تسيفرلىق جۋرناليستيكاداعى سىن مەن ساپا

حالىقارالىق مەديا سالا­سىنداعى جەتەكشى ساراپشىلار باس قوسقان جيىندا تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە جاساندى ينتەللەكت جاعدايىنداعى جۋرناليستيكانىڭ بولاشاعى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ۇلكەن دەرەكتەر مەن اۆتوماتتاندىرىلعان تالداۋ­دى قولدانۋ, تسيفرلىق داۋىر­دەگى مەديانىڭ حالىقارالىق تا­جىريبەسى مەن دامۋ كەلەشەگى سەكىلدى ماسەلەلەر سارالاندى.

مادەنيەت جانە اقپا­رات مينيسترلىگى باق سالاسىن­دا­عى مەملەكەتتىك ساياسات دەپار­تا­­مەنتىنىڭ ديرەكتورى قاينار احەتوۆ تسيفرلىق جۋرناليستيكا قازىرگى اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعانىن, ناتيجەسىندە اۋديتوريامەن ارا­لاسۋعا, جاڭالىقتار ساپاسىن جاق­سارتۋعا جانە مەديا پلات­فور­مالاردىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە تىڭ سەرپىن پايدا بولعانىن اتاپ ءوتتى.

– تسيفرلىق پلاتفورماعا كوشۋ – جاھاندىق ءۇردىس. كەيىنگى جىل­دارى ورتالىق ازيا مەن قىتايدا ينتەرنەت پەن ءموبيلدى قۇرىلعىلاردى پايدالانۋشىلار سانى ەسەلەپ ءوستى. بۇل اۋديتوريانىڭ ءداستۇرلى جاڭالىقتاردى تۇتىنۋ فورماتتارىنان (گازەتتەر, تەلەديدارلار) تسيفرلىق پلاتفورمالارعا جىلدام كوشۋىنە اكەلدى. نە­گىزگى مىسال رەتىندە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ارنايى جاڭالىقتار سايتتارىنىڭ تانىمالدىلىعى ارتقانىن ايتۋىمىز كەرەك. قو­عامدىق پىكىر قالىپتاستىرۋدا الەۋ­مەتتىك جەلى ۇلكەن ءرول ات­قار­عانىمەن, ونىڭ جاعىمدى جانە جاعىمسىز تۇستارى بارىن ۇمىت­پاۋعا ءتيىسپىز. جەدەلدىلىك جۇيەلى جولعا قويىلعانىمەن, جالعان اقپاراتتىڭ تەز تارالۋى, قوعامدىق پىكىردى مانيپۋلياتسيالاۋ سەكىلدى تەرىس اسەرلەر دە بەلەڭ الىپ جاتىر. ءوز كەزەگىندە جاساندى ينتەللەكت جۋرناليستيكاعا بەلسەندى تۇردە ەنىپ, دەرەكتەردى جيناۋ جانە تالداۋ, جازۋ ماتەريالدارىن اۆتوماتتاندىرۋ, سونداي-اق ترەندتەر مەن اۋديتوريانىڭ قالاۋىن بولجاۋ سياقتى ۇدەرىستەردى وڭ­تايلاندىرۋعا كومەكتەسۋدە. بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ماقساتى – تاجىريبە الماسۋ عانا ەمەس, ايماقتاعى ناق­تى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن تسيفرلىق جۋرناليستيكانى قالاي پايدالانۋعا بولاتىنىن اشىق تالقىلاۋ. ويتكەنى تسيفرلىق جۋرناليستيكانىڭ تابىستى دامۋى ءۇشىن تەك تەحنولوگيالىق جانە ادىستەمەلىك كەدەرگىلەردى ەمەس, ساياسي جانە الەۋمەتتىك سىن-قاتەرلەردى دە ەڭسەرۋ قاجەت, – دەيدى ق.احەتوۆ.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى سالالىق جۋرناليس­تەردى دايارلاۋ باعىتىندا جوعا­رى وقۋ ورىندارىمەن 10 مە­موراندۋمعا قول قويعان. بۇگىندە ساياسات, ءدىن, مەديتسينا, ەكولوگيا, اسكەري سالا, حالىقارالىق, IT, اۋىل شارۋاشىلىعى, زاڭ جانە قارجى-ەكونوميكا سالالارى بويىنشا 7 500-دەن اسا تىڭداۋشى وقۋ كۋرستارىن اياقتاعان.

