قازاقستاندا 235 مىڭ بالا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەدى. 2021 جىلدان بەرى ولارعا ارنالعان 1080 ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتى اشىلعان. الايدا, قولايلى ورتا قۇرۋ ماسەلەسى ءالى تولىق شەشىمىن تاپقان جوق: 2024 جىلى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار مەن الەۋمەتتىك جاعدايى وسال توپتاردىڭ قۇقىعىنا قاتىستى مىڭداعان بۇزۋشىلىق انىقتالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
2695 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە 230 ملن تەڭگە سوماسىنا 973 ايىپپۇل سالىنعان. بۇزۋشىلىقتار نەگىزىنەن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ قولجەتىمسىزدىگى, الەۋمەتتىك تۇرعىدا قورعاۋ جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن ساقتاماۋ سىندى ماسەلەلەرمەن بايلانىستى. وسىعان بايلانىستى, «AMANAT» پارتياسى مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋدان باستاپ, الەۋمەتتىك تۇرعىدا قورعاۋدى كۇشەيتۋگە جانە ينكليۋزيۆتى ءتۋريزمدى دامىتۋعا دەيىنگى جۇيەلى وزگەرىستەرگە قول جەتكىزە وتىرىپ, جاعدايدى ءوز باقىلاۋىنا الدى.
«AMANAT» پارتياسى جانىنداعى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ينكليۋزياسى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. جيىندا پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋ, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا قولايلى جاعداي جاساۋ جانە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردى قولداۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس بارىسى تالقىلاندى.
ءىس-شاراعا كەڭەس مۇشەلەرى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى جانە بەينەكونفەرەنتسبايلانىس رەجيمى ارقىلى وڭىرلەردەگى ازاماتتار قاتىستى. ءسوز باسىندا كەڭەس توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان ابديەۆ «AMANAT» پارتياسىنىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان «حالىقپەن بىرگە!» سايلاۋالدى باعدارلاماسىنداعى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى – مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«AMANAT» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا بارلىق دەڭگەيدە ناقتى جانە اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىز ارقىلى ەلىمىزدە كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاسۋدا. بيىل 21 اقپاندا پارتيانىڭ «كەدەرگىسىز كەلەشەك» جوباسى اياسىندا پارتيالاستار ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتتەرى جەلىسىن كەڭەيتۋگە قاتىستى جوسپارلى مونيتورينگ جۇرگىزدى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ينكليۋزيا سىنىپتارىن اشۋ – بالالارعا تەڭ مۇمكىندىك قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام. مونيتورينگ بارىسىندا 166 ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتى قامتىلىپ, 100-دەن استام ۇسىنىس بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە, ءبىلىم وشاقتارىن مۇگەدەكتى بار ادامدارعا بەيىمدەۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋ, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم جونىندە تۇرعىندارعا بارىنشا كوپ ماعلۇمات بەرۋ ماقساتىندا «اشىق ەسىك» كۇندەرى مەن اتا-انالار جينالىسىن ۇدايى ۇيىمداستىرىپ تۇرۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىلدى», دەدى ەرلان ابديەۆ.
سونداي-اق, ول مونيتورينگ بارىسىندا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرەتىن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, لوگوپەد, دەفەكتولوگ, پسيحولوگ سىندى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, وقۋ باعدارلامالارىن ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا ساي بەيىمدەۋ ماسەلەلەرى نازارعا الىنعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ماسەلەلەردى پارتيالىق باقىلۋعا الىپ, جەدەل شەشىمىن تابۋ قاجەت.
ءوز كەزەگىندە, وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان ينكليۋزيۆتى ورتا قۇرۋ – بارلىق ءبىلىم الۋشىلارعا تەڭ مۇمكىندىكتى قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى فاكتور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«AMANAT» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ جول كارتاسىنا سايكەس, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردى قولداۋ ءۇشىن جىل سايىن كەمىندە 1 كابينەت اشۋ كوزدەلگەن ەدى. ياعني, 2023 جىلى – 42, 2024 جىلى – 41, 2025 جىلى – 41, 2026 جىل – 38 جانە 2027 جىلى – 38 كابينەت اشۋ جوسپارلانعان بولاتىن. الايدا, 2023 جىلى – 95, 2024 جىلى – 121 كابينەت اشىلدى. بيىل – 83 كابينەت اشۋ جوسپارلانۋدا. بۇل رەتتە, اقمولا, ماڭعىستاۋ وبلىستارى مەن استانا قالاسى ايرىقشا بەلسەندىلىك تانىتقانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وكىنىشكە قاراي, 2024 جىلى تۇركىستان, ۇلىتاۋ وبلىستارى وسى جۇمىستى جۇرگىزبەدى. اتالعان 2 وڭىردە جوسپارلى كورسەتكىش ورىندالعان جوق. جالپى, 2021 جىلدان بەرى ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا ارنالعان 1080 ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتى اشىلدى. وندا ارنايى پەداگوگتەر مەن پەداگوگ-پسيحولوگتار, پەداگوگ-اسسيستەنتتەر بالالارمەن جەكە جانە توپتىق ساباقتار وتكىزەدى», دەدى ەدىل وسپان.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە پسيحولوگيالىق, مەديتسينالىق جانە پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيا ەسەبىندە ەرەكشى ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن 235 مىڭ بالا تىركەلگەن. مينيسترلىكتىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, دامۋ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى بالالاردى ارنايى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋمەن قامتۋدىڭ نىسانالى ينديكاتورى قاراستىرىلعان. وتكەن جىلعى قورىتىندى بويىنشا, وسى كورسەتكىشپەن قامتۋ دەڭگەيى – 85%-دى قۇرادى.
