باتىردىڭ قىلىشى تاپسىرىلدى

«ۇلتتىق مۋزەيدىڭ نەگىزگى ميسسياسى – تاريحي جادىگەرلەردى جيناۋ, تولىقتىرۋ, حالىققا جەتكىزۋ, ساقتاۋ. جاناشىر ازاماتتاردىڭ قولداۋىمەن سىرتقا كەتكەن كۇن­دى جادىگەرلەردى ەلگە قايتارۋ, حالىقپەن تابىستىرۋ جۇمىسى مۋزەيدە جولعا قويىلعان. بىزدە ءبىراز سونداي زاتتار بار. الدا ولار جايلى سىر شەرتەتىن جيناق شىعارامىز. ءوز قاراجاتىمەن مۋزەي قورىن تولىقتىرۋعا ۇلەس قوسقان ازاماتتاردىڭ ءتىزىمىن, بىلايشا ايتقاندا, «التىن كىتابىن» دايىنداۋدى باستادىق», دەدى بەرىك ابدىعالي ۇلى.

ايتا كەتەيىك, باتىردىڭ قى­لىشى – ءحىح عاسىرعا تيەسىلى جادى­گەر. ارداق نازاروۆ جانقوجا باتىردىڭ ەلدىك جولىنداعى ەرلىگىنە توقتالىپ, قىلىشتىڭ تا­ريحىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىن­شا, جادىگەر ۋكراينالىق ىز­دەۋشى مامانداردىڭ قولىنا تۇس­كەن. ولار كەيىن مۇنى رەسەي­گە جىبەر­گەن. ارنايى ساراپتامادان وتكەن سوڭ قازاقستان ازا­ماتتارىنا تا­بىس­تالعان. جادى­گەردىڭ ەكى جا­عىندا ارابشا جازۋ بار. بىرىندە «جان­قوجا نۇرمۇحامەد ۇلى باھادۇرگە ساۋ­رات (سىيلىق)», ەكىنشىسىندە «سو­زاق, 1845 جىل» دەپ جازىلعان.

«1845 جىلى كەنەسارى حان باستاعان قازاقتىڭ باتىرلارى سوزاقتى قوقاندىق باسقىن­شى­لاردان ازات ەتكەن كەزدە قىلىشتى كەنەسارى سىيلاعان دەپ ايتىلادى. ويتكەنى بۇل شايقاس كەزىندە جانقوجا باتىر اسكەرىمەن ەرەكشە ەرلىك كورسەتتى», دەدى ا.نازاروۆ.

سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, جىر­شى الماس الماتوۆ باتىر تۋرالى تاريحي دەرەكتەردى سويلەتىپ, ەپوس­تىق جىرلاردان مىسال كەلتىردى.

«جانقوجا نۇرمۇحامەد­ ۇلى­نىڭ تاريحتاعى ورنى, ۇلت-ازات­تىق كوتەرىلىستىڭ باسشىسى بولعا­نى جونىندە وتە كەڭ ماعلۇماتتار سوڭعى ۋاقىتتا زەرتتەلىپ جاتىر. بىراق جەكە باسىنا تيەسىلى جادىگەرلەر تۋرالى دەرەك از ەدى. باتىردى وققا بايلاعان كەزدە اۋەلى اتىن الىپ كەتەدى. ودان كەيىن قا­رۋ-جاراعى الىنادى. قىلىشى دا ولجاعا كەتىپ, ءارى قاراي رەسەي ­اسىپ, ەندى ەلىمىزگە ورالىپ وتىر. سو­عان قولۇشىن بەرگەن ازامات­تار­عا كوپ­تەن-كوپ راحمەت!», دەدى ول.

بۇل جا­دىگەر­لىكتى ۇلتتىق مۋزەي ماماندارى ءارى قاراي زەرتتەي تۇسەدى دەپ سەنەمىز.