تاقىرىپقا سايكەس ساراپشىلار ورتالىق ازيا مەن قىتايداعى مەديا كەڭىستىكتىڭ دامۋىنا جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ قالاي ىقپال ەتەتىنىن تالقىلادى.

– تسيفرلىق باق وزدەرىنىڭ جاڭا­لىقتار ارنالارىنا الاڭ­داي­دى, ويتكەنى ولاردى X الەۋمەتتىك مەديا قولدانباسى باسىپ وزدى. ونىڭ ۇستىنە ءسوز بوستاندىعى تولىق ماعىناسىندا جانە ارەكەتىندە قازىر X پلاتفورماسىندا بايقالادى. بۇل قىزمەت اقىلى, بىراق ول قانداي بولسا دا, شىندىقتى بىلۋگە تۇرارلىق. ادامزات تسيفرلىق ىڭعايلىلىققا تەز ۇيرەندى. بىراق مۇنىڭ قاتەرلى تۇسىن دا كورىپ وتىرمىز. ماسەلەن, ءىرى بيزنەستىڭ باسەكەلەستەرى اراسىندا ولىممەن اياقتالاتىن ينفاركت جاعدايلارى ورىن الدى. 2024 جىلدىڭ كۇزىندە ليۆاننىڭ ءار تارابىندا پەيدجەرلەر مەن راتسيالاردىڭ ءبىر ۋاقىتتا قالاي جارىلىپ, 37 ادام قازا تاپقانىن, تاعى 2 750 ادام ءارتۇرلى اۋىرلىق دارەجەسىندە جارالانعانىن ەسكە تۇسىرەيىك. بۇل ءيزرايلدىڭ بارلاۋ قىزمەتى مەن ارمياسىنىڭ تاياۋ شىعىستاعى حەزبوللا قوزعالىسى مۇشەلەرىنە قارسى بىرلەسكەن وپەراتسياسى بولدى. پەيدجەر جارىلىسىنان زارداپ شەككەندەردىڭ اراسىندا يراننىڭ ليۆانداعى ەلشىسى مودجتاب اماني دە بار ەدى. AI ارقاسىندا قىتاي قالام, تۇيمە جانە باسقا دا ينتەللەكتى بار اتريبۋتتار شىعارىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارىن بۇرىن بارلاۋ­شىلار مەن تىڭشىلار تۋرالى فيلم­دەردەن عانا كورەتىنبىز. قازىر ول Alibaba جانە باسقا دا قىتايلىق ساۋدا پلاتفورمالارىندا جاپپاي ساتىلادى. قىتاي بۇل تۇرعىدا ءححىى عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. تسيفرلىق يندۋستريانىڭ استاناسى گونكونگقا بارعان جان مۇنى انىق تۇسىنەدى. مەن سۋپەركومپيۋتەرلەر شىعارىلاتىن تيانتسزين قالاسىندا بولدىم, مۇنداي قۇرىلعىنىڭ ءبىرى ءبىزدىڭ وقۋ ورىندارىنا دا اكەلىنەدى. يلون ماسك ايتقانداي, بولاشاق – ازاماتتىق تسيفرلىق جۋرناليستيكادا. ويتكەنى ح سياقتى پلاتفورمانى ادامدار جاسايدى جانە ادامدار ءۇشىن جاسايدى. ءداستۇرلى باق-تى بىرنەشە رەداكتور باسقارادى. تسيفرلىق جۋرناليستيكادا ءبىر عانا تۇلعا رەداكتور, ءتىلشى, بەينەوپەراتور, ديكتور, گرافيكالىق ديزاينەر, جۋرناليست مىندەتتەرىن ءبىر ءوزى اتقارا بەرەدى, – دەيدى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءبىلىم جانە الەۋمەتتىك دامۋ ورتالىعى باس­شىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كۇلتاي ءادىلوۆا.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­لىگىنىڭ 2025 جىلعا ارنالعان حالىقتىڭ مەديا ساۋاتىن دامىتۋ جانە مەدياسفەرا ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جوسپارى شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلعان جوبا دۇنيەجۇزىلىك راديو كۇنىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ءوتتى. جوبا جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى پروفەسسور گۇلميرا سۇلتانباي اتالعان تاقىرىپ جۋرناليستيكا قىسقى مەكتەبىنىڭ كەزەكتى باعدارلاماسىندا كەڭىنەن تالقىلاناتىنىن جەتكىزدى. بيىل جوباعا جىلداعىداي كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ مەديا سالاسىنداعى بىلىكتى ماماندارى شاقىرىلعان.

الماتى