بۇل رەتتە, «BI-Juldyzai» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ جوبالار جەتەكشىسى الماگۇل سالىمباەۆا قوردىڭ اتقارىپ جاتقان قىزمەتىنە توقتالدى.
«BI-Juldyzai» قورى 20 جىل بويى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى, وسىنداي بالالار تاربيەلەنىپ جاتقان وتباسىلاردى قولداۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءبىز ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن, سپورتتىق داعدىلارىن دامىتۋدى, وڭالتۋدى, ەمدەۋدى كوزدەيتىن اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرامىز. سونداي-اق ەلىمىزدەگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باعىتتالاتىن قايىرىمدىلىق ىستەردى دامىتۋعا كۇش سالامىز. قور قولعا العان العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى – «جۇلدىزاي» شىعارماشىلىق فەستيۆالى. وعان ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى 10 مىڭنان استام بالا قاتىسادى. ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن وتەدى. كەيىن, استانا قالاسىندا 1 ماۋسىم – حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە وراي گالا-كونتسەرت ۇيىمداستىرامىز. ءتىپتى, كەيىنگى 3 جىلدا بالاقايلار «حابار» تەلەارناسىنىڭ تىكەلەي ەفيرىندە ونەر كورسەتىپ ءجۇر», دەدى ول.
وسى ورايدا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى رەتتەۋ جانە باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تولەگەن وسپانقۇلوۆ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توبىنىڭ ەڭبەك قۇقىعىن قورعاۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قورعاۋ ينسپەكتورلارى ينستيتۋتى ەنگىزىلگەنىن جەتكىزدى.
«بۇل ينستيتۋتتىڭ قۇرىلۋى – حالىقتى الەۋمەتتىك تۇرعىدا قورعاۋ سالاسىنداعى نەگىزگى پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالعان ۋاقتىلى ءارى ماڭىزدى شارا. مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قورعاۋ ينسپەكتورلارى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ ومىرلىك ماڭىزى بار قىزمەتتەرگە قول جەتكىزە وتىرىپ, ەلىمىزدەگى زاڭنامانىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە كومەكتەسەدى. بۇگىندە ەلىمىزدە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا بارلىعى 111 الەۋمەتتىك قورعاۋ ينسپەكتورى قىزمەت ەتەدى. ال وسى كۇنى قازاقستاندا 737 مىڭنان استام مۇگەدەكتىگى بار ادام ءومىر سۇرەدى. 2024 جىلى ينسپەكتورلار 2695 تەكسەرۋ جۇرگىزدى. ياعني, باقىلاۋ شەڭبەرىندە – 741, جوسپاردان تىس – 751 جانە پروكۋراتۋرانىڭ تالابى بويىنشا – 1203. ناتيجەسىندە, قىزمەت كورسەتۋشىلەرگە 1000-نان استام ۇيعارىم بەرىلىپ, 230 ميلليون تەڭگەدەن استام سوماعا 900-دەن استام ايىپپۇل سالىندى. بۇل رەتتە 174 اكىمدىك, 160 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, 49 جەكە كاسىپكەر, 802 مەكتەپ جانە تاعى باسقالار تەكسەرىلگەنىن ايتا كەتۋ قاجەت», دەدى تولەگەن وسپانقۇلوۆ.
جيىن بارىسىندا كەڭەس توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان ابديەۆ ەلىمىزدەگى ينكليۋزيۆتى ءتۋريزمدى دامىتۋ ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرمادى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى زاڭعا قول قويدى. وسى قۇجاتتى ازىرلەۋ بارىسىندا العاش رەت ينكليۋزيۆتى تۋريزم ۇعىمىن ەنگىزگەن ەدىم. ياعني, اتالعان زاڭنىڭ 10-بابىنداعى 1-پۋنكتىڭ 17-تارماقشاسىنداعى «جەرگىلىكتى ورگاندار ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا بارلىق جاعداي جاسايدى» دەگەن تۇستى «سونىڭ ىشىندە, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا قولجەتىمدى, كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرادى جانە ينكليۋزيۆتى ءتۋريزمدى دامىتۋعا قولداۋ جاسايدى» دەگەن سويلەممەن تولىقتىردىم. سونداي-اق تەك ءبىر زاڭمەن شەكتەلىپ قالماي, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى بولۋى ءۇشىن, سول زاڭنىڭ ىشىندەگى زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردى اشىپ, تۋريزمگە قاتىستى سالالىق زاڭعا دا وسى ۇعىمدى ەنگىزدىك. وسى زاڭ ارقىلى ەلىمىزدە ينكليۋزيۆتى ءتۋريزمدى دامىتۋ ماسەلەسى جۇيەلى جولعا قويىلادى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى ەرلان ابديەۆ.
سونداي-اق, وتىرىستا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ, كولىك مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, بەينەكونفەرەنتسبايلانىس رەجيمى ارقىلى وڭىرلەردەگى ازاماتتار ءسوز سويلەپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن جان-جاقتى تالقىلادى.