىر جول جوق. سوندىقتان بۇل باعىتقا ۇزىندىعى 241 شاقىرىم بولاتىن جاڭا جول تۇسەدى. ارقالىق پەن تورعايدى جالعاپ جاتقان ءۇشىنشى ساناتتى جول ەكىنشى ساناتتى بولىپ قايتا جوندەۋدەن وتەدى. ەنى 7 مەتر جول 9 مەترگە دەيىن كەڭەيتىلەدى. ارقالىق قالاسى مەن امانگەلدى, تورعاي كەنتتەرىنىڭ ماڭىنان اينالما جول تۇسەدى. تورعايدان ءارى ىرعىزعا دەيىن دە جول جوق. بۇل ەكى ارالىققا ۇزىندىعى 193 شاقىرىم جاڭا جول سالىنادى. ورتالىق – باتىس كۇرە جولى اقتوبە, اقتاۋ, رەسەي, قىتاي, وزبەكستانعا كەتەتىن باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي حالىقارالىق كولىك دالىزىنە تىكەلەي شىعادى.

جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسى باۋىرجان ايتجانوۆتىڭ سوزىن­شە, جاڭا جول ءوڭىردىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, جولدى قىسقارتادى, قولدى ۇزارتادى.

«بۇعان دەيىن استاناعا جەتۋ ءۇشىن دەرجاۆينسكىنى اينالىپ, جول ازابىن تارتتىق. يگى جوبا جۇزەگە اسسا, بىرىنشىدەن, تورعايدان شىققان جولاۋشى ارى كەتكەندە 6–7 ساعاتتان سوڭ استانادا وتىرادى. تورعايدان ىرعىزعا دەيىن جاڭا جول سالىنسا, وڭىردە مال شارۋاشىلىعى سالاسى دا جاندانار ەدى. تەككە دالادا قا­لىپ جاتقان مال تەرىسى مەن ءجۇنىن قابىلدايتىن ورىندار پايدا بولادى. امانگەلدى, جانگەلدين اۋداندارىندا شامامەن 600-دەن استام شارۋا قوجالىعى بار. مۇندا وڭتۇستىكتەن ءىرى قارا ىزدەپ كەلەتىندەر كوپ. الايدا قاتىناس قيىن», دەيدى شارۋا.

جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلەدى

ءمينيستردىڭ سوزىنشە, جول قۇرى­لىسى بارىسىندا, سونداي-اق جول سالىنىپ بىتكەننەن كەيىن دە جەرگىلىكتى ازاماتتار ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ دە قاراستىرىلعان. جول بويىنان بەرىلەتىن جەر تەلىمىن رەسىمدەۋ جاعى دا ەداۋىر جەڭىلدەتىلمەك. قازىر­دىڭ وزىندە بىرنەشە فەرمەر مال بورداقىلاۋ الاڭدارىن اشۋعا نيەتتى.

«جانگەلدين اۋدانىنىڭ اكىمى حالىقتىڭ باسىن قوسىپ, قانشا ادام قانداي كاسىپپەن اينالىسقىسى كەلەدى, سونىڭ ءتىزىمىن جاساپ, بيزنەس-جوسپارىن ازىرلەپ, قانشا قارجى كەرەك ەكەنىن انىقتاۋى كەرەك. جول بويىن­­دا اۋىر جۇك كولىكتەرىنە ارنال­عان ارنايى بەكەت سالۋعا قارجى قاراس­تى­رىپ وتىرمىز. بۇل شارۋانى ەڭسەرىپ كەتە الاتىن ازاماتتارعا جەڭىلدەتىلگەن پايىزبەن نەسيە بەرە­مىز. ونىڭ بىرەۋى مىندەتتى تۇردە وسى جانگەلدين اۋدا­­­­نىندا سالىنۋى كەرەك. ماقسات بىرەۋ-اق, سالىنعان جولدىڭ بويىندا تىرشىلىك قايناپ, كاسىپ دامۋ كەرەك», دەدى مينيستر.

