الماتىدا رەسپۋبليكالىق قان ورتالىعى مەن قازاقستان دونورلار قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن دۇنيەجۇزىلىك دونور كۇنىنە وراي “ادامزاتقا جاڭا قان كەرەك” دەۆيزىمەن ۇلكەن شارا ءوتتى.
بۇكىل اعزاداعى زات الماسۋ جۇيەسىن رەتتەپ وتىراتىن قاننىڭ اتقاراتىن ءرولى وراسان زور. ويتكەنى, ونسىز ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دا, الەمدە اقىسىز قان وتكىزەتىن دونورلار قاشاندا ۇلكەن قۇرمەتكە يە. ولاردىڭ قانى ەڭ تازا, ءارى قاۋىپسىز دەپ ەسەپتەلەدى. الايدا, دۇنيە ءجۇزى حالقىنىڭ باسىم بولىگى وسىنداي قاۋىپسىز قانعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىكتەرى بولماي وتىر. ماسەلەن, جىل سايىن 81 ميللونعا جۋىق دونور قان تاپسىرسا, ونىڭ 39 پايىزى جاڭادان وركەندەپ, دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەر كورىنەدى.
ددۇ-نىڭ ەۋروپالىق ايماقتىق بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, جىل سايىن جۇكتىلىك جانە بوسانۋ كەزىندە 500 مىڭعا جۋىق ايەل ءومىرمەن قوشتاسادى ەكەن. ال ەگەر 2 ساعاتتىڭ ىشىندە كومەك كورسەتىلمەسە, كوپ مولشەردە قان جوعالتقان دەنساۋلىعى جاقسى ايەلدەن دە ايىرىلىپ قالۋ دا وپ-وڭاي. دەمەك, قاۋىپسىز قانعا تولىق قول جەتكىزەر بولساق, قانشاما انانىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك تۋار ەدى. مىنە, وسى ماسەلەنى ارىدەن ويلاعان دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى, حالىقارالىق قىزىل كرەست جانە قىزىل اي قوعامى فەدەراتسياسى, حالىقارالىق قان دونورلىعى مەن حالىقارالىق قان قۇيۋ ۇيىمدارى بىرىگىپ, قاننىڭ اۆو توپ جۇيەسىن العاش اشقان عالىم, نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرى كارل لاندشتەينەردىڭ تۋعان كۇنىنە وراي 14 ماۋسىمدى دۇنيەجۇزىلىك دونور كۇنى دەپ بەلگىلەپ, شەشىم قابىلداعان. سودان بەرى جىل سايىن ءارتۇرلى دەۆيزدە اتالىپ وتىلەتىن شاراعا ەرىكتى دونورلار ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.
بۇگىنگى جاعدايعا كەلسەك, قازاقستاندا 1990 جىلدان بەرى دونور سانى 2,5 ەسە تومەندەپ كەتكەن. 2008 جىلعى كورسەتكىش بويىنشا 1000 ادامعا شاققاندا 17 دونوردان, 2009 جىلى 18-دەن كەلگەن. ال ددۇ-نىڭ كورسەتكىشى 45 پايىز بولسا, اقش-تا – 109,9, دانيادا – 67,2, گەرمانيادا – 52,6, رەسەيدە – 25, ۇلىبريتانيادا – 42,5, فرانتسيادا – 38, يراندا – 21,2. قازاقستاندا دونورلىقتىڭ ازايىپ, قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋى – ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ تومەندەۋى جانە دونورلىقتى ۇيىمداستىرۋدى الدىن الا جۇيەلى تۇردە جوسپارلاماۋعا بايلانىستى. سوندىقتان دا دونورلىقتىڭ تومەن كورسەتكىشى قاننىڭ ءتۇرلى كومپونەنتتەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە اكەلىپ سوقتى. قان ورتالىقتارىن تولىق كومپيۋتەرلەندىرۋ ماسەلەلەرى جەتكىلىكتى شەشىلمەدى. ال بۇل ترانسفۋزيالىق تەراپيادا ادامداردى قاۋىپسىز, ساپالى قانمەن قامسىزداندىرۋدا ماڭىزى زور. قان قىزمەتىندەگى بىرىككەن ينفورماتسيالىق جۇيەنىڭ رەسپۋبليكا كولەمىندە بولماۋى دا ءوز سالدارىن تيگىزۋدە.
قان وتكىزۋدىڭ اعزاعا دا پايداسى زور. الماتىداعى رەسپۋبليكالىق قان ورتالىعىنا كۇنىنە 50-60 ادام قان تاپسىرۋعا كەلەدى. دونور كۇنى مۇندا كەلۋشىلەردىڭ سانى 200-گە جەتىپ جىعىلدى. ولار وتكىزەتىن قان ناۋقاستارعا جەتكىلىكتى. دەگەنمەن, اق قان, گەموفيليا سياقتى دەرتتەرگە قارسى قىمبات ءدارى-دارمەك جاساۋعا ازىرشە قاننىڭ قورى جەتكىلىكسىز بولىپ تۇر.
قان تۇيىرشىكتەرى بىزگە جەتكىلىكتى. بىراق, قان پرەپاراتتارىن شىعارۋ ءۇشىن ەلىمىز بويىنشا دونورلاردىڭ سانىن كوبەيتۋ قاجەت بولىپ وتىر, – دەيدى قازاقستان دونورلار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى گ.سارسەنبينا. – رەسپۋبليكادا مىڭ ادامعا شاققاندا 18 ادام دونور, ال دۇنيەجۇزىلىك ستاندارتتار بويىنشا, مىڭ ادامنىڭ ەلۋى دونور بولۋى ءتيىس. سوندا عانا قان جانە قان پرەپاراتتارىنا دەگەن مۇقتاجدى تولىعىمەن وتەي الامىز. بىزدە قان تاپسىرعانداردىڭ ەڭبەك دەمالىسىنا ءبىر كۇن قوسىلادى. جانە تۇسكى اس ىشۋگە ەسەپتى كورسەتكىشتىڭ شەگى تولەنەدى. ول شامامەن 350 تەڭگە.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.