اينالما جول اۋىل تۇرعىندارى كورسەتكەن جەرگە تۇسەدى

تورعاي كەنتىنىڭ تۇرعىنى قاسىم سۇلتانوۆتىڭ «تورعاي ەلدى مەكەنى مەن اينالما جولدىڭ ارا­قاشىقتىعى قانشا بولادى؟» دەگەن ساۋالىنا مينيستر: «اينالما جولدى اۋىلدان 5 شاقىرىمداي قاشىقتا سالۋ جوسپارلانعان. بىراق ونى وزدەرىڭىز اقىلداسىپ, ناقتىلاپ الىڭىزدار. «قازاۆتوجول» فيليالىنىڭ باسشىسىنا «اينالما جول مىنا جەردەن باستالسىن, انا جەردەن ءبىتسىن» دەپ ايتىڭىزدار. 15 شاقىرىم الىس سالىپ قويىپ, ودان كەيىن ەرتەڭ اۋىلعا ەشكىم كەلمەيدى دەپ وتىرمايىق», دەپ جاۋاپ بەردى.

جول بويىندا ورنالاسقان اۋىلداردان جولدىڭ ارعى بەتىنە وتەتىن قانشاما مال بار. توقاناي, ءتاۋىش, سۋجارعان تۇرعىندارىن «جوبادا مال وتەتىن جول قاراستىرىلعان با؟», «اتالعان ەلدى مەكەندەر ارقىلى وتەتىن جول ۋچاسكەسىنە جارىق ورناتىلا ما؟» دەگەن ماسەلە الاڭداتادى. ء«ار ەلدى مەكەندە مىندەتتى تۇردە جارىق پەن مال وتكىزۋ پۋنكتى بولادى. اۋىلداردىڭ ماڭىنان جەر استىمەن مال وتكىزەتىن ارنايى جول جاسايمىز. قاجەت بولسا, مال وتەتىن جەرگە دە جارىق قويامىز», دەدى مينيستر.

اقىلى جولدىڭ ارتىقشىلىعى كوپ

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, پايدا­لانۋعا بەرىلگەن سوڭ بۇل جول دا اقىلى جولعا اينالماق.

«بۇل جەردەن مىڭداعان شەتەلدىك كولىك وتەدى. ترانزيتتىك كولىكتەر بىزگە اقى تولەۋى كەرەك. قازىر جەرگىلىكتى حالىققا ارنالعان ابونەمەنت بار. مىسالى, جانگەلدين اۋدانىنىڭ ىشىندە جۇرەتىن جەرگىلىكتى كولىكتەر 1 اەك, ياعني ءبىر جىلعا 3 932 تەڭگە تولەيدى. اۋىر جۇك كولىكتەرى ءبىر شاقىرىمعا 55 تەڭگە تولەيدى. اقىلى جولدان تۇسكەن اقشا جولدى كۇتىپ ۇستاۋعا, جول بويىندا قىزمەت كور­سەتەتىن نىسانداردى سالۋعا باعىت­تا­لا­دى», دەدى م.قاراباەۆ.

جوبا اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق پەن باتىستى جالعايتىن كۇرە جولدىڭ ۇستىمەن تاۋلىگىنە 3 مىڭ اۆتوكولىك وتەدى. بۇل – وسى جولدىڭ بويىندا جاتقان 70 مىڭ تۇرعىنى بار 13 ەلدى مەكەننىڭ وركەندەۋىنە, تۇكپىردەگى ءوڭىردىڭ ترانزيتتىك الەۋە­تىنىڭ ايتارلىقتاي ارتۋىنا مۇم­كىندىك سىيلاماق.

ارقالىق اۋەجايى كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى

پرەزيدەنت قۇرىلتايدا «ارقا­لىق­تاعى اۋەجايدى قالپىنا كەل­تىرىپ, جاڭا اەروۆوكزال سالعان ءجون» دەگەن ەدى. ءمينيستردىڭ سوزىنشە, اۋەجاي قۇرىلىسى بيىل باستالادى. «كەلەسى جىلى تولىق ىسكە قوسىلادى. تورعاي حالقى ارقالىقتان استانا, الماتى, قوستانايعا تىكەلەي اۋە جولىمەن قاتىنايدى», دەدى كولىك ءمينيسترى.

جالپى اۋدانى – 3 200 شارشى مەتر, ساعاتىنا 70 جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتەتىن ەكىقاباتتى جاڭا اۋەجاي كەشەنى سالىنادى. ۇزىن­دىعى 2,5 مىڭ مەتر ۇشۋ-قونۋ جولاعى, تاكسي جولى مەن پەررون جوندە­لەدى. اەرو­ناۆيگاتسيالىق جانە مەتەورو­لوگيا­لىق جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, قوستاناي, استانا جانە الماتىعا قولجەتىمدى باعامەن سۋبسيديالاناتىن رەيستەر ىسكە قوسىلماق.

قوستاناي وبلىسى